Өдрөөр ангилагдсан мэдээлэл: Баасан, 14 6-р сар 2019

   Хүүхдийг зам тээврийн ослоос урьдчилан сэргийлэхэд чиглэсэн замын хөдөлгөөний дүрмийн мэдлэг олгох сургалтад Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх “Энэрэл” төвийн хүүхдүүд хамрагдлаа. Тэд ногоон гэрэл, цагаан шугам, аюулгүй гарцын талаар мэдлэгтэй болов.
   Замын Цагдаагийн Ерөнхий газар улсын хэмжээнд “Бяцхан зорчигч” аян өрнүүлж, Ерөнхий боловсролын сургуулиуд дээр мэдлэг мэдээлэл олгох сургалт зохион байгуулсан. Харин Орхон аймгийн Цагдаагийн газрын Замын цагдаагийн тасаг он гарсаар “Ногоон гэрэл, цагаан шугам” тэмцээнийг амжилттай зохиож, “Хөдөлгөөний соёл” аяны хүрээнд хүүхдэд зориулсан хэд хэдэн ажил хийхээр төлөвлөжээ. Зуны улиралд унадаг дугуй болон бусад хөдөлгөөнт тоглоомоор замын хөдөлгөөнд оролцох хүүхдийн тоо эрс нэмэгддэг тул 10 хүртэлх насны хүүхдийг зориулалтын зам талбайд, харгалзах том хүний хамтаар тоглуулж байхыг  Цагдаагийн газраас анхааруулж байна.  

И.Чинтогтох
Фото: Б.Баттөгс



 

    Орхон аймгийн Замын Цагдаагийн тасаг өнөөдөр хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Хэвлэлийн хуралд аймгийн ЗДТГ, МХГ, Авто тээврийн төв, Нийгмийн эрүүл мэндийн төв, ОБГ зэрэг төрийн байгууллагын мэргэжилтнүүд оролцов. Монгол Улсын хэмжээнд өнөөдөр “Орон нутгийн зам-Хөдөлгөөний соёл” нэгдсэн арга хэмжээ эхэлж байна. Энэ хүрээнд хот хооронд болон орон нутгийн замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангахад Замын цагдаагийн тасаг бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ хяналт тавьж ажиллах юм. Тус арга хэмжээ 10 дугаар сарын нэгний өдрийг хүртэл үргэлжилнэ. Энэ хүрээнд төрийн холбогдох байгууллагууд Замын цагдаагийн тасагтай хамтран хот хооронд, орон нутгийн замын нийтийн тээвэр, замын хөдөлгөөнд тавих хяналтыг нэмэгдүүлэх юм. Мөн 24 цагийн үйл ажиллагаатай хяналтын цэгийг нэмж байгуулан, шаардлагатай газар хурд хэмжигч суурилуулахаар төлөвлөсөн байна.
   Монгол Улсын хэмжээнд эхний таван сарын байдлаар зам тээврийн 579 осол, зөрчил бүртгэгджээ. Ослын улмаас 130 хүний амь нас эрсэдсэн нь өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад өссөн байна. Зам тээврийн ослын дийлэнх нь орон нутгийн замд гарч байгаа юм. Шалтгаан нь хурд хэтрүүлж, хамгаалах бүс хэрэглээгүй, хүүхдийг зориулалтын суудалд тээвэрлээгүй зэрэг гэж дүгнэжээ.

У.Цэрэнбат
Б.Баттөгс

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааг сайжруулахад мэдлэг чадвар, ур ухаанаа дайчлан, шилдэг санаагаа ажлын талбарт хэрэгжүүлж яваа олон залуу бий. “Бүтээлч санаачлагч-2018” сайн саналын системийн манлайлагч, “Энэрэл” хүүхдийн төвийн аргазүйч Х.Баярмаатай цөөн хором ярилцлаа. Тэрээр сайн саналын системд хоёр дахь удаагаа шалгарсан чадварлаг боловсон хүчний нэг юм.

  - Эрдэнэт үйлдвэрийн манлайлагчдын нэгээр таныг нэрлэлээ. Сайн саналын системд шалгарсан ажил, мэргэжлийнхээ онцлогоос танилцуулахгүй юу?
    - Эрдэнэт үйлдвэрийн бүтцийн нэгж бүр өөрийн гэсэн онцлогтой. Миний хувьд “Энэрэл” хүүхдийн төвд 13 дахь жилдээ ажиллаж байна. Бид хичээлийн бус цагаар хүүхдүүдээ сургах, хөгжүүлэхэд анхааран ажилладаг. Ингэхдээ олон төрлийн сургалт зохион байгуулж, илүү бүтээлч иргэн болгох зорилт тавьсан. Хүүхэд бүр өөрийн гэсэн хүсэл мөрөөдөл, сонирхолтой. Тэр нандин мөрөөдлийг нь хуваалцаж, чадварыг нь хөгжүүлэхэд багш бидний оролцоо чухал. Бид ажлын онцлогоосоо хамааран механик юмуу техникийн тал дээр шинэ санал санаачилга гаргах боломжгүй. Харин хүүхдэд үйлчилж, тэдэнтэй харьцаж, хүмүүжилд нь анхаарч, тэдэнд юу тааламжтай байх, яавал ажлаа хөнгөвчилж болох талаар илүүтэй санаачилга өрнүүлдэг. Энэ бүхэн биеллээ олж, хүүхдүүд сэтгэл хангалуун байдагт баяртай байна.

