• Хөтлөгч хүч

         1973 он. Анхдагчдын өлгий нутагт залуу хос анхны хүүгээ өлгийдөн авч, зургаан сар хүрэхтэй нь зэрэгцэн их нүүдлийн ажилд бэлтгэн, илгээлт өвөртөлсөөр Эрдэнэтийг зорин иржээ. Барилга байгууламж, шинэ хотыг бүтээн босгох ажил ид ундарч байлаа. Энэ бүхэн тээврийн жолооч Халтар гуайд тийм ч шинэ содон байсангүй. Учир нь тэр шинэ цагийн давалгаа болсон Багануур, Бор-Өндөр, Дархан, Хөвсгөл, Хөтөл гээд бүтээн байгуулалтын ажлуудад гар бие оролцож явсаар юм үзэж нүд тайлсан нэгэн байлаа. Энэ удаагийн илгээлтийн суурин нь Эрдэнэт байсан агаад ажил, амьдралынх нь дурсамж дурдатгалын алтан хуудас Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олон дунд өнгөрнө чинээ санаагүй биз. Халтар гуай хуучнаар АТКА буюу Эрдэнэт үйлдвэрийн Автотээврийн байгууллагад жолоочоор ажиллаж, эхнэр Дуламжав нь энэ цехийн халуун ам бүлд багтан, мөр зэрэгцэн хөдөлмөрлөсөөр хоёул гавьяаны амралтандаа гарсан.     Уурхайчдын дунд хал үзэж, хат суусан аав нь ууган хүүгээ удам дамжсан уурхайчин болгохоор шийдвэрлэжээ. Багаасаа автомашин сонирхдог, техник сэтгэлгээтэй хүүгээ 10 дугаар анги төгссөн жил нь Автотээврийн цехийн хүний нөөцийн ажилтантай уулзуулснаар өнөө цагийн манлайлагч залуусын нэг Эрдэнэт үйлдвэртэй хувь заяагаар холбогджээ. Энэ бол Халтарын Болдбаатар. Тэрээр хэн бүхэнтэй нийцтэй харьцаж, хамт олноо үлгэрлэн манлайлж, бүтээлч санал санаачилгаар үйлдвэр даяар аавынхаа нэрийг өндөрт өргөсөн. Хажуудаа байгаагаа хайрлан хамгаалж, харсан бүхнээсээ шинийг сэтгэж, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлж болох бүхнийг эрэлхийлж явдаг сониуч зан түүнд багаас нь суусан дадал гэлтэй.         Ирж буцахын хорвоод учрахын ерөөл байдагт, уулзсан бүхэн энгийн нэг учрал биш, Эрдэнэт үйлдвэр хэмээх их айлд ажиллах болсон нь хувь тавилан гэдэгт тэрээр итгэдэг. Хүний сайныг ханилан байж мэднэ гэдэг дээ. Болдбаатарын найз нөхөд, хамт олон түүний хэн болохыг ил тодоор хэлээд л өгнө. Хүн бүрт өөрийн гэсэн баримталдаг үнэт зүйлс гэж байх. Болбаатар найз нөхөд олонтой. Гэвч тэр “Жаргаж явахдаа хүн тэнхээтэй явдаг, зовсон цагт нь нөхөртөө түшиг болж, туслахыг хичээдэг” гэх. Үнэндээ эр хүний ноён нуруу ийм л үед хань бараа, түшиг тулгуур болдогийг тэр өөрийн амьдралаар харуулж яваа.      Зургаахан сартай Эрдэнэт хотод хөл тавьсан бяцхан хүү амьдралынхаа гэрэл гэгээтэй он жилийг энэ л хотдоо үдэж, хүмүүн заяаныхаа жаргалыг эдэлж, амталж яваа нь энэ. Аавыгаа дагаж тээвэрт явсаар жолоочийн мэргэжилд “дурласан” тэрээр одоо ч эзэмшсэн мэргэжилдээ чин сэтгэлээсээ хандана. Хүн ажлыг голохоос, ажил хүнийг голох биш дээ гээд сурсан зүйлээ чадмаг хийчих ур ухаан, мэдлэг чадвар, авьяас, сэтгэл зүтгэл түүнд бий. Ийм л “алт шиг” үнэ цэнтэй ажиллагсад Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ хэт ирээдүйд чадлынхаа хэрээр оролцож явааг харахад өөрийн эрхгүй бахархах сэтгэл төрсөнсөн. Басхүү, ийм залуус олон байгаасай, тэд илүү ихийг хийгээсэй, олон олон залуусыг өөрийн алхсан замаар зөв тийш чиглүүлээсэй гэж хүсмээр санагдана.     Болдбаатар амьдралд тохиох аз завшааныг Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилтан гэдгээр тодорхойлдог. Дэлхийд данстай энэ том үйлдвэрийнг “ТОП 10” компанийн тэргүүнд байж яагаад болохгүй гэж, бид чадна гэж зоримог хэлнэ. Өдөр бүр шинэ санаагаа ургуулж, хамт олноо бод, сэтгэ, хий гэсээр угтах амжилтын өгсүүр өөд уриалан дуудна. Удирдан чиглүүлэх, урам өгөх арга ухааныг тэр Орос ах нар, ахмад үеийнхнээсээ өвлөжээ. Түүний тодорхойлсноор, үйлдвэр бол тасралтгүй хөгжиж, суралцах ажлын талбар. Тиймдээ ч Сайн саналын системийг сайшаан магтаж, 3 дахь жилдээ шилдэг 10-ийн эгнээнд жагсаж чадсан. 2018 онд түүний дэвшүүлсэн 38 саналаас 32 нь үйлдвэрлэлд нэвтэрч, өнөөдөр ч үр дүнтэй ашигласаар байна. Санал санаачилга гэдэг зүйл урт хугацааны туршид амжилттай ажиллаж, эдийн засагт үр өгөөжөө өгдөг. Түүний “Маш сайн” саналаар нэрлэгдсэн нэгэн төсөл импорт орлох бүтээгдэхүүн байсан бөгөөд өөрийн өртөг нь зардлынхаа 50 гаруй хувийг хэмнэжээ. Төсөл маань инновацийн бүтээлд мөнгөн дүнгээрээ хараахан хүрч чадаагүй гэж ярьсаар энэ жил өөр хэд хэдэн саналыг хэрэгжүүлж явна.     Сайн саналын систем буюу бүтээлч санаачилгыг дэмжих, урамшуулал олгох хэлбэрээр явагддаг энэ ажил үйлдвэрийн хэмжээнд нэвтрээд 5 дахь жилийнхээ нүүрийг үзжээ. Ажлын орчныг аюулгүй байлгах, тоног төхөөрөмжийн ажиллах хугацааг уртасгах, эдийн засгийн үр ашигтай байлгах нь Сайн саналын системийн үндсэн чиглэл. 10 жижиг саналыг хамт олноороо зөвшилцөн, нэг том санал гаргах боломжийг Сайн саналын систем олгодгоороо давуу талтай. Уурхайчин хүн ажилдаа инээж ирээд, орой гэр бүлдээ халуун дулаанаар инээгээд очих зүрх сэтгэлийн дархлааг Эрдэнэт үйлдвэр Сайн саналын системээр дамжуулан олгосоор байна.     Хүн суралцаж, тасралтгүй хөгждөг ч хөгжиж байгаагаа төдийлөн анзаардаггүй. Харин хөрөг нийтлэлийн баатар маань тоног төхөөрөмжийг задлаад угсрах нь хөгжиж байгаа нэг хэлбэр гэж үздэг. Өөрийгөө хөгжүүлж, хурцалж, залуу насаараа гоёж яваа энэ залуу МЗХ-ны Тэргүүний залуу алтан медаль /2005/, АТБ-ын Хөдөлмөрийн аварга /2012/, Тэргүүний уурхайчин цол, тэмдэг /2017/, Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аваргаар үнэлэгдсэн. Хөлсөө урсган байж хөдөлмөрлөсөн цаг хугацааг нь үнэлсэн эдгээр шагналаас Эрдэнэт үйлдвэрийн “Хөдөлмөрийн аварга”-таа тэр хамгаас их хайртай. Учир нь омогшил, бахархал болсон энэ шагнал хүссэн хүн бүхэнд ирдэггүйг тэр сайн мэднэ. Тиймээс ч үйлдвэрийнхээ төлөө илүү ихийг хийж бүтээгээрэй гэсэн үүрэг даалгаврыг нэр төртэйгээр биелүүлж яваа.     Эрдэнэт үйлдвэрийн мянга мянган залуусын төлөөлөл болсон Автотээврийн цехийн Механикийн албаны тоног төхөөрөмжийн засварын механикч Халтарын Болдбаатарыг бид онцоллоо. Хийж бүтээхийн төлөө анд нөхдөдөө үлгэрлэн, хөтлөгч хүч нь болсон түүний амжилт, алдрын зам дардан байг.   И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс   Дэлгэрэнгүй...
  • Эрдэнэт үйлдвэрийн аюултай хог хаягдал эх оронд хэрэгтэй бүтээгдэхүүн болон хувирна

       Аюултай хог хаягдал устгах нь Эрдэнэт үйлдвэрт төдийгүй улсын хэмжээнд тулгамдсан асуудал юм. Хог хаягдлын тухай хуулийн дагуу үйлдвэрлэлд ашигласан химийн бодис, урвалжуудын сав, баглаа боодол, Авто тээврийн цехийн хаягдал дугуйнууд, шатах тослох материалуудыг эх үүсвэр дээр нь ихээхэн зай талбай эзлүүлэн хадгалж байсан нь саяхан. Харин хоёр жилийн өмнөөс БОАЖЯ-аас “Аюултай хог хаягдал цуглуулах, тээвэрлэх, дахин боловсруулах, устгах үйл ажиллагаа эрхлэх” тусгай зөвшөөрлийг цөөн аж ахуйн нэгжид олгосноор 10 гаруй жилийн “толгойны өвчин” намдах болсон. Эрдэнэт үйлдвэр “Цэцүүх трейд”, “Монпити ойл” ХХК-тай хамтран ажилласнаар 10.25 тонн хуванцар сав, 200 литрийн сав 669 ширхэг, 50 кг-ийн шуудай 10.6 тонныг битүү 13 вагоноор хүргүүлсэн бол 160 тонн ажилласан масло, 722 хаягдал дугуйг битүү болон задгай машинд ачиж илгээсэн байна. “Цэцүүх трейд” ХХК нь ашигласан химийн бодисын полиэтилен торх, полипропилен шуудай, баглаа боодлыг дахин боловсруулж хуванцар эд үйлдвэрлэдэг. Харин “Монпити ойл” ХХК нь хаягдал тосыг дахин боловсруулж жилд 750-800 литр дизель түлш гаргадаг аж. Ийнхүү Эрдэнэт үйлдвэрийн аюултай хог хаягдал эх оронд хэрэгтэй бүтээгдэхүүн болон хувирч үр ашгаа өгч байна.     Дашрамд дуулгахад Эрдэнэт үйлдвэрийн Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн хэлтэс Шинжлэх ухааны академиийн Химийн хүрээлэнтэй хамтран “Аюултай хог хаягдлын менежмент” сэдэвт сургалтыг Ерөнхий захиргааны I байранд өнөөдөр зохион байгууллаа. Сургалтад үйлдвэрийн бүтцийн нэгжийн хог баягдал болон химийн бодис хариуцагч нар хамрагдаж, аюултай хог хаягдлын хууль эрх зүйн орчин, эх үүсвэр дээр нь хадгалах арга технологи, шилжүүлэх, тээвэрлэх, цахим болон цахилгаан хог хаягдлыг дахин боловсруулах, булшлах, устгах, цогц менежментийн талаар номын “дуу” сонсов.    М.Одгэрэл                                 Дэлгэрэнгүй...
  • Г.Тулга: Орхон нийтийн тээврийн үйлчилгээ цахимжсан анхны аймаг болно

       “Систем инженерчлэл Монгол” компанийн гүйцэтгэх захирал “E-pass” буюу Эрдэнэт хотын нийтийн тээврийн үйлчилгээг цахимжуулах төслийн удирдагч Г.Тулгатай ярилцлаа.    -Нийтийн тээврийн хөгжил, цаашдын чиг хандлагын талаар өөрийн бодлоо манай уншигчидтай хуваалцана уу?    -Нийтийн тээврээр зорчигчдын хамгийн хүндрэлтэй асуудал нь төлбөр төлөлт, хяналтын систем.Зорчигчид ч технологид суурилсан хялбар, хурдан аргаар төлбөр төлөхийг хүсэх болсон. Тасалбар худалдан авах дараалал, цалинжуулсан тасалбар таслагч, бэлэн мөнгөөр тооцоо хийх зэрэг асуудлууд аль хэдийн ард хоцорч, зүгээр л карт эсвэл гар утсаа уншуулж байна. Энэ бэлэн бус мөнгөний систем буюу нийтийн тээвэрт цахим хэрэглээг бүрэн нэвтрүүлсэн дэлхийн 100 гаруй хот байна. Энэ шийдлүүд хотуудад дагалдах давуу талуудыг ч бий болгож байна. Жишээ нь өдөрт 8.5 сая хүн зорчдог Лондонд хэрэгжүүлэхэд картын технологи, төлөвлөлт, техникийн болон худалдаалах асуудлыг шийдвэрлэх төвөгтэй байдал үүссэн. Эдгээрийг мастер картаар шийдсэн нь сайн хэрэгжиж, олон хотууд загвар болгоод явж байна. Нью Йоркд уг системийг энэ онд бүрэн хэрэгжүүлэх бөгөөд дэлхийн том хотыг  өндөр түвшний системтэй болгоно гэж үздэг. Мексикт нийтийн тээвэрт төлбөрийг банкны картаар хийх болсноор эдийн засгийн эерэг нөлөөлөл авчирсан. Үүний жишгээр Монгол улс цахимжсан картыг Улаанбаатар хотод хэрэгжүүлээд явж байна. Хэрэгжилтийн эхний үед хуучин дүрмээ ашиглан тасалбар авахыг хүсдэг, карт худалдан авдаггүй, цэнэглэдэггүй, хөнгөлөлт-чөлөөлөлтийг шийдвэрлэх, санхүүжилтийг зохицуулах зэрэг олон бэрхшээл саад гарсан ч өнөөдөр үйл ажиллагаа тогтворжиж, тодорхой үр дүнд хүрч байна.    -Эрдэнэт хотод энэ төсөл хэрэгжих болсон шалтгаан, нөхцөл юу вэ?    -Орхон аймгийн Засаг даргын тамгын газраас 2016-2020 онд Эрдэнэт хотыг “Ухаалаг хот” болгон хөгжүүлэх ажил эхэлж, дижитал технологийг эрүүл мэнд, зам тээвэр, боловсрол, оршин суугчдын үйлчилгээнд нэвтрүүлэх зорилт тавьсан. Мөн аймгийн нийтийн тээвэр эрхлэгч аж ахуйн нэгж байгууллагуудын тээврийн хэрэгсэлд хэмжих хэрэгсэл суурилуулан бүртгэл, хяналтын нэгдсэн системийг бүрдүүлэхээр шийдвэрлэсний дагуу манай компани 2018 онд тус аймагт үйлчилгээ үзүүлж байгаа автобуснуудад GPS систем нэвтрүүлсэн. Одоо системийн үйл ажиллагааг  бүрэн хариуцан ажиллаж байна. Аймгийн ЗДТГ-аас гарааны бизнес, инновацын байгууллагуудыг дэмжих бодлого барьж ажиллаж байгаа. Өмнө нь хамтран гүйцэтгэсэн ажил амжилттай хэрэгжсэн давуу тал бидэнд бий. Ингээд Орхон аймгийн Засаг даргын тамгын газар, Авто тээврийн төв, төсөлд хамрагдах гурван автобус компанитай 2019 оны зургадугаар сарын 27-нд гэрээ хийж уг төсөл хэрэгжүүлж байна. Төслийн нөхцөлийн хувьд бид орон нутгийн автобус компаниудын төсвөөс нэг ч төгрөг авахгүйгээр 100 хувь өөрсдөө шийдэх үүрэг хүлээсэн. Энэ төслийн эхний шатанд 600 орчим сая төгрөгийн санхүүжилт орно. Нэг онцлог нь монгол залуусын бүтээсэн программ хангамж, угсралт,суурилуулалт энэ онд багтаан хийгдэнэ.     -Төслийн давуу талыг гэрээлэгч талуудын хувьд яаж харж байна вэ?    -Шийдвэрлэх асуудлууд төрийн үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэгч байгууллага болон аж ахуйн нэгжүүдэд ч байна. Аж ахуй нэгжүүдийн алдагдал, рейстэй холбоотой асуудал, төрөөс олгох санхүүжилт, төсвийн ачаалал гэх мэт асуудлыг хэрэгжүүлэх төслийнхөө хүрээнд шийдвэрлэхээр ажиллаж байна. Асуудлуудаа тодруулаад, шийдвэрлэх боломжуудыг судлаад, шийдлүүдийг оруулаад явж байна. Үүний зэрэгцээ технологийн шинэ чиг хандлагуудаа ч орхигдуулж болохгүй. Хамгийн ашигтай, хэрэглэгчдэд хялбар, зөв шийдлүүд байх ёстой. Ер нь гэрээлэгч талуудад аль алинд нь ашигтай байдлаар шийдэх, цаашдын хамтын ажиллагаанд нь тусламж дэмжлэг үзүүлнэ. Ямартаа ч төсөл хэрэгжээд бүгд үр ашиг хүртэж буйд сэтгэл ханамжтай байна.   -Төсөл хэрэгжүүлэх явцад “Start Up” компанийн хувьд бэрхшээл тулгарч байна уу?    -Залуу компанийн хувьд бэрхшээл олон байгаа. Бидний хувьд төрийн болон аж ахуйн нэгжтэй гурвалсан гэрээ байгуулан, санхүүжилтээ өөрсдөө босгон ажиллаж байгаа анхны төсөл. Гэрээлэгч талуудтайгаа гэрээгээ хүндэтгэн ажиллах, мэдээлэл солилцох, харилцаа хамтын ажиллагаа чухал. Ер нь төслийн менежменттэй холбоотой асуудлуудыг талууддаа ойлгуулах, мөн компанийнхаа залуусын ур чадвар, чадамжийг сайжруулах, нутагшуулах гээд нэлээд олон талт ажил өрнүүлж байна. Компанийн хувьд асуудлыг дэвшлүүд ирнэ гэж харж байгаа. Төсөл удирдсан  залуу хүний хувьд ч гэсэн давхар суралцаад явж байна.   -Төслийг орон нутаг болон автобус компаниудаас зардал гаргахгүй өөрийн хөрөнгөөр шийдвэрлэх нь эрсдэлтэй санагдах юм. Энэ талаар тодруулна уу?    -Бидний “Start Up” залуу компани. Том зорилготой бас эрсдэл үүрч байж амжилтад хүрнэ. Хувийн байгууллага санхүүжилтээ өөрсдөө гарган, олон нийт, улс орондоо хэрэгтэй төсөл хэрэгжүүлэх туршлага дэлхий дахинд  бий. Жишээ нь БНХАУ-д хувийн компаниуд зам барьж, хураамжийн орлогоороо зардлаа нөхдөг. Ингэж хувийн байгууллага өөрсдөө зардлаа гаргаж, нийгэмд тулгарсан асуудлыг богино хугацаанд шийдвэрлэх нь зөв гарц. Ялангуяа улсын төсөв хязгаарлалттай үед, боломжтой ажлуудыг хувийн компаниудад хариуцуулж хийлгэвэл хариуцлага, чанар дагалдана. Учир нь тухайн компани гаргасан зардлаа хөрөнгө оруулалт хийсэн зүйлийнхээ үйл ажиллагаанаас нөхдөг тул баталгаат хугацааны асуудлыг гүйцэтгэгч бүрэн хариуцдаг. Компани ч өсөж дэвжих, туршлагажих боломжтой.    -Цаашид хэрэгжүүлэхээр зорьсон ажлаасаа танилцуулна уу?   -Бидний хамгийн эхний зорилт энэ төслөө амжилттай хэрэгжүүлж нэвтрүүлэх явдал.  Хэрэгжүүлээд зогсохгүй дараагийн шатуудаа зураглан, төлөвлөөд явж байна. Цаашид үйлчилгээний стандарт тохирсон UBCAB онлайн такси үйлчилгээг нэвтрүүлнэ. Өөрөөр хэлбэл нийтийн тээвэр болон такси үйлчилгээний стандартыг ахиулж, төлбөр тооцооны нэгдсэн систем оруулах, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх талаар ажиллана даа. Ер нь Эрдэнэт хотыг шинжлэх ухаан, инновацын суурь жишиг хот болгох концепцийг улс даяар харуулах том зорилготой. Ингэснээр үндэсний  компаниуд, залуучууд нийгмийн тодорхой асуудлыг шийдвэрлэж чадна гэдэгт итгэлтэй байна.    -Танд ажлын өндөр амжилт хүсье.   - Баярлалаа. Зорчигчдод хандаж хэлэхэд та бүхэн манай хэрэгжүүлж байгаа төслийн Erdenet Epass пэйж хуудаст нэгдэж мэдээлэл авч, саналаа илгээж байгаарай. Таны санал бидэнд үнэ цэнтэй байх болно.                                                                                                                             Т.БАТЧУЛУУН   Дэлгэрэнгүй...
  • Нараар эрчим хүч үйлдвэрлэж байна

