"Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын санаачилгаар Орхон аймгийн Засаг даргын Тамгын газар, Эдийн засгийн сэтгүүлчдийн клуб, Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэлийн Орхон аймаг дахь салбар зөвлөл хамтран зохион байгуулж буй эдийн засаг, уул уурхайн салбарын сэтгүүлчдэд зориулсан үйл ажиллагааны хоёр дахь өдөр “Уул уурхай ба сэтгүүл зүй” сэдэвт уулзалт, хэлэлцүүлэг "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Ерөнхий захиргааны II байрны Оюу танхимд боллоо. Хэлэлцүүлгийг нээж, "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал, Геологи-минералогийн ухааны доктор (Ph.D) Г.Ёндон уул уурхай, эдийн засгийн салбарын мэдээллийг олон нийтэд зөв ойлгуулахад мэргэжлийн сэтгүүл зүйн оролцоо чухал болохыг онцоллоо. Тэрээр уул уурхай нь бодит баримт, нээлттэй мэдээлэлд тулгуурлаж байж, олон нийтийн итгэлийг бий болгодог бол сэтгүүл зүй нь зөвхөн мэдээлэхээс гадна судалгаа, дүн шинжилгээ, олон нийтийн ойлголтыг бүрдүүлэгч чухал үүрэгтэйг тэмдэглэв. Мөн энэ удаагийн уулзалтыг зөвхөн нэг үйлдвэрийн хүрээний арга хэмжээ бус орон нутаг, уул уурхай, хэвлэл мэдээллийн салбарын хамтын ойлголцлыг бэхжүүлэх ач холбогдолтой уулзалт болж байгааг хэлсэн юм.
Тэрээр илтгэлийнхээ үеэр "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ 48 дахь жилдээ үйл ажиллагаа явуулж буйг дурдаад, удахгүй шинэчлэн батлуулах техник, эдийн засгийн үндэслэлээр үйлдвэрийн олборлолтыг дахин өсгөх боломж бүрдэж байгааг онцолсон юм. Ингэснээр Эрдэнэтийн овоо орд 100 гаруй жилийн настай дэлхийн ховор томоохон ордуудын нэг болох боломжтойг онцоллоо. Түүнчлэн Үйлдвэрлэл, технологийн паркийн хүрээнд хэрэгжих зэс хайлуулах үйлдвэрийн төслийн сонгон шалгаруулалт үргэлжилж байгааг мэдээлээд сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад дэлгэрэнгүй хариулт өглөө.
Үргэлжлүүлэн Эдийн засгийн сэтгүүлчдийн клубийн тэргүүн Б.Баяртогтох “Төрийн өмчит уул уурхайн компанийг сурвалжлах нь” сэдвээр илтгэл тавьж, уул уурхайн салбарын мэдээллийг мэргэжлийн түвшинд, бодит баримтад тулгуурлан хүргэх шаардлагатайг онцолсон юм. Тэрээр Эдийн засгийн сэтгүүлчдийн клуб НҮБ-ын Хөгжлийн хөтөлбөрийн төслийн хүрээнд “Төрийн өмчит уул уурхайн компанийг сурвалжлах нь” гарын авлага боловсруулсныг танилцуулж, уул уурхайн асуудалд хувь хүн төвтэй бус системийн түвшинд хандах нь чухал гэдгийг тэмдэглэлээ. Мөн Монгол Улсын эдийн засагт төрийн өмчит уул уурхайн компаниудын эзлэх байр суурь өндөр байгааг дурдаад, 2024 оны хамгийн их татвар төлсөн аж ахуйн нэгжүүдийн дийлэнх нь уул уурхайн салбарын компаниуд байсныг эш татан, уул уурхайн мэдээлэл нь олон нийтийн амьдралд шууд нөлөөлдөг учраас хариуцлагатай сэтгүүл зүй шаардлагатайг хэлэв.
Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэлийн Орхон аймаг дахь салбар зөвлөлийн тэргүүн М.Балжинням Орхон аймгийн хэвлэл мэдээллийн салбарын 50 жилийн түүх, хөгжлийн талаар танилцууллаа. Тэрээр 1976 оны нэгдүгээр сарын 1-нд “Эрдэнэт” сонины анхны дугаар хэвлэгдсэнээр Эрдэнэт хотын хэвлэл мэдээллийн салбарын үндэс суурь тавигдсан түүхтэйг онцолж, өнөөдөр Орхон аймагт сонин, телевиз, радио, цахим сайтын нийт 23 редакц үйл ажиллагаа явуулж, 50 гаруй сэтгүүлч, уран бүтээлч ажиллаж байгааг мэдээлсэн юм.Түүнчлэн орон нутгийн хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд Эрдэнэт хот, Эрдэнэт үйлдвэрийн хөгжил бүтээн байгуулалтыг сурталчлан таниулахад чухал үүрэг гүйцэтгэсээр ирснийг тэмдэглээд, энэ жилийн 50 жилийн ойг баяр наадам байдлаар бус өнгөрсөн хагас зууны түүхээ эргэн харж, цаашдын хөгжлийн чиг хандлагаа тодорхойлох чухал үе гэж үзэж байгаагаа хэллээ.
Newsup.mn мэдээллийн сайтын редактор Г.Байгал “Зэсийн зах зээлийг судлан, олон нийтэд мэдээлэх нь” сэдвээр илтгэл тавьж, зэсийн салбар Монгол Улсын эдийн засагт стратегийн ач холбогдолтойг тоон мэдээлэлд тулгуурлан тайлбарлав.
Тэрээр 2025 онд Монгол Улсын зэсийн экспортын орлого 5.8 тэрбум ам.долларт хүрч, нүүрсний экспортын орлоготой дүйцсэн үзүүлэлт болсон нь экспортын бүтцэд томоохон өөрчлөлт авчирсныг онцолсон юм. Мөн Монгол Улсын экспортын орлогын 37-40 хувийг зэсийн салбар бүрдүүлж буйг дурдаад “Монгол Улсын гадаадаас олж буй гурван ам.доллар тутмын нэгийг зэс бүрдүүлж байна” хэмээн тодотгов.
Түүнчлэн зэсийн салбарын татвар, орлогоор улсын төсвийн 10 төгрөг тутмын нэг бүрдэж, хүүхдийн мөнгө, тэтгэвэр, сургууль, цэцэрлэг, эрүүл мэнд зэрэг төрийн үйлчилгээний санхүүжилтэд бодит хувь нэмэр оруулж байгааг тайлбарласан юм.
Хэлэлцүүлгийн үеэр оролцогчид уул уурхай, эдийн засгийн сэтгүүл зүйн өнөөгийн нөхцөл байдал, мэдээллийн ил тод байдал, орон нутаг болон салбарын хамтын ажиллагааны талаар санал солилцлоо.