   - Энэ удаагийн сайн саналын системд ямар санал санаачилга гаргасан бэ?
   - Бид хүрээлэн буй орчноо сайжруулж, өрөө тасалгааг илүү өвөрмөц буюу Монголын уламжлалт ёс заншлыг харуулсан хэлбэрээр тохижуулахыг хичээлээ. Мөн хүүхдийг бага насны гэгээн дурсамжтай байгаасай гэсэн үүднээс дурсамжийн цомог бэлтгэн, түүнийгээ бэлэглэх ажил санаачилсан. Шилдэг саналын “Хамгийн сайн санал”-аар шалгарсан нэг ажил маань шинэ жилийн үйл ажиллагаа байсан. Байгууллагын удирдлага үг хэлж, нээлт хийдэг уламжлалт хэв маягаа эвдсэн гэж болно. Манайхан өнгөрсөн шинэ жилийг үлгэрчилсэн байдлаар, хөтлөгчгүй зохион байгууллаа. Хонхны дуу жингэнэхэд үзүүлбэрүүд солигдож, илүү хөгжилтэй хэлбэрт оруулсан нь хүүхдүүдэд төдийгүй уригдсан зочдод маань ч таалагдсан. Шинэ жилийн хувцсаа оёж, бүх зүйлийг өөрсдөө гар бие оролцон хийсэн нь шалгаруулалтын нэг том үзүүлэлт болсон байх.

   - “Энэрэл” төвийн хүүхдүүд энэ зуныг хэрхэн өнгөрөөх вэ?
   - “Энэрэл”-ээр овоглож, халуун ам бүл болсон 49 хүүхэд бий. Энэ хичээлийн жил дуусч байгаа тул бид зусландаа гарах бэлтгэлээ хангаж байна. Энэ сарын 17-нд хүүхдүүдтэйгээ зусландаа гарна. Бид энэ зуныг зугаатай, үр бүтээлтэй өнгөрүүлнэ. Хүүхдүүд маань зөв хүн болж төлөвшиж, амьдрал дээр гараад биеэ дааж явах чадвартай байгаасай гэж бодож, тэднийгээ олон талаар хөгжүүлэхийг хичээж байна.

   - Ярилцсанд баярлалаа.

И.Чинтогтох
Фото: Б.Баттөгс

  