       Нартай үед нарнаас эрчим хүч үйлдвэрлэж хэрэглэгчдийг цахилгаанаар хангадаг , илүүдэл эрчим хүчийг сүлжээ рүү шилжүүлдэг, наргүй үед автоматаар сүлжээнээс эрчим хүчээ авдаг On-grid системийг нэвтрүүлснээр гурван сарын хугацаанд 300 гаруй мянган төгрөгийн эрчим хүч үйлдвэрлэжээ. Энэ төслийг Шагдарын Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургуулийн Эрчим хүч мэдээллийн технологийн тэнхимийн дэд профессор Б.Хээрийнбаатар санаачилжээ. Тус төслийн хүрээнд хийгдсэн  Нарны судалгааны лабораторийн нээлтийн үйл ажиллагаа өнөөдөр боллоо.    Азийн хөгжлийн банкны санхүүжилтээр Дээд боловсролыг дэмжих төрийн бодлого хэрэгжиж байгаа таатай нөхцөл бүрдсэн энэ үед Ш.Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургуулийн Оюутны байрны цахилгаан хэрэглээний эх үүсвэрийг Сэргээгдэх эрчим хүчний нарны фото үүсгүүр  бүхий эрчим хүчээр хангах төслийг хэрэгжүүлээд байгаа нь энэ юм.    Төслийн багийнхан өнгөрөгч 6-р сарын 28-нд 5 квт цагийн эрчим хүч үйлдвэрлэдэг нарныхаа станцын 50 хувийг залгасан байна. Өнөөдрийн байдлаар 300 гаруй мянган төгрөгийн эрчим хүч үйлдвэрлэж сургуулийнхаа хэрэгцээнд нийлүүлжээ. Ухаалаг инвертерийн тусламжтайгаар гар утсандаа бүх мэдээллийг авч, оюутнууд судалгааны ажил хийхэд бүрэн боломжтой болжээ.    ШУТИС-ын хэмжээнд анх удаагаа Нарны судалгааны лабораторитой болсноор эрчим хүч хэмнэж, Технологийн сургуулийнхаа эрчим хүчний 30 гаруй хувийг нараар шийдэж байна.    “Цаашид Эрдэнэт үйлдвэрийн алслагдсан байршилтай газруудад гэрэлтүүлгийг энэ системээр хангахаар төлөвлөсөн ажлууд олон бий” гэж төслийг санаачлагч ярьж байна. Ингэснээр уламжлалт эрчим хүчнээс илүү Сэргээгдэх эрчим хүч рүү дэлхий нийтээр түрэн орж ирж байгаа энэ үед оновчтой, ухаалаг шийдэл бүхий энэхүү төсөл өргөжих боломжтой юм. А.Бямбамаа   Дэлгэрэнгүй...
  • Цахилгааны цехийн ирээдүй гэрэлтэй байна

       Эрдэнэт үйлдвэр зэс, молибдены баяжмал үйлдвэрлэн гаргах үндсэн үйл ажиллагаатай. Үйлдвэрлэлийн процессыг тасралтгүй, найдвартай  явуулахад  хамгийн чухал хүчин зүйл нь эрчим хүч. Цахилгаан, дулаан, уур, усгүйгээр Эрдэнэт  үйлдвэрийг төсөөлөхөд бэрх. Иймээс бид үйлдвэрийн процесст амин чухал үүрэгтэй цех, хэсгүүдийн үйл ажиллагааг цувралаар сурвалжилж, тэдний гол хөдөлгөгч хүч болсон ажилтнуудын төлөөлөлтэй уулзаж ярилцах юм. Эхнийх нь “Хэрэглэгчдийг чанартай эрчим хүчээр найдвартай соёлтой хангах” эрхэм зорилготой Цахилгаан цех. Үйлдвэрийн дүүрэгт орших эдний офисс багахан цэцэрлэгт хүрээлэнг санагдуулам. Харин хана, шалыг нэгэн хархүү гялалзтал угааж зогсох нь содон. Тэр багш мэргэжилтэй ч ижийгээ залгамжлан ажлын байрыг цэмцийлгэж  буй нь тэр.    Цахилгаан цех нь Шугам сүлжээ дэд станц, Реле хамгаалалт автоматик, Теле механик, Цахилгаан техникийн тусгай лаборатори, Шуурхай үйлчилгээ диспетчерийн, Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн засварын, Захиргааны гэх долоон хэсэгтэй. Тэд Эрдэнэт үйлдвэрийн өндөр хүчдэлийн цахилгаан тоног төхөөрөмжийн найдвартай ажиллагааг ханган ажиллаж, эрчим хүч түгээн дамжуулдаг.     Бид энэ эрхэм үйлсийн эзэд залуусын төлөөлөлтэй уулзаж дараах асуултад хариулт авсан  юм.    Цахилгаан техникийн тусгай лабораторийн хэмжилт тохируулга туршилтын инженер В.Анхбаяр: Онцгой боловсон хүчин байхыг эрмэлздэг        - Эрдэнэт үйлдвэртэй хэрхэн холбогдсон бэ?    - Би  Эрдэнэт үйлдвэрт 10 дахь жилдээ ажиллаж байна. Эхний хоёр жил цахилгаанчнаар, тэгээд л инженер болсон.    - Таны ажил мэргэжлийн онцлог юу вэ?    - Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд цахилгаан тоног төхөөрөмжийн хэмжилт туршилт хийдэг. Манай лаборатори төвийн бүсийн бүх аймагт туршилт хийх эрхтэй. Өндөр хүчин чадалтай төхөөрөмжөөр тоноглогдсон. Тухайлбал Авсралийн Баур фирмийн явуулын лабораторийг өнгөрсөн жил авсан. Энэ нь Монголд ганцхан бөгөөд манайд ашиглагдаж байна. Цахилгаан гүйдэл таван мэдрэхүйгээр мэдэгдэхгүй. Иймээс тусгай зориулалтын дурангаар халалт дуранддаг. Нил ягаан туяаны үзлэгээр цахилгаан тоног төхөөрөмжийн гэмтэл илрүүлэх хамгийн сүүлийн үеийн ФлирТ1020 төхөөрөмж саяхан манайд ирсэн.    - Эрдэнэт үйлдвэрт залуус хөгжих боломж хэр байдаг вэ?    - Боломжтой. Залуусыг сургах хөгжүүлэх талаар үйлдвэр, цехийн удирдлагаас их анхаардаг. Тухайлбал, саяхан Эрчим зүйн хэлтэс манай цехтэй хамтран орчин үеийн Матлаб-ын сургалт явуулсан. Энэ чиглэлээр Монголдоо “толгой цохих” мэргэжилтэн, профессор Н.Ариунболор багшийг  урьж заалгасан. Энэ программ нь  маш том мэдээллийн сан дээр боловсруулалт хийснээр  хэрэгтэй зүйлээ авах, шинийг хийж  үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх, бас эрдэм шинжилгээ судалгааны ажил хийх ч  боломжтой.  Энэ программыг ашиглан ороомгийн групп  тодорхойлох механик ажиллагаатай багажийг автоматжуулан бүрэн автомат багаж зохион бүтээх санаа байна. Одоогоор  янз бүрийн  трансформатор дээр ашиглахад хэр байх, холболтын төрлийг өөрчлөн туршин судалж  байна.  Алсдаа судалгааны ажил хийх сонирхол байгаа.    - Таны цаашдын зорилго?    - Би  шинэ юм сурч, мэдэх эрмэлзэлтэй. Орос хэлийг бие даан сурсан. Англи хэлний мэдлэгээ улам ахиулахаар хичээж байгаа. Бидний үеийнхэн интернетээр олон зүйл сурах боломж байна. Цаашдаа мэргэжлээрээ  гадаадад магистрт сурах  хүсэл бий. Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн тусгай лаборатори улсад ганц байх онцгой лаборатори. Үүнд  нийцсэн онцгой боловсон хүчин байхын төлөө мэрийдэг. Бүх талын  ялангуяа цахилгаан тоног төхөөрөмжийн өргөн мэдлэгтэй болохын төлөө чармайж явна.    Шугам сүлжээ, дэд станцын хэсгийн туршилт, хэмжилт хамгаалалтын инженер Г.Ган-Эрдэнэ: Залуу хүн чадахгүй гэж хэлэх эрхгүй         - Эрдэнэт үйлдвэртэй хэрхэн холбогдсон бэ?    - Би аавынхаа ажил мэргэжлийг өвлөн цахилгаанчин болсон. Аав  Ш.Гансуурь минь энэ цехэд олон жил ажилласан, ажилч хичээнгүй хүн байсан юм. Би аавынхаа  үйлсийг үргэлжлүүлж яваагаараа бахархаж, нэрийг нь өндөрт өргөж явахсан гэж хичээдэг. Би мэргэжилдээ их дуртай.    - Таны ажил мэргэжлийн онцлог юу вэ?    - Эрдэнэт үйлдвэрийн өндөр хүчдэлийн цахилгаан тоног төхөөрөмжийн засвар, угсралтын үйл ажиллагааг хариуцдаг. Засвар үйлчилгээг цаг тухайд нь чанартай хийснээр үндсэн үйлдвэрлэлийн тасралтгүй ажиллагаа, цаашлаад үйлдвэрлэлийн үр ашгийг нэмэгдүүлэхэд чухал  нөлөөтэй.  6кВ-ын кабель гэмтлээ гэхэд тухайн тэжээж буй тоног төхөөрөмж хүчдэлгүй болно. Бид аль болох шуурхай ажиллан холболт хийж, тоног төхөөрөмжийг хүчдэлтэй болгох жишээтэй.    - Эрдэнэт үйлдвэрт залуус хөгжих боломж хэр байдаг вэ?    - Боломжтой. Энэ жил манай цехийн ажилтнуудад явуулсан  Диг сайлант компанийн Повер Фактор программын сургалт их таалагдсан. Цахилгаан системийг бүхэлд нь программд оруулж бүх төрлийн тооцоо судалгаа хийх боломжтой юм билээ. Би үндсэн ажлынхаа зэрэгцээ, Технологийн сургуульд мэргэжлээрээ багшилдаг. Ер нь мэргэжлээ улам гүнзгийрүүлэн судалж, бас гадаад хэлийг шамдан суралцаж байна.  Мөн цехийнхээ Бүтээмж инновацийн чиглүүлэгчээр ажиллаад жил боллоо. Бүтээмж инновацийн сургалтад олонтаа хамрагдсан. Эндээс сурч мэдсэнээ хамт олондоо түгээж байгаа. Ажиллагчдынхаа хандлагыг өөрчилж, шинийг санаачлах идэвхийг нь өрнүүлэх чиглэлээр  ажиллах урамтай бас сонирхолтой байдаг. Хамтдаа бүтээж, хамтдаа хөгжихийг хүсдэг.    - Таны цаашдын зорилго?    - Мэргэжлийн ном болон уран зохиолын ном унших дуртай. Саяхан Цахилгаан цехийн шинэ ажилтнуудад зориулсан гарын авлага хэвлэн гаргасан. Цаашдаа мэргэжлийнхээ дагуу ном бичих төлөвлөгөө бий. Залуу насандаа хийж бүтээж, сурч боловсорч, өөрийгөө байнга хөгжүүлэх хэрэгтэй гэж боддог. Миний хувьд “Залуу хүн чадахгүй гэж хэлэх эрхгүй” гэж боддог.         Үйлдвэр техникийн албаны дарга техникийн шинэчлэл, төлөвлөгөө хэрхэн биелж буй талаар ийн ярилаа   Н.Чулуунбаатар: Техникийн шинэчлэл эрчимтэй өрнөж байна      - Техник шинэчлэлийн хүрээнд  хийж буй ажлаасаа ярина уу?    - Цахилгааны цехэд техник тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл эрчимтэй өрнөж байна. Манай цехийн удирдлага, хамт олны санаачилга, үйлдвэрийн удирдлагын дэмжлэгээр энэ ажил тун урагштай яваа. Тухайлбал, Цахилгаан тоног төхөөрөмж засварын хэсэгт ороомог сугалах тусгай технологитой. Монгол улсад анхны төхөөрөмжийг бид хүлээн авлаа. Тус төхөөрөмж нь нэлээн нарийн технологитой учраас үйлдвэрлэгч  компаниас мэргэжилтэн ирж тохируулах юм. 35/110кВ-ын сэлгэн залгалтын аппаратур буюу элегазын таслуурын шинэчлэл мөн үргэлжилж байна. Бид сүүлийн 10 жилийн хугацаанд ихэнх дэд станцуудаа сольж дууслаа. Очистные-Б 35кВ-ын шугамын 2 дэд станц захиалсан, хугацаанаас хойшилж саяхан худалдан авалт хийгдлээ. Дулааны улиралд сольдог дүрмийн дагуу ирэх хавар суурилуулна. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын цахилгаан хангамжийг хянаж удирддаг Телемеханикийн хэсгийн СКАДА системийн программ хангамж үндсэндээ бүрэн шинэчлэгдэж уг ажлыг Шнейдер Электрик Энлайт компани хийж дуусгалаа. Манай Цахилгаан техникийн тусгай лаборатори улсын хэмжээний тусгай зөвшөөрөлтэй лаборатори. Энд орчин үеийн өндөр түвшний нарийн хэмжүүрүүд нийлүүлэгдэж байгаа. Манай үйлдвэрийн Дулааны цахилгаан станц өргөтгөснөөр орчин үеийн өндөр чадал, өндөр хүчдэлтэй тоног төхөөрөмжүүд суурилагдсан. Энд хийх туршилт, хэмжилтийн зориулалтаар нилээд олон багаж төхөөрөмж авсан. Тухайлбал 110кВ-ын дэд станцын кабель, агаарын шугам, трансформаторт өндөр хүчдэлийн туршилт хийх зөөврийн төхөөрөмж оруулж ирсэн. Үүгээр ЦРП-10 дэд станцын шинэ трансформатор туршсан. Эхний туршилт амжилттай болсон. 35кВ-ын дэд станцын 10000кВА чадалтай трансформаторын шинэчлэл хийгдэж байна. Хоёр жилийн турш Худалдан авалт, хангамжийн хэлтэстэй хамтран ажиллаж трансформатор хүлээн авсан. Казахстанаас хоёр мэргэжилтэн ирж манай инженерүүдтэй хамтран угсарч, туршилт хийлээ.     - Ган бөөрөнцгийн цехийн шинэчлэлтэй холбоотойгоор цахилгаан хангамж шинэчлэгдэх үү?    - Тийм ээ. Ган бөөрөнцгийн цех  коксожсон нүүрс шатааж, ган бөөрөнцөг үйлдвэрлэдэг технологио өөрчлөн  индукцийн зуух тавьж буйтай холбогдуулан их чадлын тусгай цахилгаан хангамж хэрэгтэй болсон. Үүнтэй холбогдуулан тэжээлийн 6 кВ-ын агаарын шугам татах бэлтгэл ажил хийгдэж байна. 12-р сард Ган бөөрөнцгийн цехийн тоног төхөөрөмж шинэчлэгдэн ашиглалтад ороход цахилгаан хангамжийн асуудлыг бид бүрэн шийдэх ёстой. Одоогоор кабель суурилуулах болон агаарын шугамуудын тулгуурын  суурийг бэлтгэж байна.     - Мэргэжилтнүүдээ сургах, дадлагажуулах чиглэлээр сүүлийн үед ямар ажил хийж байна?    - Шинэ тоног төхөөрөмж суурилуулж буйтай холбогдуулан мэргэжилтнүүдээ мэргэшүүлэх, мэргэжлийг нь дээшлүүлэх ажил давхар явж байна. Реле хамгаалалт автоматикийн хэсгийн даргыг саяхан бид “Шанхайн экспо” үзэсгэлэнд оролцуулсан. ABB компанийн хөдөлгүүрийн туршилт засварын чиглэлээр Хөдөлгүүр засварын мастерыг мөн БНХАУ-ын Шанхай хотод сургалтад явуулах гэж байна. Хүний нөөцийн бодлогоор дөрвөн инженерийг ОХУ-ын Их сургуульд магистрын сургалтад явуулах гэж байна.    - Төлөвлөгөөт ажил хэр биелж байна?    - Манай цех тусгай тоног төхөөрөмж ашиглан Эрдэнэт үйлдвэрт жилд ойролцоогоор 906 сая.кВт/цаг цахилгаан эрчим хүч түгээж, дамжуулдаг. Энэ ажлаа тасралтгүй, найдвартай явуулахын тулд тоног төхөөрөмжүүдээ зогсолтгүй, баталгаатай ажиллуулах ёстой. Үүний тулд төлөвлөгөөний дагуу жилийн турш урсгал болон их засварын ажил хийдэг. Одоогоор доторх тоног төхөөрөмжийг засварлах ажил хийж байна. Өнөөдрийг хүртэл тайлант хугацаанд төлөвлөсөн ажлууд 100 хувийн биелэлттэй явна. Энэ оны 12 дугаар сарын 20 гэхэд жилийн төлөвлөгөөгөө бүрэн биелүүлэх зорилготой ажиллаж байна.   Я.ЭНХТУЯА Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Туршилтаар шахмал түлш хийж эхэллээ

       Эрдэнэт үйлдвэр нийгмийн хариуцлагатай жишиг уурхайн хувьд олон нийтэд чиглэсэн томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэг юм. Энэ удаа  агаарын бохирдлыг бууруулах зорилгоор байгальд ээлтэй, утаагүй, шахмал түлш хийх үйл ажиллагааг туршилтаар эхлүүллээ.    Эрдэнэт үйлдвэрийн Дулааны цахилгаан станцын Түлш дамжуулах хэсэг дээр жижиг хэмжээний технологи суурилуулан ОХУ-ын PMI sysmems компанийн гурван инженерийг авч ирж туршилтаар шахмал түлш үйлдвэрлэх ажлыг эхлүүлээд байгаа юм.    Химийн барьцалдуулагч ямар нэгэн бодис ороогүй харин ч модны навч, үртэс, хамгийн хямд түүхий нүүрсийг баяжуулан  шахмал түлш хийн туршиж байна. Бүр төрлийн зууханд хэрэглэж болох тал дээр анхааран хүний бие, эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй байх тал дээр туршилт хийгдэж байна.     Туршилт эхлээд гурав хонож байна. 11-р сарын нэгэн гэхэд туршилтын хугацаа дуусаж лабораторын шинжилгээ хийлгэн хүлээн зөвшөөрөгдвөл аймгийн айл өрхүүдэд, төрөл бүрийн зуухтай айлуудад туршиж, нэвтрүүлэх юм.     Дашрамд дуулгахад энэ шахмал түлшийг Оросын холбооны улсын анчид, хүчний байгууллагынхан битүү газарт, майханд хэрэглэдэг юм байна. Орхон аймгийн хэмжээнд 13190 орчим айл гал түлдэг гэсэн судалгаа байна. Энэ туршилт амжилттай болсон тохиолдолд хямд үнээр, утаагүй, байгаль орчин, хүний биед сөрөг нөлөөгүй  энэхүү шахмал түлшийг нэвтрүүлэн энэ технологийг нутагшуулахаар ажиллаж байна.                                                                                           А.Бямбамаа                   Дэлгэрэнгүй...
  • О.ОТГОНБАЯР: Хүний нөөцийн бодлогыг нотолгоонд суурилсан шинжлэх ухаанч байдлаар хөгжүүлэх нь чухал

       “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын дарга О.Отгонбаяртай ярилцлаа.   - “Эрдэнэт” үйлдвэрийг Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгоод тодорхой хугацаа өнгөрлөө. Энэ хугацаанд бүтэц, нэгжийн өөрчлөлт хийх зэрэг нэлээд ажил өрнөсөн байх.  Ямар өөрчлөлтүүд хийгдсэн бэ?    - Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны 03-р сарын 21-ны өдрийн 102 дугаар тогтоолоор “Эрдэнэт” үйлдвэрийг төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болгосон. Үүнтэй холбоотой үйлдвэрт мөрдөгдөж байгаа дүрэм журам, хөдөлмөрийн харилцааны баримт бичгүүдийг шинэчлэх томоохон цар хүрээтэй ажлууд хийгдлээ. Бид үйлдвэрийн 6000 гаруй ажилтны хөдөлмөрийн гэрээ, ажлын байрны тодорхойлолт шинэчлэх, мөн үйлдвэрийн газрын ажилтнуудын хүний нөөцийн мэдээллийн сангийн сайжруулалтын  ажлыг холбогдох хэлтсүүдтэй хамтарч богино хугацаанд хийж гүйцэтгэж байна.    - Бүтэц, орон тоо өөрчлөгдөхтэй зэрэгцэн албан тушаалын томилгоо хийгддэг. Хэр өөрчлөлт орсон бэ?    - Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газрын  баталсан бүтцийн дагуу  Монгол Улсын Засгийн газрын баримталж буй удирдах ажилтныг шаталсан мерит зарчмаар дэвшүүлэн ажиллуулах чиглэлийг баримтлан  үйлдвэрийн газрын удирдах ажилтнуудыг Ерөнхий захирал томилсон. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын нийт удирдах ажилтнуудын  90 хувь нь үйлдвэрт  тодорхой албан тушаалд ажиллаж байсан ажилтнууд бол,  41.8 хувь нь 45 хүртэл насны залуу ажилтнууд,  62.7% нь төрөлх үйлдвэртээ 11-ээс дээш жил ажилласан  бүх шатны удирдлагын  түвшинд тогтвортой ажиллаж,  хүний нөөцийн бодлогын хүрээнд олон жил бэлтгэгдсэн, уул уурхайн салбарын туршлагатай ажилтнууд ч ажиллаж байна. Хөдөлмөрийн зах зээл дээрээс мэргэжлийн туршлагатай цөөн мэргэжилтнийг урьж ажиллуулсан.  Манай үйлдвэрт туршлагатай, дадлагатай, мэргэжилтэй удирдах ажилтны хангалттай нөөц бий. Ер нь хүний нөөцийн бодлого гэдэг зөвхөн томилгоо төдий  асуудал биш. Үйлдвэрийн урт хугацааны хөгжлийн  бодлогын нэг чухал хэсэг.    - Өөрөөр хэлбэл, үйлдвэрийн статус өөрчлөгдсөнтэй холбоотойгоор ажиллагсадтай хийх гэрээг шинэчлэн байгуулсан гэсэн үг үү?      - Тийм. Үйлдвэрийн бүтэц зохион байгуулалт өөрчлөгдсөнтэй холбоотой хөдөлмөрийн харилцааны бүхий л баримт бичиг шинэчлэх шаардлага гарсан. Түүнээс ямар нэгэн байдлаар ажилчдыг  хоморголон халсан, өөрчилсөн зүйл байхгүй. Хуулийн дагуу өндөр насны тэтгэвэрт гарсан цөөн тооны хүн бий. Хүний нөөцийн бодлогын хүрээнд өндөр мэргэжилтэй инженер техникийн ажилтнуудыг зөв  байршуулан ажиллуулах асуудлыг үйлдвэрийн газрын Ерөнхий захирал, удирдах бүрэлдэхүүн онцгой анхаарч  ажиллаж байна. Энэ онд нийт бүтцийн нэгжийн 153 ажилтныг дэвшүүлэн ажиллуулсан бөгөөд эдгээр ажилтны 24%-ийг ажилчны орон тоон дээр ажиллаж буй дээд боловсролтой залуучууд эзэлж байгаа бол, 38.5% нь инженер техникийн ажилтнаас удирдах албан тушаал дэвшин ажилласан  байна. Мөн 66% нь залуу ажилтан байгаа нь үйлдвэрийн газрын  залуу чадварлаг  ажилтнуудыг дэмжих бодлогын хүрээнд тэдний ур чадварыг бодитой үнэлж байгаагийн тод жишээ гэж харж болно.    - Үйлдвэрийн газарт хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй Хүний нөөцийн хөгжлийн цогц хөтөлбөрийн талаар товч танилцуулна уу. Хүний нөөцийн бодлогыг бодит судалгаанд үндэслэх шаардлагатай гэж та бүхэн үзсэн үү?    - “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Ерөнхий захирлын А/656 тоот тушаалаар бид “Хүний нөөцийн хөгжлийн цогц хөтөлбөр” хэрэгжүүлэх ажлыг санаачлан зохион байгуулж байна. Энэ хүрээнд мянга гаруй ажилтныг хамарсан Сэтгэлзүйн болон социологийн судалгааны томоохон ажлыг мэргэжлийн байгууллага, мэргэжилтнүүдтэйгээ хамтран  хийж гүйцэтгэлээ. Энэ ажлын үр дүнгээр хүний нөөцийн хөгжлийн цогц хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд хөтөлбөр боловсруулах дэд хэсгүүдийг байгууллаа. Шинэ ажилтны дасан зохицох, Залуу ажилтныг дэмжих, Манлайллын буюу түлхүүр ажилтны, Ахмад ажилтанд зориулсан хөтөлбөрийг боловсруулан хэрэгжүүлэх дэд ажлын хэсгүүдийг байгууллаа. Тухайлбал шинэ ажилтны дасан зохицох хөтөлбөр гэхэд “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 40 гаруй жилийн түүхэнд хүний нөөцийн нэг үе бүрэн солигдсонтой холбоотой уялдаж байгаа юм. Үйлдвэрийн нийт ажилтны нас насанд нь тохирсон  бодит судалгаа, нотолгоонд үндэслэсэн бодлого боловсруулан ажиллах нөхцөл шаардлага бидэнд зайлшгүй тулгарч байна. Залуу ажилтнуудыг дэмжих, хөгжих боломжоор хангах, түлхүүр ажилтны  манлайллыг урамшуулан  хөгжүүлэх нь  компанийн хүний нөөцийн бодлогыг тогтвортой авч явах, зөв хандлагатай чадварлаг хүний нөөцийг бүрдүүлэх чухал  нөхцөлийг бүрдүүлнэ гэж бид харж байна.    - Судалгааны үр дүнгээс онцлох ямар асуудал байна вэ?    - Шинэ ажилчдын сэтгэлзүйн судалгаанаас харахад манай үйлдвэрт ажилд орсон залуу ажилчдын дундаж нас 31 байна. Тэд ажилдаа сэтгэл хангалуун байдал маш өндөр хувьтай байгаа нь судалгаагаас харагдсан. Ажил сайжруулах, шинийг санаачлах, сэтгэлгээ нь хайрцаглагдаагүй, уян хатан, ажлаа төгс хийх эрмэлзэлтэй, бусдын хяналтгүйгээр хариуцлагатай ажиллах хандлагатай байгааг эндээс харж болно. Мөн социологийн судалгаа хийгдсэн.  Шинээр ажилд орсон хүмүүст дасан зохицоход хэдий хугацаа орж байна, эерэг болон сөрөг хүчин зүйл юу байна гэх мэтчилэн маш нарийн судалсан. Ажилтны  тогтвортой ажиллах сэтгэлзүй өндөр байгаад шууд нөлөөлж буй хүчин зүйл нь бичил хамт олон юм гэдэг нь судалгаанаас харагдаж байна.  Шинэ залуу ажилчдыг тогтвортой ажиллуулж, тухайн ажлын байранд чадварлаг хүний нөөц болгон үлдээнэ гэдэг бол маш чухал асуудал. “Эрдэнэт”  үйлдвэр том хамт олон. Зөвхөн уул уурхай гэлтгүй эмнэлэг, нийгмийн харилцаа, аялал жуулчлал, спорт, урлаг зэрэг нийгмийн олон салбарын мэргэжлийн хүмүүс нэгдэж ажилладаг онцлогтой. Тиймээс шинэ хүмүүсийг үйлдвэртэй танилцуулах аялал зохион байгуулж, энэ том гэр бүлийн гишүүн болсныг нь танилцуулах гэх мэт олон ажил хийхээр төлөвлөж байна. Манай Технологийн сургуулийн удирдлага, мэргэжилтнүүд энэ хөтөлбөр дээр хамтран ажиллаж байна. Судалгаанаас харахад, шинээр ажилд орсон хүмүүст мэдээлэл дутмаг байдал зонхилж байгааг олж харсан. Бид үүн дээр анхаарч ажиллана.    - Үйлдвэрт тэтгэврийн насанд дөхсөн ахмад ажилтнууд цөөнгүй хувийг эзэлдэг. Тэдэнд чиглэсэн ямар бодлого байх  вэ?    - Манайд салбартаа дээгүүрт үнэлэгдэх арвин туршлагатай ахмад ажилтнууд олон бий. Ахмад ажилтны судалгаанд оролцогчдын 84.2  хувь тэтгэвэрт гарахад сэтгэл зүйн бэлтгэл маш чухал гэж үзсэн бөгөөд ахмад ажилтанд зориулсан бодлого хөтөлбөр чухал гэдэгтэй санал нэгдсэн байна. Судалгааны дүнгээс харахад зарим талаар шинийг санаачлах эрмэлзэл буурсан ч мэдсэн сурснаа бусдадаа зааж өгөх чин хүсэлтэй байдаг. Тэдний эрүүл мэнд, эрүүл амьдралын хэв маяг, нийгмийн халамж, үйлчилгээ болон  тэтгэврээс гадна нэмэлт орлоготой болох боломжийн талаар сургаж, бэлтгэх хэрэгцээтэй байна. Харин залуу ажилтнууд ахмадуудаасаа илүү үлгэр дуурайлал, зөв хандлагыг хүлээж байдаг нь судалгаанаас харагдсан.    - “Эрдэнэт” үйлдвэрт ажилд орох хүсэлтэй хүн олон байдаг. Сул ажлын орон тоо байхгүйн зовлон хэзээд л байдаг шүү дээ. Он гарсаар хэдэн ажлын байранд сонгон шалгаруулалт хийсэн бэ?    - “Эрдэнэт” үйлдвэр Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газраас батлагдсан хязгаар дотор хүний нөөцийн бүрдүүлэлт хийнэ. Тогтвортой ажлын байр, тодорхой хэмжээний өндөр цалин хөлсийг дагаад хүний нөөцийн хөдөлгөөн маш бага байдаг. Тогтворжилтын коэффициент өндөр гэсэн үг. Яагаад гэвэл хүмүүс нэгэнт ажилд орсон бол ажлаас гарах сонирхол, магадлал маш бага. Манай ажлын байрны гол хөдөлгөөн  ажилтан хүн өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох тохиолдолд гардаг. Гэхдээ хамтын гэрээний 2.4 заалтаар “Эрдэнэт” үйлдвэрт 20-иос дээш жил ажилласан хүн тэтгэвэрт гарахдаа өөрийн мэргэжлээр суралцаж төгссөн нэг хүүхдийг үе уламжлан ажиллуулах эрхтэй байдаг. Сул ажлын байрыг нээлттэй зарлаж сонгон шалгаруулалтаар иргэдийг ажилд авах зарчим баримтлан ажиллаж байна. Хагас жилийн байдлаар 53 ажлын байранд нээлттэй сонгон шалгаруулалтыг холбогдох мэргэжлийн хэлтэс, бүтцийн нэгжүүд зохион байгуулсан.    - Хамтын  гэрээний дээрх заалтыг зарим хүн “Үйлдвэрийн хүний нөөцийн бодлогыг алдагдуулж байна” гэж шүүмжилдэг. Эцэг эхийнхээ оронд ажилд орсон залуус ажлын шаардлага хангаж чаддаг уу?      - Хоёр талтай. Хамтын гэрээний энэ заалт хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа учраас буруу, эсвэл зөв гэх нь оновчгүй. Энэ заалт нь нэг талаас тухайн хүнийг тогтвортой сайн ажиллах хөшүүрэг болдог. Ажилтныхаа нийгмийн асуудлыг ч шийдвэрлэдэг сайн талтай. Нөгөө талаас тухайн ажлын байранд үнэхээр чадварлаг, авьяастай хүнийг шударгаар сонгон шалгаруулах зарчим алдагдаж байна уу гэвэл бас бодох л асуудал. Гэхдээ үе залгамжлан ажиллах гэж байгаа хүүхдүүдийг нь мэргэжлийн хувьд тэнцэж байна гээд ажилд шууд оруулчихдаггүй. Туршилтын хугацаанд тавигдсан шаардлага хангасан тохиолдолд үндсэн ажилтан болгодог.    - Манай үйлдвэр өөрийн гэсэн дотоод соёлтой, хариуцлагатай, улс нийгэмдээ ч өндөр ач тустай хамт олон. Гэвч цахим орчинд энэ хамт олны хийж бүтээснийг харлуулах оролдлого мэр сэр гардаг. Энэ талаар таны байр суурийг сонирхож болох уу?    - “Эрдэнэт” үйлдвэр бол хөгжлийн, түүхийн, үнэт зүйлийн хувьд ч маш их үнэ цэнтэй том байгууллага. Тийм ч учраас манай ахмадууд энэ бор уулын буян хишгээр сайхан амьдарч байна гэж хэлдэг шүү дээ. Үйлдвэр ямар ч статустай байлаа гэсэн энэ уурхайчин хамт олны нуруун дээр, энэ хүмүүсийн зүрх сэтгэл дээр л үйлдвэр тогтож, энэ баялаг бүтээгддэг.  Гэтэл тэр үнэт зүйлсээ харлуулж байгаа нь идэж буй будаа руугаа нулимахтай адил гэж би үзэж байна. Ажилтан ч, удирдлага ч байгууллагынхаа дотоод дүрэм журмыг мөрдөж ажиллах нь зохистой юм.    - Монгол Улсын Засгийн газрын тогтоолоор жил бүрийн 10-р сарын 15-ны өдрийг Хүний нөөцийн ажилтны өдөр болгон тэмдэглэдэг болсон. Энэ өдрийг та бүхэн хэрхэн угтаж байна вэ?    - Хүний нөөцийн ажилтны өдрийг угтаж үйлдвэрийн газрын хүний нөөцийн мэргэжилтнүүдийн ажил мэргэжлийг үнэлэх, тэдний ажил хөдөлмөрийг сурталчлах, мөн сургах хөгжүүлэх чиглэлээр тодорхой ажлыг төлөвлөн хийж байна. Манай хамт олон Монголын Хүний Нөөцийн институттэй хамтарсан Хүний нөөцийн удирдлага, хөдөлмөрийн эрхзүйн чиглэлийн сургалтыг амжилтай зохион явууллаа. Мөн хүний нөөцийн мэргэжилтнүүдийн үндэсний “НR DAY-2019” чуулганд хамт олны төлөөллийг оролцуулахаар төлөвлөж байна. Ер нь манай “Эрдэнэт” үйлдвэрийн хүний нөөцийн мэргэжилтнүүд маш чадварлаг, ажлын ачаалал даах чадвартай, нэг санаа зорилготой сайхан хамт олон байдаг. Тэднийгээ мэргэжлийн хувьд хөгжүүлж бодлогын түвшинд ажиллах боломжийг нээж өгөх нь бидний гол зорилго юм.  Эцэст нь хэлэхэд “Posche”  компанийн Ерөнхий менежер Петер Шуц-ын хэлсэнчлэн “Хандлагыг ажилд авч, ур чадварыг эзэмшүүлэх” асуудал ямар ч компанийн хүний нөөцийн бүрдүүлэлт, төлөвшилд чухал байдгийг онцольё доо.       - Цаг зав гаргаж ярилцлага өгсөнд баярлалаа. Та бүхний ажилд амжилт хүсье.   Б.УЧРАЛ Дэлгэрэнгүй...
  • “SAFETY FIRST-2019” уламжлалт тэмцээнд 20 баг өрсөлдөж байна