   Эрдэнэт үйлдвэр үйл ажиллагаа, бодлогынхоо нэгэн чухал хэсэг болгон хэрэгжүүлдэг байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн талбайд очихдоо энэ удаа их ажлын арын “фронт”-ын тухай өгүүлэхээр  зорилоо.
   Эрдэнэтийн уурхайчид, дахин ашиглагдахгүй хоосон чулуулгийн  гуравдугаар овоолгыг нөхөн сэргээж, урьдын унаган төрхийг буцаан авчирсан түүх 2007 оноос эхэлжээ. Овоолсон чулуу, хайрганаас  өөр амьд ертөнц байх нөхцөлгүй шороон газрыг  ногоон зүлэг, шинэсэн ой болгон “хувиргах” хэрийн хүний санаанд багтах зүйл биш байх. Хурдан хийгдчих ч ажил бас биш. Тэгвэл өнөөдөр хааш хаашаагаа 36.2 га талбайг эзлэдэг хоосон чулуулгийн гуравдугаар овоолго, байгаль дэлхийдээ ногоон өнгөөр чимэг нэмэх нөхцөл хэдийнэ бүрджээ. Энд улиас шинэс, чацаргана жимсний модод салхины аясаар ханаран найгаж, үнэг хярс туулай, шонхор шувуу гээд есөн зүйлийн амьтад тааваараа нутагшиж байна. Байгаль сэргээд, хөрс ургамал ургаж эхлэхээр ан амьтад хүртэл дагаж амьдардаг зохицолдолгоо нь энэ болой.  Дэлгэр зун цагийн дүр төрх нь яг одоо ийм харагдана.
   “Уурхай байсан газар хайрга шороо, хоосон чулуу л үлддэг гэх ойлголт хэрхэвч байж таарахгүй. Баялагийг нь аваад тийм болгон үлдээх ч учиргүй” гэж гуравдугаар овоолгын нөхөн сэргээлтийн ажлыг санаачилагч, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн хэлтсийн дарга О.Эрдэнэтуяа хэлсэн. Анх түүнийг энд нөхөн сэргээлт хийх санаагаа танилцуулахад хэн ч итгэхгүй байж. Тэр тусмаа Ил уурхайн ажилчдаас “чулуун дээр яаж ургамал ногоо ургах юм бэ, ажилд садаа болсон төвөгтэй хүн бэ” гэж илт дургүйцэх нэгэн ч таарсан гэдэг. Харин эхэлсэн ажил нь жил гаруй хугацааны дараа үр дүнгээ өгч, хоосон чулуулгийн овоолгын “царай зүс” сайжирч эхлэхэд тэд  хүлээн зөвшөөрчээ. Хамтран ажиллаад ч эхэлж. Нөхөн сэргээлтийн ажил бол нөр их хөдөлмөр зүтгэлийн үр шим. Чулуу асгасан газрыг эхлээд тэгшилнэ. Дараа нь техникийн нөхөн сэргээлт хийж, 70-80 сантиметрийн зузаантай хөрс шинээр дэвсэнэ. Энэ бүхэнд  техник хэрэгсэл, ажиллах хүчин, цаг хугацаа гээд маш их зүйл шаардагдах нь ойлгомжтой. Эхэн үед бэрхшээл мундахгүй байв. “Ажил их, норм төлөвлөгөө биелэхгүй байхад юун чулуулгийн овоолго дээр ажиллах, замын тоос босоод байхад юун тэнд усалгаа хийх вэ”  гээд газар шороо тэгшлэх том оврын техникүүд олдохгүй байх үе ч их гарна. Гэсэн хэдий ч тэр бүхэнтэй  зөвшилцөж, ойлголцож  ажилласаар зорьсондоо хүрснээ О.Эрдэнэтуяа дарга болон түүний багийнхан сэтгэл өндөр ярьдаг. Бас  нөхөн сэргээх ажлыг хамгийн их дэмжиж,  хамтран ажилласан хүн нь тухайн үед Ил уурхайг удирдаж байсан Н.Бямбадорж дарга. Аливаад  их сэтгэлтэй, уурхайгаа арван хуруу шигээ мэддэг, ирээдүйг том харж чаддаг хүний хувьд байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн ажлыг урагшлуулахад том хувь нэмрээ оруулсныг нь хэлэх учиртай гэж тэд хэлсэн.

  

   Санаачлага хамгийн чухал. Хаана ямар нөхцөлд байх нь хамаагүй, хэдэн хүнтэй байх ч хамаагүй зориглоод эхлүүлсэн байхад заавал үр дүн гарна. Харин гарсан үр дүнг цаашид сайжруулж авч явахад мэрийлт хэрэгтэй. Энд арав гаруйхан сантиметрийн урттай үрийн суулгац суулгаж, анхны модоо тарьж байсан бол жил бүр талбайнхаа хэмжээг нэмсээр өнөөдөр 38 га газарт нөхөн сэргээлтийн ажил хийжээ. Ингэснээр Эрдэнэт үйлдвэр өндөрлөг, салхины эрч ихтэй, хоосон чулуулагтай газарт мод тарьж, шинээр нөхөн сэргээлт хийсэн Монголын анхны уурхай болж буйг тэмдэглэх нь зүйтэй.
   Тарьсан мод зүлгээ байнгын арчилж тордох гэдэг бол нөхөн сэргээлтийн ажлын “амин сүнс”. Энэ ажлаа Байгаль орчныхон, Ил уурхай, Эко Монгол Эрдэнэ мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төвтэй хамтран хийдэг.  Нөхөн сэргээлтийн ажлын гүйцэтгэх бас нэг гол хүч нь Эко Монгол Эрдэнэ сургуулийн үе үеийн оюутан, төгсөгчид. Тус сургууль байгаль орчны салбарын мэргэжилтэн бэлтгэдэг Эко Ази дээд сургуулиас салбарласан төв юм. Оюутнууд өөрсдөө хөрсөө судлаад, мод суулгац тарьж, арчилж буй нь том дадлага болдог. Энд хийгдэж буй нөхөн сэргээлтийн ажлаар дамжиж, маш олон байгаль орчны мэргэжилтнүүд бэлтгэгдэж гарчээ. Тэдний нэг “бүтээгдэхүүн” нь Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн хэлтсийн хяналт мониторингийн албаны дарга Ж.Жавхланбат. Байгалийг хэрхэн сэргээж болдогийг “нүдээр харж, гараар барьсан” хүний хувьд тэр ажилд орсон даруйдаа буюу 2013 оноос “Ногоон төгөл” төслийг санаачилжээ. Үр дүнд нь үйлдвэрийн бүс рүү ороход угтдаг “Ногоон төгөл” өнөөдөр жинхэнэ утгаараа ойн төгөл болохуйц олон мянган мод үрсэлгээг тордож, ургуулж байна. Олон олон хүмүүсийг мод тарих хоббид  “уруу татах” болжээ. Тэнд 25 төрлийн 12 мянган мод ургаж, ховор сонин жимс боловсорно. Энэ олон өгөөжийг бодохоор Эрдэнэт амьд байгаль дунд оршдог уурхай гэж нэрлэмээр.