       Соёл урлагаар дамжуулан Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын дүрэм, журам, зааварчилгааг үйлдвэрийн нийт ажилчдад хүргэдэг “SAFETY FIRST-2019” уламжлалт тэмцээн өчигдөр эхэлж нээлтийн үйл ажиллагаагаа зохион байгууллаа. Тэмцээний нээлтэд үйлдвэрийн газрын бүтцийн нэгжүүдийн удирдлагууд хүрэлцэн ирж баяр хүргэж, нийт багууддаа амжилт хүслээ.    Ус хангамжийн цех, Эрдэнэт сувиллын цогцолборын тоглолтоор тэмцээн эхэлж, багууд асуулт хариулт, аюул түүний үр дагаврыг тогтоох даалгавруудаас гадна "Аюулгүй ажиллах соёл" сэдвээр урлагийн үзүүлбэр үзүүллээ. Хөгжөөн дэмжигчдийн дунд асуулт хариултын тэмцээнээр үргэлжилж, хөгжөөн дэмжигчдийн оролцоо, ирц багийн оноонд нөлөөлөх тул танхим дүүрэн үзэгчидтэй байлаа.    Энэхүү тэмцээнд жилд 100 гаруй ажилтан, албан хаагчид оролцдог бол хөгжөөн дэмжигчээр нэг удаагийн тоглолтыг 450 гаруй ажилтан үзэж, Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал нэн чухал гэсэн ойлголтыг олон нийтэд түгээдэг юм.    “SAFETY FIRST” тэмцээн 1996 оноос хойш тасралтгүй 23 дахь жилдээ зохион байгуулагдаж, ажилчдын хүсэн хүлээдэг тэмцээн болтлоо өргөжиж, үйлдвэрийн газрын цех нэгжүүдийн оролцоо жилээс жилд нэмэгдэж байгааг зохион байгуулагчид онцоллоо.    Тэмцээнд Эрдэнэт үйлдвэрийн газрын 20 цехийн баг оролцож байна. Эхний шатны тэмцээн энэ сарын 17 хүртэл үргэлжилж шилдгүүд дараагийн шатанд оролцох юм. Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал эрүүл ахуйн хэлтэс, Соёл урлагийн цогцолбор тэмцээнийг хамтран зохион байгуулж байгаа бөгөөд энэ удаагийн тэмцээн нь Соёл урлагийн цогцолборын өвөл цагийн соёл хүмүүжлийн ажлын эхлэл болж байгаагаар онцлог болж байна.                        А.Бямбамаа Фото: Б.Баттөгс     Дэлгэрэнгүй...
  • Хүний нөөцийнхөн өөрсдөө суралцлаа

       Монгол улсад  2016 оноос эхлэн жил бүрийн 10 дугаар сарын 15 ны өдрийг Хүний нөөцийн ажилтнуудын мэргэжлийн өдөр болгон тэмдэглэх болсон юм. “Эрдэнэт үйлдвэр”ТӨҮГ-ын Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газар уг өдрийг бүтээлч, ажил хэрэгч байдлаар зохион байгуулж, хүний нөөцийн мэргэжилтнүүддээ номын дуу сонсгож, “тархи цэнэглэгч” өдөр болгов. Тэд “Монгол улс дахь хүний нөөцийн менежментийн өнөөгийн чиг хандлага, хөгжил” сэдвээр шинэ мэдээлэл авч, саналаа солилцсон юм. Сургалтыг Монголын Хүний нөөцийн институтын Ерөнхий захирал Д.Бартанбаатар удирдан, хүний нөөцийн менежментийн сонирхолтой жишээ, судалгааны дүн бүхий хичээл заав. Энэ үеэр тус газрын удирдлага, ажилтнуудын төлөөлөлтэй уулзаж, Хүний нөөцийн ажилтны мэргэжлийн өдрийн ач холбогдол болон өнөөгийн бодлого хөтөлбөр, сургалтын талаар ярилцлаа. Захиргаа, Хүний нөөцийн бодлогын газрын орлогч дарга Н.Энхболд:    Эрдэнэт үйлдвэрт хүний нөөцийн чиглэлээр 58 ажилтан ажилладаг. Тус үйлдвэр өнгөрсөн 3 дугаар сараас эхлэн Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болон ажиллаж байна. Ингэснээр бүтэц зохион байгуулалтын өөрчлөлт хийж, Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газар шинээр байгуулагдсан. Тус газар дотроо Хүний нөөцийн алба, Албан хэрэг хөтлөлтийн алба, Төрөлжсөн архив гэсэн гурван албаар дамжуулан өөрчлөлт шинэчлэлт, хүний нөөцийн бодлогын бичиг баримтыг шинэчлэх ажлуудыг  шат дараатай хийж байна. Төрийн өмчит үйлдвэрийн газар болсонтой холбогдуулан үйлдвэрийн нийт 6000 гаруй ажилтны хөдөлмөрийн гэрээг шинэчилж дууслаа. Энэ ажил нэлээд цаг хугацаа шаардсан, нүсэр ажил байв. Мөн Эрдэнэт үйлдвэрт хүний нөөцийн чиглэлээр хөтлөгдөж байгаа баримт бичгийг хууль, журамд нийцүүлэн боловсруулах ажил хийгдэж байна. Тухайлбал, Эрдэнэт үйлдвэр ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын тушаалаар ээлжийн амралтын хуудсыг, заавартай нь  хавсарган өөрчилж, ээлжийн амралт олгох мэдэгдэл болгон шинэчилсэн. Ингэснээр Хөдөлмөрийн тухай хууль болон Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын сайдын тушаалаар батлагдсан заавар дүрэмтэй нийцүүлж боловсруулсан болно. Чөлөөний хуудас болон архивт хүний нөөцийн чиглэлээр хадгалагдаж буй бичиг баримт, зааварт тулгуурлан ажилтны анкетийг шинэчиллээ.  Ийм олон шинэлэг бөгөөд их ажлын ард гарсан амжилтаар манай газрын хамт олон Хүний нөөцийн ажилтны өдрийг угтаж байна. Бид энэ өдрийг баяр ойн хүрээнд бус өөрсдийнхөө мэдлэг, мэргэжлийг дээшлүүлэхэд анхаарч, хүний нөөцийн иж бүрэн асуудлыг орчин үеийн чиг хандлага, үйл ажиллагаандаа хэрхэн уялдуулж, сайжруулах талаар суралцаж, мэдлэгийн өдөр болгон тэмдэглэлээ.   Хүний нөөцийн албаны дарга Б.Одгарьд:    Хүний нөөцийн алба үндсэн хоёр чиг үүрэгтэй. Эхний үүрэг нь хөдөлмөрийн холбоотой харилцааг шийдвэрлэх бол дараагийн чиг үүрэг нь  хувь хүний сургалт, хөгжлийн асуудлыг хариуцдаг. Өөрөөр хэлбэл, өдөр тутамд ажилтан, ажил олгогчдын хооронд үүсдэг бүхий л хөдөлмөрийн харилцаатай холбоотой тушаал шийдвэр, эрх зүйн баримт бичгийг боловсруулж, төлөвлөх, үйлдвэрийн хэмжээнд хэрэгжүүлж буй хувь хүний хөгжил, сургалтын хөтөлбөр бодлоготой уялдуулан ажилтны сургалтын хэрэгцээг тодорхойлж, төлөвлөж зохион байгуулах нь манай албаны үндсэн ажил юм.  Чиг үүрэг ингэж тодорхой болсноор бидний хийх ажил ойлгомжтой, эмх цэгцтэй болсон гэж хэлж болно. Тодорхой ажлаас л үр дүн, өндөр бүтээмж гардаг.  Хүний нөөцийн ажилтны өдөр бол манай улсын хувьд харьцангуй шинэ тэмдэглэлт өдрүүдийн нэг. Энэ өдрөөрөө бид хүний нөөцийн ажилтнууддаа шинэ мэдээлэл өгөе, оюуны мэдлэгээ арвижуулая гэдэг үүднээс бүгдээрээ номын дуу сонсож байна. Орчин үеийн чиг хандлагыг нэвтрүүлэхийн тулд юунаас эхлэх, юунд тулгуурлан хөгжих вэ гээд олон чухал мэдээллээр “чихээ онгойлгож” байгаа нь бидэнд ач холбогдолтой боллоо. Цаашид ч бид хүний нөөцийн ажилтнуудаа чадавхижуулах чиглэлээр сургалтын цогц хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байгаа. Ган бөөрөнцөгийн цехийн Хүний нөөцийн мэргэжилтэн Ж.Мягмар:    "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ болсноор хүний нөөцийн бодлого, зорилтоо шинээр тодорхойлон ажиллаж байна. Манай үйлдвэрт хүний нөөцийн алба үүссэний 45 жилийн ой бас энэ өдрүүдэд тохиож байна. Энэ утгаараа бидний ажиллаж байгаа салбарын хувьд шинэ үе ирж байна гэж ойлгож байгаа. Бид цаг үетэйгээ хөл нийлүүлж, өөрсдөө хөгжиж боловсрох шаардлагатай. Энэ үүднээсээ өнөөдрийн сургалтыг зохион байгуулж, чухал мэдлэгийг бидэнд өгч байгаад талархаж байна. Тухайлбал, хүний нөөцийн мэргэжилтэн маш сайн төлөвлөж ажиллах ёстойг сургалтаар заасан. Цагаа олсон, гоё мэдээлэл сонссондоо олзуурхаж байна. Миний хувьд  Эрдэнэт үйлдвэрт 20 гаруй жил ажиллаж байна. Хүний нөөцийн мэргэжилтний хувьд ажилтнуудтайгаа яг байгаагаар нь харилцаж, боловсролын түвшингээр нь бус чаддаг зүйлээр нь илүү хөгжүүлж, урамшуулж ажиллах зарчим баримталдаг.   Чанар хяналтын хэлтсийн Хүний нөөцийн мэргэжилтэн Д.Бумгэрэл:     Манай үйлдвэрийн хэмжээнд хүний нөөцийн алба үүссэний ойн үеэр Монголын Хүний нөөцийн институтын мэргэжилтнийг урьж, өөрсдөдөө сургалт авч байгаа нь чухал ажил хэрэг гэж бодож байна. Манай үйлдвэр бүх талын үйл ажиллагаа нь тогтворжсон байгууллага. Гэхдээ бид үргэлж шинийг эрэлхийлж, тэр тусмаа хүний нөөцийн бодлогоо сайжруулж, шинэчилж ажиллах ёстой. Тиймээс өнөөдрийн сургалт үүнд том хувь нэмэр боллоо. Цаашид ч мэргэжлийн байгууллагатайгаа хамтран ажиллаж, тэдний шинэ туршлага, арга барилыг нэвтрүүлж ажиллах болно. Би үйлдвэртээ хүний нөөцийн чиглэлээр 18 дахь жилдээ ажиллаж байгаагийн хувьд манай салбарын хөгжил эрчимтэй урагшилж, улам боловсронгуй болж байгаа гэж хэлмээр байна. Үүнийгээ дагаад хүний нөөцийн мэргэжилтнүүд арга барилаа шинэчилж, өөрийгөө боловсруулж суралцаж байхын чухлыг энэ удаагийн сургалтаас илүү мэдэрлээ.               Эрдэнэт үйлдвэрт хүний нөөцийн алба үүсч хөгжсөний 45 жилийн ой энэ онд тохиож байна. Эрдэнэтийн овооны орд газрыг ашиглах, зэсийн үйлдвэр барьж байгуулах эхлэлтэй зэрэгцэн тэнд ажиллах боловсон хүчний асуудлыг давхар шийдсэн нь тухайн үеийн төр засгийн оновчтой бодлого болсныг тус үйлдвэрийн хүний нөөцийн салбарын өнөөг хүртэл тогтвортой төлөвшиж ирсэн түүхэн замнал харуулдаг. Тиймээс ч Монгол улс төдийгүй дэлхий нийтийн хүний нөөцийн менежментийн орчин үеийн түвшинд хүрэх бааз суурь, нөөц боломж Эрдэнэт үйлдвэрт хэдийнэ бүрдсэн гэдгийг судлаачид үнэлж байна.    Ийнхүү ажилтан хүнтэй хамгийн “ойр” байж, тэдний ажиллах урам зориг, эрч хүч, сурч хөгжих гээд бүх л хүсэл тэмүүллийн нэгэн жигүүр нь болж байдаг “Хүний нөөцийнхөн” өөрсдийн мэргэжлийн өдрийг мэдлэг, мэдээллээр дүүрэн тэмдэглэлээ. Шинэ цагийн хөгжил дэвшлийг ажилтан бүрийнхээ өөдлөн дэвжих их эрмэлзэлтэй ижилсүүлж, түүчээлэх тэдний ажил мэргэжил хариуцлагатай хийгээд нэр төртэй алба билээ. М.Балжинням Фото Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Д.Бартанбаатар: Эрдэнэт үйлдвэрт хүний нөөцийн менежментийн алсын хараатай, зөв бодлого хэрэгжиж байна

       Хүний нөөцийн ажилтны өдөр жил бүрийн 10 дугаар сарын 15-ны өдөр тохиодог. Энэ өдрийн хүрээнд  “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газраас мэргэжилтнүүдийнхээ мэдлэг, чадварыг дээшлүүлэх зорилгоор “Монгол улсын Хүний нөөцийн менежментийн салбарын өнөөгийн чиг хандлага” сэдвээр сургалт зохион байгууллаа. Сургалтыг удирдаж, хүний нөөцийн мэргэжилтнүүдэд шинэ мэдлэг мэдээллийг түгээж хуваалцсан  Монголын Хүний нөөцийн институтын Ерөнхий захирал Д.Бартанбаатартай энэ үеэр уулзаж ярилцав. Тэрээр Монгол улс болон Эрдэнэт үйлдвэрийн хүний нөөцийн менежментийн хөгжлийн талаар ийн дүгнэж байна.    -Хүний нөөцийн менежментийн ажил мэргэжил бол орчин цагт техник технологийн дэвшлээс ч илүү чухалд тооцогдож буй. Учир юу гэвэл, бүх зүйл техникийн дэвшлээр тодорхойлогдох болсон хөгжлийн хурдацтай энэ үед хүмүүс хоорондын амьд харилцаа гэдэг зүйл илт үгүйлэгддэг. Тэгвэл үүнийг сэргээх, нөхөх мэргэжил бол хүний нөөцийн менежерүүдийн алба.  Монголд өнөөдрийн байдлаар энэ чухал салбарын хөгжил, чиг хандлага ямар түвшинд байна вэ?    -Хүний нөөцийн салбарын хөгжлийн өнөөгийн байдлыг тодотгож хэлэхэд манай улсад энэ чиглэлээр том дэвшил гарч байна. Өөрөөр хэлбэл, Хүний нөөцийн удирдлага, менежментийн салбар харьцангуй эрчимтэй хөгжиж байгаа. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй улс орнуудтай харьцуулахад хөгжлийн түвшин  доогуур байгаа ч  20-25 жилийн өмнө эхэлсэн гэхэд  манай орчин цагийн хүний нөөцийн тогтолцооны асуудал эрчимтэй, хурдтай  хөгжиж байгааг тэмдэглэх нь зүйтэй. Мөн Монголын хүний нөөцийн чиглэлийн мэдлэг мэдээлэл, ур чадвар жил ирэх тусам ахиж, дэвшилтэнд хүрч байгаа нь харагдаж байгаа. Хүний нөөцийн менежмент бол практик салбар. Тийм учраас төдийлөн онолоор юмуу академик мэдлэг агуулга дээр суурилдаггүй. Мэдээж, шинжлэх ухаанч, шинэ шинэлэг мэдээлэл чухал боловч бодит байдал дээр хүмүүстэй амьд харилцаа үүсгэж байж, эсвэл хүний нөөцийн мэргэжилтэн өөрөө илүү туршлагажиж, мэргэшиж байж хөгждөг салбар гэж хэлж болно. Тиймээс хамт олон, баг бүрэлдэхүүнтэйгээ ойр байдаг алба, хэлтсүүд илүү хурдан хөгжих боломжтой. Тэр ч утгаараа, аливаа улс орны залуучууд боловсорч, урагшлахын хирээр хүний нөөцийн менежмент эрчимтэй хөгжих нөхцөл нь бүрддэг юм. Бусад улс орон хэдэн зуун жилийн өмнөөс хөгжсөн, манай улс саяхан ярьж эхэлсэн гэдэг нь чухал биш гол бүтээгдэхүүн болох хүнээ дагаад дэлхийн жишигт хүрэх боломжтой. Ингээд авч үзэхээр, манай улсын хүний нөөцийн менежментийн хөгжил дэлхийн түвшнээс хол хоцроогүй гэж ойлгож болно. Нийтээрээ өндөр түвшинд биш юмаа гэхэд Монголд бусдыгаа тэргүүлж, олон улсын түвшинд хүрсэн хүний нөөцийн менежментийн бодлоготой аж ахуйн нэгж, байгууллагууд хангалттай олон байна. Тэднээс бусад нь суралцаад, хөдөлмөрийн зах зээлийн хүний нөөцийн менежментийн бодлогыг боловсронгуй хөгжүүлээд явах үндэс бүрэлдсэн гэж болно.    -Салбар бүр өөрийн онцлогтой. Хүний нөөцийн менежментийн салбарын онцлог нь чухам юу вэ?   -Үнэхээр оновчтой асуулт байна. Энэ салбарын онцлог нь гэвэл хүнээ дагаж хөгждөгт оршино. Тухайн улс орон, бүс нутаг, бүр тодруулбал тухайн аж ахуйн нэгж байгууллагын ажилтнуудын сэтгэлгээний хөгжил, эсвэл шинэ үе түрж гарч ирэх бүрт шинээр бий болж байдаг. Энэ утгаараа ч мэдээлэл технологитой ойролцоо салбар. Өөрөөр хэлбэл, хөгжил нь түрүүлж явах учиртай. Одоо цагт хүн технологийг хөгжүүлэх биш технологи нь хүнээ дагуулах түвшинд ирж байна. Тэгэхээр хүний нөөцийн мэргэжилтэн хэмээх энэ ажил үүрэг өөрсдөө тухайн зах зээл, салбартаа манлайлагч, уриалагч байж, тухайн улс орон, байгууллагынхаа ажиллах хүчин, ажилтнуудыг чиглүүлж, хөгжүүлж байдаг. Тийм учраас өөрсдөө үргэлж суралцаж, хөгжиж байх ёстой. Манлайллын илүү өндөр ур чадвартай байх ёстой. Үүнийг ч шаарддаг. Тэгэхээр нэг талаасаа маш гайхалтай мэргэжил, нөгөө талаасаа хариуцлагатай ажил гэж тодорхойлдог.   -Манай улсад хүний нөөцийн мэргэжилтнийг бэлтгэх асуудал ямар хэмжээнд явж байна вэ? Хүний нөөцийн мэргэжлийн ажилтнууд хэр хүрэлцээтэй байдаг юм бол?    -Манай улс энэ чиглэлийн мэргэжилтнийг бэлтгэх  нөөц боломж харьцангуй сайн гэж хэлнэ. Зөвхөн Эрдэнэт үйлдвэрийн жишээг авч үзэхэд, тус үйлдвэр хүний нөөцийн алба үүсч хөгжсөн 45 жилийн үүх түүхтэй. Эрдэнэт үйлдвэр өөрөө ашиглалтад ороод 41 дэх  жилтэйгээ золгож байхад хүний нөөцийн салбар нь 45 жил болсон байна гэдэг нь үйлдвэр ажиллаж эхлэхээс 4-5 жилийн өмнө энд боловсон хүчний асуудлыг тэр тусмаа ажиллагсдын мэдлэг мэдээллийг дээшлүүлж, чадавхижуулах, сургаж хөгжүүлэх бодлого түрүүлээд хэрэгжсэн гэсэн үг. Үйлдвэрээсээ ахмад хүний нөөцийн салбар энд байна. Эрдэнэт үйлдвэр бол уул уурхайн салбар. Уурхайн хүний нөөцийн бодлогын газар нь өөрөө оюуны уурхай болжээ гэж онцолмоор байна. Уурхайг бид эрдэнэс баялаг гэж харахаас гадна тэр уурхайг үр ашигтай ажиллуулахын тулд маш чадварлаг, ажилтнуудыг бий болгох ёстой. Тэгвэл Эрдэнэт үйлдвэрийн Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын 45 жилийн түүхэн хөгжил, туршлага, мэдлэг мэдээллэл нь  ахмад, дунд, өнөө үеийн өндөр ур чадвартай мэргэжилтнүүдээ чадавхижуулж ирсэн байна. Ийм чадварлаг нөөцийг бий болгоогүй бол Эрдэнэт үйлдвэр үр ашигтай, тасралтгүй ажиллагаатай байж,бүхэл бүтэн үйлдвэр дагасан хотыг авч яваа хүчирхэг байгууллага, хамт олон  болоход хүндрэлтэй байсан. Тэгэхээр энэ төсөл үр өгөөжтэй байгаагийн хамгийн гол үнэ цэнэ бол хүний нөөц юм. Тэднийг чадавхижуулж байгаа үе үеийн удирдлага, мэргэжилтнүүд маш чухал нөлөөтэй гэж онцлон тэмдэглэхийг хүсч байна.    -Эрдэнэт үйлдвэрийн хүний нөөцийн суурь боломжийг та ярьлаа. Тэгвэл хөгжлийн түвшин нь хаана явж байна гэж та хэлэх вэ?    -Ер нь хүний нөөцийн бодлогоо ямар ч байгууллага төгс шийднэ гэж байдаггүй л дээ. Эрдэнэт үйлдвэр ч тасралтгүй суралцаж байна. Бусад орны болоод дотоодын байгууллагуудын шилдэг туршлага, арга барилаас суралцаж, хөгжиж байна гэж би хардаг. Эрдэнэт үйлдвэрийн нэг онцлог зүйл бол хүний нөөцийн эх булаг, үндсийг бий болгож чадсан уурхай. Өөрөөр хэлбэл, Эрдэнэт үйлдвэрт үйлдвэрлэлийн маш тогтвортой хэвшил соёл, төлөвшлүүд байна. Энэ бол хүний нөөцийн менежментийн бие даасан тогтолцоо гэсэн үг. Тухайлбал, боловсон хүчнээ авах, цалинжуулах, сургаж мэргэшүүлэх гээд бүгд тогтворжсон. Энэ бүгдийг цаасан дээр эрэмбэлж, төлөвлөөд, загварт оруулахаар тэр нь өөрөө стандарт болдог. Бид цаг үргэлж суралцаж, гадны өндөр хөгжилтэй улс орнуудын туршлагаас судалж, мэдээлэл солилцохдоо тэдний хүний нөөцийн менежментийг илүү сонирхож, гайхширдаг. Гэтэл Эрдэнэт үйлдвэрт яг тэр тогтолцоо хэдийнэ төлөвшөөд, бодит байдал дээр  хэрэгжээд явж байна. Энд бодит практик, бодит үр дүн байна. Тийм учраас бид “айлаас эрэхээр, авдраа уудал” гэдэгчлэн  Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ олон жилийн туршид бий болгож, тогтоосон хүний нөөцийн менежментийн төлөвшсөн тогтолцоог илүү сайжруулан жишиг болгоод авч явах боломжтой. Эрдэнэт үйлдвэрийн хүний нөөцийн менежмент тасралтгүй хөгжиж байгааг цохон тэмдэглэмээр байна. Тэр дундаа хөгжлийн өндөр түвшинд хүрэх суурь хангалттай, багахан хэмжээний мэдлэг мэдээллийн инноваци нэвтрүүлэхэд л дэлхийн тэргүүлэгч улс орнуудын жишигт ойртох эх сурвалж, бааз суурь сайтай хамт олон юм. Манай улсад төдийлэн энэ суурь нөөцөө төлөвшүүлж чадаагүй, харьцангуй залуухан  байгууллага хамт олон нэлээд бий. Ер нь хүний нөөцийн менежмент бол шинэ мэдлэг мэдээлэл гэхээсээ гадна тухайн байгууллагын хөгжлийн үе шатаас хамаардаг. Тодорхой цаг үеийг туулж байж төлөвшдөг  зүйл. Ном уншаад, эсвэл дүрэм боловсруулж хэрэгжүүлснээр хязгаарлагдахгүй.  Ийм учраас мэргэжлийн хүний нүдээр харахад, Эрдэнэт үйлдвэрийн хүний нөөцийн бодлогын суурь чадамж маш өндөр гэж үнэлдэг.   -Хүний нөөцийн ажил мэргэжлийн онцлогийг та ярианы эхэнд тодотгосон бол хүний нөөцийн хувь ажилтны өөртөө төлөвшүүлэх шинж чанарууд юу байдаг вэ?    -Хүний нөөцийн ажилтан бол хамгийн эхлээд манлайлагч байх ёстой. Бидний мэргэжлийн үг байдаг. Хэн нэгний сайхан инээмсэглэлийг харахыг хүсвэл өөрөө эхлээд сайхан инээмсэглэх ёстой гэж. Тухайн хүний нөөцийн менежер өөрийн байгууллагаа хоцролтгүй хамт олон болгоё гэвэл өөрөө эртэч байх. Шинийг санаачлагч хамт олонтой байя гэвэл өөрөө шинийг санаачилдаг, эрэлхийлэгч байх ёстой юм. Тиймээс хүний нөөцийн мэргэжилтний гол чанар нь ярьж буй зөв зан үйл, зөв тогтолцоогоо өөрөө үлгэрлэж үзүүлдэг байх. Баян болоогүй хүний баяжих тухай сургаалийг бүү сонс гэж үг бий. Түүн лугаа адил хүний нөөцийн мэргэжилтэн аливаа нэг хүний нөөцийн удирдлагатай холбоотой зарчмын санал тавихад ажилтнууд ийм байдлаар ханддаг. Өөрөө яагаад эртэч биш байна, манлайлагч биш байна гэх мэтчилэн. Тиймээс хүний нөөцийн мэргэжилтэн гэдэг бол зэрэг дэвийн хувьд ажилтан, менежер байж болох ч удирдлага, захирлын түвшинд бэлтгэгдсэн өндөр ур чадвартай хүмүүс байх шаардлагатай. Онцлог ч гэж хэлж болох юм.    -Ажилтны хувийн мэдээлэл зөвхөн хүний нөөцийн мэргэжилтнүүдэд очдог. Ажилчин хүн өөрийн хувийн болоод ажил хөдөлмөр эрхлэх явцад гарч болох бэрхшээл, асуудлаар  хүний нөөцийн мэргэжилтэнд голдуу ханддаг. Энэ утгаараа, хүний нөөцийн мэргэжилтнүүд өндөр хариуцлага хүлээдэг гэж ойлгодог?    -Яг зөв. Энэ бол мэргэжлийн ёс зүйтэй холбоотой асуудал. Хүний нөөцийн ажлын байрны тодорхойлолтод байгууллагын нууц болон хувь хүний нууцыг чандлан хадгална гэж заасан байдаг. Ёс зүйн дүрмэндээ ч ийм. Олон улсын ёс зүйн дүрмэнд ч нууц хадгалах зарчмыг тод томруунаар тусгаж өгсөн байдаг. Хэрэв ямар нэг байдлаар ийм алдаа гаргавал хүний нөөцийн мэргэжилтнээр ажиллахад бэрхшээлтэй хүн байна гэж ойлгоно. Тиймээс ийм байдлыг мэргэжлийн байгууллага хүлээн зөвшөөрөхгүй гэсэн үг.    -Хүний нөөцийн ажилтны баярын өмнөхөн уулзаж байна. Тиймээс энэ өдрийн зорилго, ач холбогдлын талаар асуухгүй өнгөрч боломгүй?    -2016 оноос манай улсад Хүний нөөцийн ажилтны өдрийг жил бүрийн 10 дугаар сарын 15-нд тэмдэглэдэг болсон. Энэ хүрээнд салбарын үнэ цэнийг илэрхийлсэн өдөр болгон өнгөрүүлэх нь зүйтэй гэж боддог. Өөрөөр хэлбэл, баярын хурал, уриа лоозон байлгах биш өмнө миний хэлсэнчлэн үлгэрлэх, манлайлах, өөрсдөө суралцах зорилгоо эрхэмлэж, хийсэн бүтээснээрээ бахархдаг, үнэлж дүгнэх ёстой  өдөр гэж ойлгодог. Тиймээс бидний мэргэжлийг үнэлдэг, бахархдаг байгаасай, үнэ цэнийг нэмэгдүүлсэн өдөр байгаасай гэж бодож байна.    -Манай үйлдвэрийн Хүний нөөцийн мэргэжилтнүүд өөрсдийн мэргэжлийн өдрөөр таны сургалтанд сууж, мэдлэгээ ахиулж байна. Энэ удаагийн сургалтаар та ямар шинэ санаа тэдэнд өгөв?    -Өнөөдрийн сургалт маань нэлээн олон багц сэдвээр явагдлаа. Хүний нөөцийнхөн бол өвөрмөц хүмүүс. Яагаад ингэж хэлэв гэхээр, хүмүүсийг сургаад хөгжүүлээд байдаг, гэтэл өөрсдөө сургалт хөгжлийн арга хэмжээнд оролцох зав зай тааруу. Хүмүүсээ шагнаж урамшуулаад байдаг хирнээ өөрсдөө хамрагдах нь цөөн. Янз бүрийн баяр ёслолын үйл ажиллагааг гардан зохион байгуулдаг ч өөрсдөдөө зориулж, оролцох нь бага байдаг. Тэгэхээр энэ удаа мэргэжлийн өдрийн цаг хугацааг өөрсдөдөө зориулж, мэдлэг мэдээллээ шинэчилж, шинийг суралцая гэсэн зорилгоор сургалт хийж байна. Сургалтаараа Эрдэнэт үйлдвэрийн Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын ажилтнууддаа Монголын Хүний нөөцийн менежментийн өнөөгийн чиг хандлага, стратегийн менежмент, хүний нөөцийн тренд,  Эрдэнэт үйлдвэр дэлхий нийтийн хүний нөөцийн хөгжлөөс хоцрохгүй байхын тулд юуг анхаарах ёстой вэ зэрэг багц сэдвээр хичээл заалаа. Сүүлийн үеийн шинэ мэдээллээсээ хуваалцахыг зорилоо.    -Тэгвэл дэлхийн улс орнуудын хүний нөөцийн менежментийн хөгжлөөс хоцрохгүй байхын тулд Эрдэнэт үйлдвэр юуг анхаарах ёстой юм бэ?    -Ер нь бол иж бүрэн асуудал л даа. Байгууллагын хэмжээнд гол анхаарах ёстой зүйл бол байгууллага дээр хүний нөөцийн менежментийг үр дүнтэй нэвтрүүлэхийн тулд ажилтнуудын зөв хандлагыг төлөвшүүлж, хөгжүүлэх. Энэ бол нэн түрүүний асуудал.  Дараагийнх нь хүний нөөцийн менежмент стратегийн түвшинд хэрэгжихийн тулд бүх шатны удирдлагууд хүний нөөцийн менежментийг ойлгодог, бодлого үйл ажиллагаа, сэтгэл зүйгээр дэмжих. Энэ хоёр зүйлгүйгээр дан ганц хүний нөөцийн менежерүүд ажиллах хэцүү. Учир нь, тухайн ажилтан хүн өөрөө идэвх зүтгэл гаргахыг хүсэхгүй байхад хүний нөөцийн мэргэжилтэн хичнээн хичээгээд үр дүнд хүрч чадахгүй. Бид хичнээн сайхан санаачилга, бодлого менежмент нэвтрүүлээд удирдлагын зүгээс дэмжлэг үзүүлэхгүй бол хүний нөөцийн ажил үр өгөөжтэй муутай байдаг. Эдгээр хүчин зүйлүүд хүний нөөцийн менежментийн хөгжлийг урагшлуулахад хамгийн гол хүч болох юм.   -Саяхан “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын удирдлагууд тантай уулзаж, хүний нөөц, хөгжлийн чиглэлээр хэрэгжүүлж буй бодлого чиглэл, стратеги төлөвлөгөөний талаар танилцуулж, ярилцсан. Эрдэнэт үйлдвэр дэх одоогийн хүний нөөцийн баримталж буй бодлого, хийж байгаа ажлууд орчин үеийн хүний нөөцийн менежментийн чиг хандлага, стандартад нийцэж байна уу? Та үүнд ямар бодолтой байна вэ?    -Эрдэнэт үйлдвэрийн удирдлагын багийнхан манай төвд хүрэлцэн ирж, уулзалт хийсэн. Энэ уулзалтын хүрээнд Эрдэнэт үйлдвэрийн хүний нөөцийн бодлогын дараагийн шатанд хэрэгжүүлэх зорилт, хөтөлбөрийнхөө талаар бидэнд танилцуулж, санал бодлоо солилцсон. Мэргэжлийн байгууллагын хувьд манайд хандсанд бид баяртай байгаа. Эндээс хамгийн тааламжтай санагдсан зүйл нь  Эрдэнэт үйлдвэр хөгжлөөс хоцрохгүй байхын тулд  илүү дэвшилтэт, шинэлэг хүний нөөцийн бодлого хэрэгжүүлэх зорилт дэвшүүлсэн байна. Үйлдвэрийнхээ хүний нөөцийн бодлогын бүх үе шатыг дөрвөн бүлэгт хувааж, шинэ үеэ хэрхэн чадавхижуулж, тогтвортой ажиллуулах, ажилтнуудынхаа сэтгэл санааг хэрхэн урам зоригтой байлгах, туршлагатай, нөөц мэдлэгийн уурхай болсон ахмад ажилтнуудаа яаж дэмжих, тэдний мэдлэгийг хэрхэн өвлөж үлдээх гээд дэлхийн түвшинд яригдаж буй хүний нөөцийн чухал асуудлуудыг байгууллагынхаа хэмжээнд бодлого, хөтөлбөр болгож хэрэгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна. Энэ нь хүний нөөцийн суурь өгөгдөл сайтай, менежменттэй үйлдвэрийг хөгжлийн дэвшилтэт шатанд гаргахад том түлхэц болохуйц өргөн хүрээтэй, алсын хараатай, маш зөв зорилт болжээ гэж мэргэжлийн судлаач хүний хувьд хэлье. Зорилт хөтөлбөрөө цаашид тасралтгүй хэрэгжүүлээд явахад Эрдэнэт үйлдвэрийн хүний нөөцийн менежментийн бодлого дэлхийн жишигтэй зуузай холбон хөгжинө гэдэгт итгэлтэй байна.        -Баярлалаа. Танд ажлын амжилт хүсье. Ярилцсан М.Балжинням Фото Б.Баттөгс   Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Холбоо барих