  

   “Манайхан гол төлөв “мод тарих амархан” гэдэг. Амархан байж болно, гэхдээ арчилж ургуулна гэдэг хэцүү. Уйгагүй хөдөлмөр шаардана. Сэтгэл зүтгэлээ шингээнэ. Нөхөн сэргээлт хийгдсэн энэхүү өргөн уужим газарт спортын талбай бий болоосой гэж хүсдэг. Гадна дотны зочид энд гольф тоглож, цэвэр агаар амьсгалж, Эрдэнэтийн уурхайг дээрээс нь тольдоосой гэж төсөөлдөг. Хүсэл мөрөөдлөө дотроо төсөөлөөд, зураглалаа гаргах хэрэгтэй. Тэгээд түүнийгээ ажил болгохын төлөө зүтгэх ёстой” гэж О.Эрдэнэтуяа дарга дараагийн зорилтоо тодорхойлсон. Түүний багийнхан үйлдвэрийн бүс дэх нөхөн сэргээлтээс гадна Орхон аймгийн Баян-Өндөр уулын 145 га талбайд дүйцүүлэн хамгаалах ажил энэ хавар эхлүүлсэн. Энэ ажлын хүрээнд уурхайчид Баян-өндөр уулын энгэрт 400 орчим мод тарьжээ. Дүйцүүлэн хамгаалах ажил Сэлэнгэ амралтын баазад үр дүнтэй үргэлжилсээр. Монгол Улсын хэмжээнд нэн ховордсон амьтад, тарвага, халиун бугын илий,  зэрлэг гахай, цацагт хяруул, тахиа галуу нугас гээд ой тайга, хээр талд л харж болох ан амьтад хэдийнэ энд нутагшин, “байраа” олжээ.   
   Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн хэлтсийн хариуцан хийх бүх ажил нь чухал бас “том”. Цагаан тоос дарах, “ногоон ус”-ыг дахин ашиглах, агаарын бохирдол бууруулах, үйлдвэрийн ажиллагсад болон бүс нутгийн иргэдийг эрүүл мэндийн үзлэгт хамруулах, хог хаягдал, химийн хорт бодисын хадгалалт, хамгаалалт, хяналт гээд Эрдэнэт үйлдвэрийн байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг хамгийн бага хэмжээнд барих, хүрээлэн буй орчныг хамгаалах тун чухал, нарийн асуудлууд энэ хэлтсийн чиг үүрэг нь болдог. Нөгөө талаас, байгаль орчноо хамгаалах талаар сургалт сурталчилгаа, нийгэмд хандах хандлага, ирээдүй үеийнхээ байгаль хайрлах үзлийг төлөвшүүлэх зэрэг ажлууд үндсэн зорилтын нэг нь. Үүний хүрээнд Эрдэнэт үйлдвэрийн Аялал жуулчлалын цогцолбор, Сэлэнгэ амралтын баазын дэргэд  Ногоон хөгжлийн төвийг Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэнгийн санаачилгаар байгуулж байна. Энэ төвийн үйл ажиллагаа нь байгаль хамгаалал, нөхөн сэргээлтийн олон улсын жишиг болох зорилттой ажиллах юм.  
   Хоосон чулуулгийн гуравдугаар овоолго бол уг нь манай үйлдвэрийн бүс дэх “ажлын байр”. Эндээс уурхай тэрүүхэн дор, хүдэр зөөсөн Белазууд тасралгүй давхилдаж харагдана. Харин овоолгын талбай  тэр чигтээ ногоон зүлэг,  модот шугуй, амьтад, цэцэг навч, жимсний бут. Эгээ л хүний гар хүрч байгаагүй, эзгүй онгон байгалийн тал хээр нутаг гэлтэй. Энэ дүр төрх нь Эрдэнэт уурхайчдын нөхөн сэргээлтийн ажлын үр дүн, түүнд шингэсэн нөр их хөдөлмөр, сэтгэл зүтгэлийн тод мөр буй.

  

М.Балжинням
Фото: Б.Баттөгс

Мэдээний төрөл

Календарь

« 6-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Зургийн цомог