     ОХУ-ын Улан-Үдэ хотод энэ сарын 18-20-ны өдөр “Байкальский Международный конкурс-III вокалистов” буюу Дуурийн дуучдын “Байгаль нуурын олон улсын 3-р уралдаан” амжилттай болж өндөрлөлөө. Тус тэмцээнд ОХУ, Монгол, Хятад, Солонгос улсын 59 дуучин оролцсон байна. Олон улсад нэр хүнд бүхий, дуурийн дуучдын мэргэжлийн ур чадварын чансааг тодорхойлдог уг тэмцээнд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын дуу бүжгийн “Эрдэнэт” чуулгын гоцлол дуучин, МУСТА Даваасүрэнгийн Дагвадорж тэргүүн байрыг эзэллээ. Өнөөдөр тэмцээний ГАЛА тоглолт Буриад Улсын Дуурь Бүжгийн Эрдмийн театрт зохион байгуулагдана. Уралдааныг ОХУ-ын ардын жүжигчин, гавьяат дуучид шүүжээ. УДБЭТ-ын гоцлол дуучин, МУГЖ, Э.Амартүвшин 2011 онд зохион байгуулагдсан I уралдаанд, МУГЖ, “Чингис хаан” одонт дуучин Г.Ариунбаатар 2015 онд зохион байгуулагдсан II уралдаанд тус тус тэргүүн байрыг эзэлж байсан бол 2019 оны  III уралдаанд Эрдэнэтийн дуучин, МУСТА Д.Дагвадорж манлайлж, Эрдэнэт үйлдвэр, дуу бүжгийн чуулга, уран бүтээлчдийнхээ нэр сүрийг өндөрт өргөн, олон улсад сурталчиллаа.

У.Цэрэнбат
Б.Баттөгс

 

     Эрдэнэт үйлдвэрийн 2019 онд хийгдэх хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын нэг болох “Москва 300” орон сууцны хорооллын барилгын ажил эхэлжээ. Одоогоор тус хорооллын гурван орон сууцны суурь цутгах  ажил төлөвлөгөөний дагуу хийгдэж байна. Мөн барилгын материал бэлтгэх, зарим хэмжилт хийгдэж буйг албаны хүн мэдээллээ.
     Энэ онд Эрдэнэт үйлдвэр Эрдэнэт хотын өнгө үзэмж, тохижилт сайжруулахад тодорхой хөрөнгө оруулалт хийнэ. Тухайлбал, хотын төв зам дагуух зурагт самбар шинэчилж засахаар төлөвлөн, зураг төслийг Инженерийн зураг төслийн төв хийж байна. Зураг төслийн ажил дууссаны дараа Барилга, байгууламжийн хяналт, төлөвлөлтийн хэлтэс хариуцан самбар хийх, байршуулах ажлыг эхлүүлэх юм. 

М.Балжинням
Б.Баттөгс
 

     Тавдугаар сарын 14. Энэ өдрийг Эрдэнэтчүүд “Аз жаргалтай гэр бүл”-д зориулж, гэр бүлийн сайн сайхны төлөө нэг зүгт харж чадлаа. НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн шийдвэрээр дэлхий нийт 25 дахь жилдээ тэмдэглэж буй “Гэр бүлийн өдөр”-ийг тохиолдуулан Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбооны Орхон аймгийн зөвлөл санаачилан “1000 гэр бүлийн” баярыг Эрдэнэт хотноо зохион байгуулав. Улс үндэстэн энх тайван оршин тогтнох үндэс нь гэр бүл байдаг. Гэр бүл бүхэн аз жаргалтай байж гэмээнэ тэнд ирээдүйн зөв хүн бойжиж төлөвшдөг. Тиймээс гэр бүлийн сайн сайхан ирээдүй улс орны хамгийн чухал үнэт зүйл юм. Чухамхүү ийм учир агуулга дор Эрдэнэтчүүд "Аз жаргалтай гэр бүл"-ийн төлөө чуулж,  тайван жагсаж нэг өдрийг хамтдаа өнгөрөөлөө. Энэ бол  хүн бүхэнд гэр бүлээ илүү их хүндэтгэн эрхэмлэх, хайрлах санаа сэдлийг “өдөөж”, урам өгсөн үйл явдал болсныг тэмдэглэх нь зүйтэй.

Гэр бүлийн сайн сайхны төлөө тайван жагсав

     Эрдэнэт хотын гудамж талбайд үзэмж нэмж, гартаа сүлд туг, зураг чимэглэл бүхий уриа барьж алхсан иргэд энэ өдрийн хамгийн тод “өнгө” байлаа. Орхон аймгийн бүх төрийн болон төрийн бус байгууллага, аж ахуйн нэгж болон гэр бүл, эмэгтэйчүүдийн төлөөллөөс бүрдсэн урт цуваа хотын төв талбайд жагсаж, аз жаргал гэр бүлээс эхэлдэг болохыг тунхагласан. Сургуулийн бяцхан сурагчаас эхлэн  гавьяаны амралтдаа суусан эгэл жирийн буурай хүртэл “Миний гэр бүл-Миний аз жаргал”, “Аз жаргалыг хайх биш бүтээх хэрэгтэй”, “Хүүхэддээ бахархан дууриах эцэг эх нь бай”, “Гэр бүлд ээлтэй Эрдэнэт” гэсэн уриа барьж, гэр бүл хэмээх эрхэм зүйлийн төлөө санаа бодлоо нэгтгэлээ.

  

  

Арван гэр бүлд шинэ гэр бэлэглэлээ

     Арван айл гэр энэ өдөр аз жаргалаар бялхлаа. Учир нь “Гэр бүлийн өдөр”-ийг зохион байгуулагчдын зүгээс Орхон аймгийн амьжиргааны баталгаажих түвшингээс доогуур орлоготой  арван өрхөд гал голомтоо бадраах өргөө цагаан гэр бэлэглэсэн юм. Энэхүү үйл ажиллагаанд Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяа, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид болон бусад ТББ, аймгийн иргэд оролцож, батламж гардуулав.

 

  

Сар бүр гэр бүлийн өдрийг тэмдэглэнэ

     “Аз жаргалтай гэр бүл” үйл ажиллагааны хүрээнд гэр бүлийг дэмжих олон таатай шийдвэр гарч, ажил хэрэг болох эхлэл тавигдлаа. Сар бүрийн эхний 7 хоногийн бямба гаригийг Орхон аймаг, Эрдэнэт хот “Гэр бүлийн өдөр” болгох тухай Засаг даргын захирамж гарсан байна. Тус захирамжид зааснаар гэр бүлийн сайн сайханд чиглэсэн олон арга хэмжээ Орхон аймагт хэрэгжинэ. Тухайлбал энэ өдөр согтууруулах ундаа худалдан борлуулахыг хориглож, албан байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд ажилтнууддаа гэр бүл, үр хүүхэддээ зарцуулах цагийг олгож, илүү цагаар ажиллуулахгүй  байх тухай ч тусгаж өгчээ.   

“Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганыг анх удаа зохион байгуулав

     Аз жаргал гэдэг бол алсаас хайх зүйл бус хамгийн ойрхон гэр бүлээс эхэлдэг. Тиймээс дэргэд буй гэр бүлээ хайрлаж хүндлэх нь аз жаргал юм гэдгийг сануулж өгснөөрөө чуулганы ач холбогдол оршиж байна. Нэг дор 1000 гэр бүл, эмэгтэйчүүдийн төлөөллийг цуглуулсан "Аз жаргалтай гэр бүл" чуулганыг Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбооны орон нутаг хариуцсан тэргүүлэгч, МЭХ-ны Орхон аймаг дахь салбарын тэргүүн, "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяа нээв. Тэрээр "Гэр бүлийн сайн сайхны төлөөх үйлсэд эмэгтэйчүүдийн үүрэг оролцоо, нөлөөлөл юу юунаас илүү гол үүрэгтэй"-г онцолж, уг арга хэмжээг дэмжиж, хамтран ажилласан бүх байгууллага, хүмүүст талархлаа. Мөн хэлсэн үгэндээ: “Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл өнгөрсөн 3 дугаар сараас эхлэн шинэ бүтэц, зохион байгуулалттайгаар үйл ажиллагаагаа шинэчлэн үргэлжлүүлж байна. Бид Орхон аймгийнхаа эмэгтэйчүүдэд нээлттэй, тэдний хүсэл зорилго, дуу хоолой, санал санаачилгыг дэмжиж, соён гэгээрүүлэх, нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэх, гэр бүлийн тогтвортой байдлыг хангах, хүчирхийлэлгүй нийгмийг бий болгох цаашлаад хөгжлийн гүүр гарц болохыг зорьж ажиллаж байна. Гэр бүл гэдэг бидний амьдрал төдийгүй төр улсын үндэс суурь юм. Сүүлийн жилүүдэд гэр бүл, хүүхэд хамгаалал, хөгжлийн чиглэлээр төр засгаас бодлогын түвшинд анхаарахын зэрэгцээ төрийн бус байгууллагууд үүсэж, олон арван үйл ажиллагааг хүн амын дунд өрнүүлэн сургалт сурталчилгааг зохион байгуулсаар ирсэн. Энэ бүх өөрчлөлт шинэчлэлтийн үр дүнд нийгмийн эх үндэс болсон Монгол сайхан айл өрхүүдийг төлөвшүүлэх зайлшгүй шаардлага амьдралаас урган гарч байна. Нийгмийн харилцааны олон талт асуудлаас шалтгаалан  Монголчууд бидний амьдралд эрээн бараантай зүйл байгаа нь нууц биш юм. Гэхдээ бие биенээ зоосны нүхээр харах биш сэтгэлийн гэрлээр харж хамтдаа урагшилдаг, хамтдаа хөгждөг сайхан гэр бүлүүд олон байгаа гэдэгт бүсгүйчүүд бид итгэлтэй байна. Иймээс амьдралд хариуцлагатай хандаж, үүргээ биелүүлдэг үнэ цэнэтэй сайхан гэр бүлүүдийг бий болгохын төлөө МЭХ, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл төр, нийгмийн хамтын ажиллагаанд түшиглэн ирээдүй болсон хүүхэд багачууд, эмэгтэйчүүд, гэр бүлд чиглэсэн олон үйл ажиллагааг цаашид зохион байгуулна гэдгийг илэрхийлье. Монголын маань өрх бүрт инээд хөөр цалгиж, аав ээжийн итгэл хайран дунд элэг бүтэн эрүүл хүүхэд өсөн торних болтугай. Монгол гэр бүлийн заяа түвшин байг.” хэмээн онцолсон.
     Чуулганд Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут, "Гал Голомт Үндэсний Хөдөлгөөн" ТББ-ын тэргүүн, Монгол Улсын Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбооны Хүндэт Ерөнхийлөгч Д.Мөнхөө, "Энх Эрдэнэтийн Хөгжил" ТББ-ын тэргүүн Ц.Бат-Энх нарын хүндэт зочид болон аймгийн засаг захиргаа, Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид оролцлоо.“Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганы үеэр ахмад, дунд, залуу гурван үеийн төлөөлөл үлгэр жишээ гэр бүлүүдийг хайр, аз жаргал түгээгч “Шилдэг гэр бүл”-ээр өргөмжлөн, батламж гардуулав.  Түүнчлэн "Гал Голомт Үндэсний Хөдөлгөөн" ТББ-ын тэргүүн Д.Мөнхөө "Гэр бүл, хүнээр хүн хийх дэвшилтэт уламжлал буюу орчин үе" сэдвээр лекц уншсан нь гэр бүлийн үнэ цэнийг ойлгуулах цаг үеээ олсон чухал сэдвийн нэг байлаа.

  

  

“Аав ээждээ хүргэх миний үг” эцэг эхчүүдэд хүрлээ

     Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл ЕБС-ийн сурагчдын дунд  “Аав аа, ээж ээ намайг сонсооч” захидлын аян өрнүүлжээ. Аянд Эрдэнэтийн бяцхан үрсийн  эцэг эхдээ хандаж бичсэн 2517 захидал ирснээс 270 гаруйг нь түүвэрлэн “Аав ээждээ хүргэх миний үг” ном болгон эмхэтгэж, энэ өдөр эцэг эхчүүдийн гарт хүргэлээ.  Аав ээждээ  хэлж амжаагүй бас зүрхлээгүй үг бүхэн энэ захидалд шингэжээ.  “Хүүхдүүд маань биднээс үнэтэй чамин зүйлс хүсдэггүй,  биднээс зөвхөн хайр, анхаарал халамж, өөрт нь цаг гаргахыг  хүсэж байна. Гэр бүлийн өдөр нэг өдөр биш өдөр болгон байгаасай гэж тэд хүсдэг. Тиймээс аав ээжүүд та бүхэн хүүхдүүдийнхээ захидлаар дайсан чин сэтгэлийн үгсийг нь заавал уншаарай” гэж аяныг зохион байгуулагчид чухалчлан захиж хэлсэн. Мөн тэд хүүхдүүдийн хүсэл мөрөөдлөөс үндэслэн  сар бүрийн эхний долоо хоногийн Бямба гаригийг Эрдэнэт хотын “Гэр бүлийн өдөр” болгох хүсэлт гаргаснаа, тэрхүү саналыг хүлээн авч шийдвэрлэсэн Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлутад талархаж буйгаа энэ дашрамд онцолж байв. Эрдэнэтийн “Гэр бүлийн өдөр” олон олон  хүнд хайртай гэр бүлдээ цаг гаргаж, хамтдаа баяр хөөртэй, үр бүтээлтэй өнгөрөөх гайхамшигтай өдрүүдийн үргэлжлэл байх нь ээ.

Эрдэнэтийн бүсгүйчүүд төрд үгээ дайлаа

     Дэлхийн гэр бүлийн өдрийн хүрээнд болсон энэхүү үйл ажиллагааны нэг чухал хэсэг нь Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлөөс  өнгөрсөн гуравдугаар сард зохион байгуулсан "Эрдэнэтийн хөгжилд Эмэгтэйчүүдийн оролцоо" чуулганы 440 төлөөлөгчдийн санал бүхий "Төрд өргөх таван санал"-ыг аймгийн Засаг даргад гардуулсан явдал байв. Эрдэнэтийн бүсгүйчүүд дуу хоолой, хүсэл зорилгоороо нэгдэн, төр засагт санал бодлоо илгээснийг Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн тэргүүн Д.Үүрийнтуяа танилцууллаа.
     Тэд “Төрд өргөх таван санал”-даа Нэгдүгээрт, нийгмийн бүх салбарт эмэгтэйчүүдийн оролцоог нэмэгдүүлж, өрх толгойлсон бага насны хүүхэдтэй эцэг эхчүүдийн ажлын цагийг багасгах, залуу гэр бүл, 40-өөс дээш насны эмэгтэйчүүдийг ажлын байраар хангах, хүүхдээ харж буй иргэдэд ажил хийх боломж олгох зорилгоор сар бүрийн нэг өдрийг “Гэр бүлийн өдөр”болгох, Хоёрдугаарт, хүнд хортой нөхцөлд ажиллаж буй эмэгтэйчүүдийн тэтгэвэрт гарах насыг багасгах, олон хүүхэдтэй эхийн тэтгэвэрт гарах насыг богиносгох, 3 хүртэлх насны хүүхдээ асарч буй ээжүүдэд өгч байгаа тэтгэмжийг амжиргааны баталгаажих түвшинд хүргэх, ихэр хүүхэдтэй иргэнд  олгох тодорхой хэмжээний тусламж олгох мөнгийг иргэн бүрт хүртээх зорилгоор зохион байгуулалтын арга хэмжээ авч ажиллах, Гуравдугаарт, төр шударга, тогтвортой байх, төрийн бодлогыг иргэдэд нээлттэй, шуурхай бодитой хүргэж, иргэдийнхээ үгийг сонсдог байх, Дөрөвдүгээрт, төрийн албанд мэдлэг боловсролтой, харилцааны соёлтой, ажлын дадлага туршлагатай боловсон хүчнийг шударгаар сонгож тавьдаг байх, залуучуудыг ур чадвараар нь шалгаруулж ажилд авдаг байх, эрэгтэй эмэгтэй хүмүүсийн хөдөлмөрийн тэгш үнэлэмжийг дээшлүүлэх, боловсролын салбарын шинэчлэлд анхаарч, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, Тавдугаарт, цэцэрлэг сургуулийн хүрэлцээ хангамжийг сайжруулах хүүхэд гэртэй ойрхон сурч боловсрох боломжийг бүрдүүлж, олон талт ажлыг зохион байгуулан залуусын хөгжлийг дэмжсэн үйл ажиллагаа явуулах гэсэн хүсэлтийг тусгаж, цэвэр цэмцгэр Эрдэнэт хотынхоо мянга мянган эмэгтэйчүүдээ төлөөлөн санал бодлоо илгээж байна. Мөн энэ үеэр нийгэмд хандсан 9 уриалгыг чуулганы төлөөлөгчдөд танилцуулж, ирээдүй үеийнхээ сайн сайхны төлөө хариуцлагатай, тууштай хамтдаа урагшлахыг уриаллаа.  

  

  

М.Балжинням
Фото: Б.Баттөгс

     Эрдэнэт үйлдвэрийн өдөр тутмын үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа жигд, хэвийн явагдаж байна. Уурхайчид өртөг зардал хэмнэх бодлогын хүрээнд энэ оны эхний улиралд борлуулалтын нэг төгрөгт ногдох зардлыг 9 хувь, нэг тонн цэвэр зэсийн тооцоот өөрийн өртгийг 6.4 хувиар бууруулжээ. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ 2019 оны нэгдүгээр улиралд улс, орон нутгийн төсөвт 251 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн бол оны эхний дөрвөн сарын байдлаар 334 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн байна. Төлөвлөгөөний биелэлт 100-113 хувьтай байгаа юм. Үүнийг дагасан эдийн засгийн эерэг үзүүлэлт ч гарч байна.

У.Бат
Фото: Б.Баттөгс

     Эрдэнэт үйлдвэр энэ жилийн “Их зогсолт”-ын засварын ажлыг 6-р сарын 29-нөөс 7-р сарын нэгний өдрүүдэд 48 цагийн хугацаанд хийнэ. “Их зогсолт”-ын бэлтгэл хангах зорилгоор үйлдвэрийн Ерөнхий захирлын “Технологийн тоног төхөөрөмжийн их зогсолт хийж, засварын ажил зохион байгуулах тухай” А/65 тоот тушаал 2019 оны нэгдүгээр сарын 31-ний өдөр батлагдан хэрэгжиж эхэлсэн. Үүнтэй уялдан Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогчийн шийдвэрийн дагуу ажлын хэсэг байгуулагдан ажиллаж байна. Ажлын хэсэг хуралдаж, засварын бэлтгэл ажлын явцтай танилцав. Зарим сэлбэг, материалын хангамжийн асуудал хүлээгдэж буй ч бусад бэлтгэл ажил цаг хугацааны хувьд харьцангуй эрт хангагдаж байна гэж дүгнэлээ.
     Энэ жил нөөцгүй тоног төхөөрөмжүүдийг сэргээн засварлахаар төлөвлөжээ. Энэ засвар нь Баяжуулах үйлдвэр, Дулааны Цахилгаан Станц, Цахилгааны цех, Ус хангамжийн цех, Холбоо, мэдээллийн технологи, автоматжуулалтын цех гэсэн таван цехэд хийгддэг. Ингэснээр бүтэн жил зогсолтгүй ажилладаг тоног төхөөрөмж, шугам хоолой, цахилгаан дамжуулах хэсгүүдийн найдвартай ажиллагаа дээшилнэ.

М.Балжинням

     Монгол Улсын Засгийн газар, Монголын Үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн танхим хамтран зохион байгуулдаг 2018 оны “ТОП-100” аж ахуйн нэгжийг шалгаруулах ёслолын ажиллагаа өнөөдөр Төрийн ордонд боллоо. Монгол Улсын нийт татварын 50 хувийг бүрдүүлж байгаа эдгээр 100 компанийг “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ 17 дахь удаагаа тэргүүлж, Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн  “ТОП-100” өргөмжлөлөө гардан авлаа.
     Эрдэнэт үйлдвэр улс болон орон нутгийн төсөвт 2016 онд 184 тэрбум, 2017 онд 580 тэрбум, 2018 онд дээрх амжилтаа эвдэж 655 тэрбум төгрөг төвлөрүүлснээр “ТОП-100” аж ахуйн нэгж шалгуурыг манлайлж байна. Түүнчлэн 6500 орчим ажилтандаа олгож буй нийгмийн хамгааллын 20 гаруй нэр төрлийн хөнгөлөлт, тусламж, дэмжлэг болон нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлт, үйлдвэрлэлийн үр ашгийн үзүүлэлтүүд энэхүү жагсаалтыг тэргүүлэхэд нөлөөллөө.
     Аж ахуйн нэгжүүдийг тухайн онд улс, орон нутгийн төсөвт төлсөн татвар, борлуулалтын орлого, нийгмийн даатгал, ашиг, хөрөнгө гэсэн таван гол шалгуураар  эрэмбэлдэг юм.

И.Чинтогтох

     Монгол Улсын Эрчим хүчний зохицуулах хороо 2019 оны нэгдүгээр сарын 24-ний өдрөөс уул уурхайн олборлох, боловсруулах үйлдвэрт борлуулах цахилгааны үнийг 25 мянган төгрөг, 2019 оны дөрөвдүгээр сарын 7-30-ны хооронд сэргээгдэх эрчим хүчийг дэмжих тарифыг 1.5 төгрөгөөр нэмэгдүүлэн 13.38 төгрөгөөр тус тус тогтоосон. Мөн энэ сарын нэгнээс 31-ний өдрийг дуустал хугацаанд сэргээгдэх эрчим хүчийг дэмжих тарифыг 3 төгрөгөөр нэмэгдүүлэн, 16.38 төгрөгөөр тогтоогоод байна. Цахилгаан эрчим хүчний үнэ нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын цех, нэгжүүд хэмнэлт хийх чиглэлээр олон үр ашигтай ажил хэрэгжүүлж, төлөвлөжээ. Мөн Эрчим хүчний хэлтэст цахилгааны хэмнэлтийн үр ашгийг тооцож, цаашид хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөө гаргаж байгаа талаар тус хэлтсийн дарга Ш.Төрбат мэдээллээ.
     Эрдэнэт үйлдвэр жилд 940 мянган кВт/ цаг буюу 200 гаруй тэрбум төгрөгийн цахилгаан эрчим хүч хэрэглэдэг. Үйлдвэрийн томоохон зардлын нэг эрчим хүчний үнэ нэмэгдэж байгаа учир урамшуулалын систем, техникийн зохион байгуулалтыг боловсронгуй болгох ажил үйлдвэрийн хэмжээнд хийгдэж байна.

У.Цэрэнбат
Фото: Б.Баттөгс


     MNS OHSAS 18001:2012 стандартын 4.4.3.2-д зааснаар, байгууллага нь ажилтан бүрээ ХАБЭА-н үйл ажиллагаанд оролцуулах, ХАБЭА-г эрхэмлэсэн байгууллагын соёлыг бэхжүүлэх нь аюултай тохиолдлыг бууруулах, цаашилбал ослыг тэглэх үндэс болдог.
      Үүний тулд дэлхийд тэргүүлэгч компаниуд өөрийн онцлогт тохирсон бүтээлч оролцоо, манлайллын арга хэрэгслүүдийг нэвтрүүлэх замаар ослыг тэглэх менежментийг амжилттай хэрэгжүүлж байна. Манай үйлдвэр ХАБЭА-н бүтээлч оролцоо, манлайллын арга хэрэгслийг хоёр жилийн өмнө Засвар механикийн заводад, 2018 онд бүтцийн долоон нэгжид туршин хэрэгжүүлсэн. Үүнийг Ерөнхий захирлын А/79 тоот тушаалаар энэ онд үйлдвэрийн хэмжээнд бүх бүтцийн нэгжүүд туршин хэрэгжүүлж байна.
     2019 онд ХАБЭА-н үйл ажиллагааг “Шүүмжлэхээс илүү сайжруулцгаая” уриан дор “ХАБЭА-н жижиг аян” арга хэрэгслийг туршин  нэвтрүүлэх ажлыг Баяжуулах үйлдвэрийн Засварын хэсэг дээр, “Өглөөний ХАБ”-ыг Авто тээврийн цехэд, Хатуу, зөөлөн хяналтын аргыг Засвар механикийн заводад, “Удирдлага ажлын байранд” аргыг Засвар монтажийн цехэд тус тус хэрэгжүүлэн ХАБЭА-н бүтээлч 23 бүлэг байгуулагдан ажиллаж байна.
     ХАБЭА-н үйл ажиллагаанд удирдлагын манлайлал, ажилтны оролцооны арга хэрэгслийн хэрэгжилт сулавтар байгаа бүтцийн нэгжүүдийг идэвхжүүлэх зорилгоор цуврал семинар зохион байгуулж байна. Дөрөвдүгээр сард Оёдлын цех, Эрдэнэт сувиллын цогцолбор, Соёлын ордон, Ус хангамжийн цех, Дулааны цахилгаан станц, Барилга засварын цехэд болон “Мэдээллийн хаалгач” нарт семинар хийв. Харин энэ сард Засвар угсралт, Ган бөөрөнцгийн цех, “Энэрэл” төвд тус тус  зохион байгууллаа.  Харин энэ сарын 10, 13, 15-ны өдрүүдэд Ерөнхий захиргааны ажилтнуудад “ХАБЭА-н удирдлагын манлайлал, оролцоо” семинар болон үйлдвэрлэлийн ажлын байрны аяллыг амжилттай зохион байгуулав.
     Семинарт Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогч бөгөөд Ерөнхий инженер Т.Батмөнх,  Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяа, Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын дарга О.Отгонбаяр, ХАБЭА-н хэлтсийн дарга Д.Цагаан-Эрдэнэ болон хэлтсүүдийн дарга, орлогч, алба, товчоодын дарга, тэргүүлэх инженер, мэргэжилтэн нийт 120 гаруй  ажилтан оролцлоо.
     Семинарын явцад ерөнхий захиргааны ажилтнууд цехүүдийн үлгэр дуурайллаар “Өглөөний ХАБ”, “ХАБЭА-н жижиг аян”-ыг өөрийн хэлтэстээ хэрэгжүүлэх, ажилдаа EQ чадвараа дээшлүүлэх замаар удирдлагын бодит үлгэр дуурайллаа нэмэгдүүлэх” эрмэлзэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн юм. Мөн “Удирдлага ажлын байранд” арга хэрэгсэл болон Хатуу, зөөлөн хяналтын аргыг хослуулан ашиглаж сурахыг удирдлагуудад санал болгов. 
     Энэ онд ХАБЭА-н хэлтэс удирдлагын манлайллын арга хэрэгслийг үйлдвэрлэлийн, нийгмийн цехүүд болон оюуны хөдөлмөр эрхлэгч нарт ялгаатай аргачлалаар туршин хэрэгжүүлэх, 2020 оноос нийт ажилтнуудын ХАБЭА-н үйл ажиллагаанд бүтээлч, хариуцлагатай оролцооны тогтолцоог бүрдүүлэхээр зорилт тавин ажиллаж байна.

ХАБЭА-н хэлтсийн сайжруулалтын мэргэжилтэн, доктор Л.БАТГЭРЭЛ



 

     Жил бүрийн тавдугаар сарын 15-нд тохиодог “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг угтан Орхончууд “Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганыг анх удаа зохион байгууллаа. Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооны Орон нутаг хариуцсан удирдах зөвлөлийн гишүүн, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн холбооны тэргүүн, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяатай эмэгтэйчүүдийн асуудлаар ярилцлаа.

    - Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг угтан олон ажил санаачилан зохион байгууллаа. Энэ талаар ярилцлагаа эхэлье?
    
- Монгол Улс 14 дэх жилдээ “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлж байна. Бид энэ өдрийг угтан Орхон аймагтаа цогц байдлаар хэд хэдэн ажил зохион байгууллаа. Аймгийн Засаг даргын Тамгын газар болон Хүүхэд, залуучууд, гэр бүлийн хөгжлийн газартай хамтран гэр бүлээрээ мод тарих аян зохиож, иргэдээ татан оролцуулсан. Мөн “Гэр бүлийн боловсролыг дээшлүүлье” гэсэн уриалга дор харилцааны доктор Н.Алтанцоож долоо хоногийн турш сургуулиудын сургалтын менежерүүдэд лекц уншлаа.
     Өрх толгойлсон 10 ээжийг орон гэртэй болгох ажил маань аймгийн Засаг дарга болон аж ахуйн нэгжийн дэмжлэгтэйгээр биелэлээ оллоо. Мөн “Аз жаргалтай гэр бүлийн төлөө” тайван жагсаалаар эхэлсэн үйл ажиллагаа маань “1000 гэр бүлийн чуулган”-аар үргэлжилж, нийтийг хамарсан сайхан ажил болов. Чуулганы үеэр Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, “Гал голомт” хөдөлгөөний үндэсний тэргүүн, “Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбоо”-ны хүндэт ерөнхийлөгч Д.Мөнхөө гуай гэр бүлийн боловсролын талаар үнэтэй сайхан лекц уншиж, урам хайрлалаа.

      - “Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганаар хөндсөн гол асуудал нь юу байв?
     -Бид “Аз жаргалтай гэр бүл” уриан дор ажлуудаа зохион байгуулж, чуулганд 1000 гэр бүлийн төлөөллийг хамруулахаар зорьсон. Гэр бүл гэдэг бол зөвхөн эмэгтэйчүүдийн асуудал биш юм. Эрчүүд, хүүхдүүд, гэр бүлийн суурь асуудлууд үүнд бүгд хамаарах ёстой. Тиймээс энэ удаагийн чуулгандаа өсвөр насны 300 хүүхэд, 400 эмэгтэй, өрх гэрийнхээ ноён нурууг үүрч яваа 300 эрэгтэйг хамрууллаа. Энэ удаад Орхон аймгийн нийт хүн амын 10 хүрэхгүй хувийг хамруулж байгаа ч гэсэн чамлалтгүй. Энэхүү арга хэмжээгээ нэг удаа хийгээд зогсох биш, гэр бүлийн боловсрол олгох асуудлыг цаашид үе шаттайгаар хийж хэрэгжүүлнэ гэж төлөвлөж байна. Эхний алхам маань гэр бүлийн чуулган боллоо.

     - Ер нь гэр бүлдээ хайртай гэдэг үгийг жилийн 365 өдөр илэрхийлдэг болчихвол нийгэмд их олон өөрчлөлт харагдах байх?
     - Таны зөв. Гэр бүлийн өдөр гэдгийг нэг өдрөөр ойлгож болохгүй. Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр ч мөн ялгаагүй. Бид нэг өдөр тэмдэглээд өнгөрөх бус өдөр бүр эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалдаг байя, өдөр бүр гэр бүлийн өдөр тохиож байг гэсэн хүсэл зорилготой байгаа. Бидний санаж санаачилсан ажлыг Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут болон түүний Тамгын газар маш сайн дэмжиж, энэ удаагийн үйл ажиллагаанд хамтран зохион байгуулагчаар оролцож байна. Ер нь бид гэр бүлийн асуудлыг ярихын тулд хүүхдээ сонсох ёстой юм байна. Бид чуулганд зориулан “Аав ээждээ хүргэх миний үг” номыг эмхэтгэн гаргалаа. Энэ бол “Зорилтот айл” төслийн хүрээнд бичигдсэн Эрдэнэтийн бяцхан үрсийн ээж аавдаа зориулан бичсэн 2715 захианаас түүвэрлэсэн 270 гаруй захиаг эмхэтгэсэн ном юм. Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын дэмжлэгтэйгээр энэхүү номыг бэлтгэн, чуулганы оролцогчдод оюуны хөрөнгө оруулалт болгон өглөө. Захиан дээрээс харахад хүүхдүүд үнэтэй брэнд, эд зүйл авч өгөөч гэж хүсээгүй, харин тэд маань “Ааваа, ээжээ надад цаг гаргаач ээ” гэдэг зүйлийг л хүсч байна. Гэр бүлдээ хайр халамж өгөөч, анхаараач гэсэн захианууд байдаг юм байна. Зарим нь яасан хөөрхөн юм бэ гэж уулга алдмаар, заримыг нь уншаад уярч уйллаа. Энэ бүхнийг судлаад бид аймгийн Засаг даргад “Гэр бүлийн өдрийг нэг өдөр тэмдэглээд өнгөрөх биш, Эрдэнэт хот гэр бүлийн өдөртэй болох хэрэгтэй байна. Сар бүрийн эхний 7 хоногийн Бямба гаргийг “Эрдэнэт хотын гэр бүлийн өдөр” болгож, энэ өдөр архи дарс зардаггүй, төв замыг чөлөөлөн гэр бүлээрээ дугуй унаж, үзвэр үйлчилгээний байгууллагуудыг хямдралтай үйлчилдэг болгож өгөөч” гэсэн хүсэлт тавьсан. Аймгийн Засаг дарга бидний ажилд дэмжлэг үзүүлж, Эрдэнэт хотыг гэр бүлийн өдөртэй болоход хамтран ажиллана гэж итгэж байна.

    - Орхон аймгийн эмэгтэйчүүдийн хөгжлийн чиг хандлага, бодлогыг цаашид ямар түвшинд авч явах бодолтой байна вэ?
   
- Би хувьдаа Эрдэнэт хотынхоо эмэгтэйчүүдийг харьцангуй олон ургалч үзэлтэй гэж хардаг. "Эрдэнэтийн-Овоо"-г ашиглаж эхэлсэн тэртээх он жилүүдэд Монгол Улсынхаа өнцөг булан бүрээс илгээлтийн эзэд ирсэн. Эдүгээ Эрдэнэт хотод маань 21 аймгийн төлөөлөл болсон бүсгүйчүүд ажиллаж, амьдарч байна. Энэ утгаараа манай эмэгтэйчүүд үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх чадвар нь илүү хөгжсөн юм шиг санагддаг. Ер нь их зохион байгуулалттай, аливаа ажилд идэвхтэй оролцдог. Магадгүй Эмэгтэйчүүдийн холбооноос хийж, хэрэгжүүлж байгаа ажлуудыг нийгэмд хүсэн хүлээгдсэн, цаг үедээ эхэлсэн ажлууд гэж хэлж болох байх. Бид эмэгтэйчүүдийг илүү нээлттэй, нийгэмд өөрийгөө илэрхийлэх боломж олгохын зэрэгцээ төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн үндсэн дээр эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах, тэдний санал санаачилгыг дэмжих, нийгмийн оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлд гүүр болон ажиллахаар зорьж байна. Мөн Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооноос зохион байгуулах олон ажил бий. Орон нутагтаа тодорхой ажлуудыг хамтран бид хэрэгжүүлнэ.

     - Эрдэнэт бол уурхайчдын хот. Уурхайчин бүсгүйчүүд олон байгаа нь бидний нэг онцлог гэж харж байна?
    - Уурхайчин бүсгүй гэдэг ойлголтыг зөвхөн "Эрдэнэт" үйлдвэрт ажиллаж байгаа бүсгүйчүүдээр хязгаарлаж болохгүй. Өнөөдрийн байдлаар үйлдвэрийн 6500 ажилтны 30 гаруй хувийг эмэгтэйчүүд бүрдүүлж байгаа ч үлдсэн 4000 гаруй уурхайчны ард мөн л эмэгтэйчүүд бий. Тэд ч мөн адил эрчүүдээс дутахгүй уурхайчдын амьдрал үзэж, зовлон жаргалаар нь амьдарч яваа гэж би ойлгодог. Уурхайчдын амьдрал тэгш дүүрэн, тэдний гэр бүл тогтвортой байснаар уул уурхайн салбар, тэр дундаа "Эрдэнэт" үйлдвэр илүү бүтээмжтэй, үр өгөөжтэй байх нөхцөл бүрдэх юм. "Эрдэнэт" үйлдвэрийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлд энэ чиглэлээр аймгийн Эмэгтэйчүүдийн байгууллагатай хамтран хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн ажлууд бий. Эмэгтэйчүүдийн байгууллага маань өрх бүрийг тэгш дүүрэн, амар амгалан байхын төлөө ажиллах болно.

     - Өрх толгойлсон эхчүүдэд хөрөнгө оруулалт хийж, нийгмийн асуудлыг нь тодорхой хэмжээнд шийдвэрлэсэн та бүхний ажил олон хүний сэтгэлд хүрлээ. Сайн санаачилгыг ажил хэрэг болгоход амаргүй байдаг шүү дээ?
     - Эрдэнэт хотынхоо өрх толгойлсон, олон хүүхэдтэй, амьдралын хүнд ачааг нуруундаа үүрч яваа эмэгтэйчүүдийнхээ ачааг бага ч болов хөнгөлөх зорилгоор бид 10 гэр бэлэглэсэн юм. Аймгийн Засаг дарга таван гэр, аж ахуйн нэгж байгууллагууд ивээн тэтгэж, мөн таван гэр хандивлахаар боллоо. Гэр олгох ажлыг аймгийн Засаг дарга санаачилсан хэрэг л дээ. Бид зохион байгууллаа. Учир нь  Аймгийн Засаг даргын Тамгын газарт гэр хүссэн олон өргөдөл байсан. Эмэгтэйчүүдийн байгууллагын тэргүүлэгч нар маань идэвхтэй ажиллаж, өргөдөл өгсөн айл бүрээр орж, амьдралын нөхцөл боломжийг нь судалсан. Ингээд салбар зөвлөлийнхөө хурлаар хэлэлцэж, нэн тэргүүнд ямар айл өрх сонгох вэ гэдэгт санал асуулга явуулсан. Ингэхдээ өмнө нь аймаг, орон нутгаас тусламж дэмжлэг авч байсан эсэхийг ч анхаарлаа. Гэр олгох 10 айлаа сонгоод, эхний таван гэрийг гардуулан өглөө. Үлдсэн тавыг нь аймгийн Засаг даргын Тамгын газраас  худалдан авалтын ажиллагаагаараа сонгон шалгаруулж олгоно. Худалдан авалтын хууль тогтоомжийн дагуу хийгдэх ёстой тул тодорхой цаг хугацаа орох байх. Бидний сонгосон айлуудын хувьд хамгийн багадаа 4 хүүхэдтэй. Хоёр хүүхэд нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн ч байсан. Өнөөдөр 10 гэр олгоод сэтгэл ханах ажил биш. Цаашдаа ч төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудтай хамтран, бизнес эрхлэгчдийн дэмжлэгтэйгээр энэ ажлаа үргэлжлүүлнэ. Гэр орон бэлдэж өгөөд орхих бус тэдгээр иргэдээ амьдралын чадавхид сургах, ажилтай болгох, өөрийн гар урлалыг хөгжүүлэх замаар өрх бүр орлоготой байх боломжийг бүрдүүлэхэд нь Эмэгтэйчүүдийн холбоо анхаарч ажиллах юм. Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоотой хамтран энэ чиглэлд хийж хэрэгжүүлэх ажлууд бий.

   - Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрийг угтан зохион байгуулсан чуулганы нэг өгөөжтэй талыг эмэгтэйчүүдийн зүгээс төрд хүргэх санамж бичиг гэж ойлгосон. Нэлээд хугацаанд бодож боловсруулан аймгийн удирдлагуудад хүргүүлэв үү?
     - Бид нийгэмд 9 уриалга гаргаж, төрд 5 санал тавья гэж зорьсон. Улмаар өнгөрсөн гуравдугаар сарын 5-нд зохион байгуулсан чуулганд оролцогчдоос санал авсан юм. Олон ч санал ирүүлсэн. Тэдгээрийг Удирдах зөвлөлийн гишүүдээрээ хэлэлцэн, 9 уриалгаа гаргаж, төрд хүргэх 5 саналаа боловсруулсан. Өнөөдөр бид аймгийн Засаг даргад саналаа гардуулан өглөө. Бид зөв мэдээлэл түгээе, эмэгтэйчүүдийнхээ сайн сайхны төлөө энэ бүхнийг дэмжин ажиллаач, зөв хүн, зөв нийгмийг төлөвшүүлье гэдэг талаас нь нийгэмд уриалга гаргалаа.

     - Сүүлийн үед хувь хүний хандлага, зан харилцааг өөрчлөх талаар ярьж байна. Хүмүүс ямар нэг зүйлийг улс төрийн өнцгөөс илүүтэй харж, аливааг улстөржүүлдэг болсон. Эмэгтэйчүүдийн холбоог ч тэр өнцгөөс харах хүмүүс байгаа байх. Та үүнд ямар байр суурь илэрхийлэх вэ?
     - Өнгөрсөн оны аравдугаар сард болсон Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооны Ерөнхий зөвлөлийн хурлаар удирдах зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг шинэчилсэн. Энэ үеэр миний бие удирдах зөвлөлийн гишүүнээр сонгогдож, орон нутаг хариуцан ажиллах болсон юм. Тухайн үед Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн холбооны үйл ажиллагаа сүүлийн 8-9 жилийн хугацаанд тасарчихсан байлаа. Орон нутгийнхаа асуудлыг шийдэлгүйгээр өөр аймаг орон нутгийн асуудлыг ярих нь хариуцлага болоод ёсзүйн хувьд зохимжгүй байсан тул эхний ээлжинд өөрийн аймаг, орон нутгаа цэгцэлье гэж зорьсон. Ингээд өнгөрсөн хоёрдугаар сард 440 төлөөлөгчтэй Орхон аймгийн эмэгтэйчүүдийн чуулганыг зохион байгууллаа. Бүсгүйчүүд маань холбооны тэргүүлэгчээр салбартаа манлайлагч 14 бүсгүйг сонгож, тэргүүнээр нь намайг томилсон юм. Маш том үүрэг хүлээхийн зэрэгцээ хариуцлагатай ажиллах ёстой гэж юун түрүүнд бодогдсон. Тэргүүлэгчээр сонгогдсон бүсгүйчүүд маань өнөөдрийг хүртэл гар, сэтгэл нийлэн ажиллаж, нэг зорилгын төлөө тэмүүлж байгаа нь сайхан байна.
     Бид гуравдугаар сарын 5-нд “Эрдэнэтийн хөгжилд-Эмэгтэйчүүдийн оролцоо” чуулган зохион байгууллаа. Би хувь хүнийхээ зүгээс, эмэгтэйчүүдэд эрхийнхээ төлөө тэмцэх өдөр байх ёсгүй гэж боддог. Учир нь бүх цаг үед адил тэгш эрхтэй байснаар бид эрхийн тухай ярих шаардлагагүй болно. Ийм л нийгэм, цаг үеийн төлөө эмэгтэйчүүд дуу хоолойгоо нэгтгэж, нэг зорилготой, нэгдмэл хүсэл эрмэлзэлтэй явж байгаа нь буруу зүйл биш.  Монголын эмэгтэйчүүдийн байгууллага бол төрийн бус байгууллага. Монголын нийт хүн амын 50 гаруй хувийг эзэлсэн эмэгтэйчүүдийн төлөөлөл болон ажиллаж байгаа энэ байгууллага 95 жилийн түүхтэй. Монголын хамгийн анхны төрийн бус байгууллага. Харин Азид хамгийн анхны эмэгтэйчүүдийн байгууллага гэдгээрээ онцлог. Социализмын үед яамны хэмжээнд үйл ажиллагаагаа явуулдаг байгууллага байлаа. Ингэхдээ эмэгтэйчүүдийн асуудлыг бодлогоор яамны түвшинд ярьж, тухайн үед нийгмийг соён гэгээрүүлэх ажил эрчимтэй хөгжиж, “Эмэгтэйчүүдийг боловсруулах тасаг” нэртэй байсан. Харин сүүлийн жилүүдэд энэ байгууллагын үйл ажиллагаа манай аймагт төдийгүй орон даяар саарсан боловч үүнийг хувь хүний үйл ажиллагаатай холбохоос илүүтэй тухайн цаг үе, нийгмийн тогтолцоотой холбон ойлгох нь зөв байх. Орчин цагийн эмэгтэйчүүд уламжлал, шинэчлэлийн бодлогыг хослуулан барьж, ажиллаж байгааг бид улс төржүүлэхээс илүүтэй дэмжиж харах ёстой. Энэ бол нийгмийн сайн сайхны төлөө, эмэгтэйчүүдийн үүрэг, оролцоог идэвхжүүлж байгаа шударга ажил. Харин ч улс төрийн хүчнүүд хамтран оролцох ёстой гэж би боддог.

     - Сүүлийн үед олон нийтийн сүлжээнд гэр бүлийн хүчирхийлэл, охидын болон өрх толгойлсон эхчүүдийн асуудал гээд сэтгэл эмзэглүүлсэн мэдээлэл гарч байна. Манай аймгийн хэмжээнд зорилтот бүлгийн эмэгтэйчүүд хэр их байна вэ?
    - Олон нийтийн сүлжээгээр цацагдаж байгаа хүчирхийллийн асуудалд бид их болгоомжтой хандах ёстой. Ялангуяа хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд илүү мэдрэмжтэй байх хэрэгтэй. Олон нийтийн сүлжээ нэг талдаа давуу юм шиг боловч нөгөө талдаа сөрөг хандлагууд дагуулж байгаа нь үнэн. Тиймээс цахим боловсрол, цахим ертөнцийг хэрхэн зөв хэрэглэх талаар хүүхэд, залуучууд руу хандсан сургалтууд хийхээр төлөвлөж байна. Ер нь хүчирхийллийг хэт их яриад байж болдоггүй сэдэв. Ярих тусам, олонд түгэх тусам сэдэлжээд, илүү даамжраад байдаг талтай. Бид хүчирхийлэлтэй тэмцэх ёстой ч арга барилаа өөрчлөх хэрэгтэй. Мэдээллийг ил болгосноор бид хүчирхийллийг дахин үйлдэж байгаагаас өөрцгүй. Өөрөөр хэлбэл, хүчирхийлэлд өртсөн хүнийг давхар хүчирхийлэх нөхцөл байдал бүрдүүлээд байна гэсэн үг л дээ. Хүчирхийлэлд өртөж байгаа бага болон өсвөр насны хүүхдүүдийн ирээдүйн амьдралыг бид бодох ёстой. Тэдгээр хүүхдийн амьдрал хараар бичигдэж үлдэх ёсгүй. Энэ дашрамд хэвлэл мэдээллийнхэн аливаад илүү мэдрэмжтэй хандаж, мэдээ мэдээллийг зөв түгээж байгаасай гэж уриалмаар байна.
    Орхон аймгийн тухайд зорилтот бүлгүүдийн судалгаа бидэнд бий. Нийгмийг цочирдуулсан зүйлс гаргаж тавихаас илүүтэй сөрөг үзэгдэл гаргаад байгаа шалтгаан, нөхцөлтэй л тэмцэх ёстой гэж бодож байна. Монголын эмэгтэйчүүдийн байгууллага түүхэн 95 жилийн хугацаандаа нийгмийг соён гэгээрүүлэх, төлөвшүүлэх, зөв хүнийг бэлтгэх, нийгмийн сэтгэл зүйд эерэг мессэж өгөх чиглэлд нэлээд ажил хийж хэрэгжүүлсээр ирсэн. Цаашдаа ч энэ суурь зарчмаа барьж ажиллана. Гэр бүлийн боловсрол олгох, хүүхдээр хүн хийх арга ухааныг залуу гэр бүлүүдэд төлөвшүүлэх, хүүхдийн хүмүүжлийн асуудалд багаас нь анхаарах чиглэлээр бодлогын түвшинд хамтран ажиллах, төрийн бус байгууллагынхаа хувьд бие даан хийж, хэрэгжүүлэх ажлууд  бий.

     - Энэ дашрамд "Эрдэнэт" үйлдвэрийн санхүү, эдийн засгийн үзүүлэлтүүдийн талаар мэдээлэл хүргэхгүй юу?
    - "Эрдэнэт" үйлдвэрийн үйл ажиллагаа жигд, хэвийн явагдаж байгааг дуулгахад таатай байна. 2017 онд "Эрдэнэт" үйлдвэр зэсийн металл авалт, борлуулалт, цэвэр ашиг, улс болоод орон нутгийн татварт төлсөн байдлаар 40 жилийн түүхэндээ хамгийн өндөр амжилт тогтоосон. Бид энэ амжилтаа эвдэж, 2018 онд улс, орон нутгийн төсөвт нийт 655 тэрбум төгрөг төвлөрүүлснээр хамгийн өндөр татвар төлөгч аж ахуйн нэгж байгууллагаар шалгарлаа. Өртөг зардал хэмнэх бодлогын хүрээнд энэ оны эхний улиралд борлуулалтын нэг төгрөгт ногдох зардлаа 9 хувь, нэг тонн цэвэр зэсийн тооцоот өөрийн өртгийг 6,4 хувиар бууруулж ажилласан. Нэгдүгээр улиралд бид улс, орон нутгийн төсөвт 251 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн бол эхний дөрвөн сарын байдлаар төлөвлөгөөний биелэлт 100-113 хувиар давж, улс, орон нутгийн төсөвт 334 тэрбум төгрөг төвлөрүүллээ. Үүнийг дагасан эдийн засгийн үзүүлэлтүүд ч эерэг дүнтэй гарч байна. Энэ бол "Эрдэнэт" үйлдвэрийн 6500 уурхайчны хөдөлмөр зүтгэлийн үр дүн юм.

     - Дэлхийн гэр бүлийн өдрийг тохиолдуулан Орхон аймгийн гэр бүлүүддээ мэндчилгээ дэвшүүлнэ үү?
    - Эрдэнэтчүүддээ, Орхон аймгийн нийт гэр бүлдээ “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийн мэндийг хүргэе. Өдөр бүрийг гэр бүлийн өдөр байхын төлөө, үр хүүхдүүддээ хамт байх тодорхой цаг хугацаа гаргадаг байхын төлөө аав ээжүүд маань илүү хичээгээсэй. Ажил төрөл, амьдрал ахуй, бүх зүйлээ тэгш хуваарилж явсан эцэг өвгөдийнхөө арвин туршлагаас суралцаж, ялангуяа залуучууд маань гэр бүлдээ, өөрийн үнэт зүйлс болсон үр хүүхдүүддээ цаг заваа илүү гаргаж байгаасай гэж хүсье.

А.Батбаяр
И.Чинтогтох
Б.Баттөгс

          “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, Орхон аймгийн ЗДТГ, Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооны Орхон аймаг дахь салбар зөвлөл хамтран жил бүрийн тавдугаар сарын 15-нд тохиодог Дэлхийн гэр бүлийн өдрийг тэмдэглэж байна. Энэхүү өдөрт зориулан өнөөдөр арван өрхөд гал голомтоо бадраах өргөө цагаан гэр бэлэглэлээ. Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяа, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид болон бусад ТББ, аймгийн иргэд энэхүү үйл ажиллагаанд оролцов. Сар бүрийн эхний 7 хоногийн бямба гаригийг Орхон аймаг, Эрдэнэт хот Гэр бүлийн өдөр болгох тухай Засаг даргын захирамж гарсан байна. Энэ тухай өнөөдөр мэдээллээ. Тус захирамжид зааснаар гэр бүлийн сайн сайханд чиглэсэн олон арга хэмжээ Орхон аймагт хэрэгжинэ. Тухайлбал энэ өдөр согтууруулах ундаа худалдан борлуулахыг хориглож, албан байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд ажилтнууддаа гэр бүл, үр хүүхэддээ зарцуулах цагийг олгож, илүү цагаар ажиллуулахгүй  байх тухай ч заасан байна.

У.Цэрэнбат

Фото: Б. Баттөгс

Мэдээний төрөл

Календарь

« 5-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Зургийн цомог