• Их засварын ажлын гүйцэтгэл 60 хувийн биелэлттэй явж байна

         Баяжуулах үйлдвэрийн үндсэн тоног төхөөрөмжүүд хэвийн ажиллаж, үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөт үзүүлэлтүүдийг эхний хагас жилд 100-аас дээш хувиар давуулан биелүүлэв. Төлөвлөгөөт ажлын хугацаанд Нунтаглан баяжуулах хэсэгт SIEMENS үйлдвэрийн 20/5 тн-ын даацтай гүүрэн кран шинээр суурилуулсан бөгөөд Өөрөө нунтаглах хэсгийн МШЦ5,5*6,5М тээрмийг  шинэчлэн сольжээ. Энэ онд хийх үндсэн тоног төхөөрөмжийн 16 их засварын ажлын гүйцэтгэл 60 хувийн биелэлттэй явж байна. Үүнээс гадна Баяжуулах үйлдвэрийн хэмжээнд их зогсолтоор хийгдэх 104 ажлын жагсаалт батлагджээ. Үүний 66 ажлыг Баяжуулах үйлдвэрийн хамт олон өөрсдийн дотоод нөөц боломжоо ашиглан хийх аж. Түүнчлэн шаардлагатай тоног төхөөрөмж,сэлбэг хэрэгслийг нийлүүлсэн бөгөөд 33 ажлыг Засвар угсралтын цехийн хамт олон, таван ажлыг Барилга угсралтын цех тус тус гүйцэтгэхээр бэлтгэл ажлаа хангаад байна. 2020 оны  II хагас жилд МШЦ3.2х4.5 тээрмийн болон  Туузан дамжуулгын их засвар, ШХХ-ийн молибдений өтгөрүүлэгчийг шинэчлэн солих зэрэг томоохон ажил хийгдэнэ.                                                                                                                                    Т.Батчулуун Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Эрдэнэт үйлдвэр уул уурхайн салбарт анхны дижитал музей байгуулж байна

         Уул уурхайн жишиг үйлдвэр “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ Монгол Улсын  уул уурхайн салбарын онцлог, өөрийн үйлдвэрийн газрын үйл ажиллагааг олон нийтэд сурталчлан таниулах зорилгоор дижитал музей байгуулах ажлыг эхлүүлсэн.      Тус музейн бүтээн байгуулалт, ажлын явцтай  Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн тэргүүтэй удирдлагууд өнөөдөр танилцлаа. Дижитал музей нь Монголын уул уурхайн салбарын түүхэн хөгжлийн танхим, цахим мэдээллийн танхим, Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэн замнал, хөдөлмөрийн сайчуул, алдартан гавьяатнуудын мэдээлэл бүхий бидний-бахархал танхим, үйлдвэрлэл-технологи-инновацын танхим, нийгмийн  хариуцлагатай-Эрдэнэт үйлдвэр гэсэн  6 танхимаас  бүрдэх юм. Одоогоор Эрдэнэт үйлдвэрийн музейд үйлдвэрлэл-технологи-инновацын танхим, нийгмийн хариуцлагатай “Эрдэнэт үйлдвэр” гэсэн 2 танхим байгуулах ажил хараахан эхлээгүй байна. Эдгээр 6 танхимыг бүрэн ашиглалтад орсны дараа буюу ирэх 10-р сарын 01 гэхэд албан ёсны нээлт хийхээр төлөвлөж байна.      Уул уурхайн үйлдвэрийн газрын дэргэд  дижитал музей байгуулснаараа үйлдвэрийн түүхийг залуу үеийнхэндээ сурталчлаад зогсохгүй, шинэ залуу ажилчдадаа зориулсан сургалт хийх,  мэдээлэл өгөх, мэргэжлийн  баяруудыг тохиолдуулан өдөрлөг зохион байгуулах зэрэг музей тойрсон олон нийтийн  ажлууд явуулна. Мөн Эрдэнэт үйлдвэрийн харьяа цех, хэлтэс, бүтцийн нэгжүүдийн үйл ажиллагаа,  онцлох түүхэн үйл явдлууд,мэргэжлийн баяр зэрэгт тохируулан тухай бүрт нь музейн үзмэрүүдийг шинэчлэн дэглэх боломжтой болох юм. Э.Мөнх-Уянга Фото: Ш.Лхамсүрэн   Дэлгэрэнгүй...
  • Аюулыг мэдрүүлэх шилдэг төхөөрөмжийг тодрууллаа

         ХАБЭА-н хэлтсээс үйлдвэрийн бүтцийн нэгжийн ажиллагчдын дунд зарласан “Аюулыг аюулгүйгээр мэдрүүлэх тоног төхөөрөмжийн уралдаан”-ы шилдэг бүтээлүүд өнгөрсөн пүрэв гарагт шалгарлаа. Оны эхний хагас жилийн турш өрнөсөн энэхүү уралдаан нь аюул эрсдэлийг аюулгүй мэдрүүлэх, урьдчилан сэргийлэх тоног төхөөрөмжийг ажилчид өөрсдийн бүтээлч идэвх санаачилгаараа, дотоод нөөц бололцоондоо тулгуурлан зохион бүтээх зорилго агуулсан юм. Уг уралдаанд нийт 42 бүтээл ирсэн бөгөөд бүтээлүүдийг эргэх механизмд орооцолдох, хавчуулагдах мөн цахилгаан гүйдэл, хүчдэл, дараагийнх нь дээрээс унах, бүдрэх аюулыг мэдрүүлэх гэсэн үндсэн гурван бүлэгт ангилан аюулгүйн шаардлага, мэдлэг оюун, хийц загвар, шийдэл зэрэг шалгуураар  байр эзлүүлэв. Эргэх механизмын аюулыг мэдрүүлэх бүлэгт Дулааны цахилгаан станцын  “Тээрмийн хөтлөгч араа, конвейрын туузан дамжуулгын аюулыг мэдрүүлэх төхөөрөмж” нэгдүгээр байр эзэлж нэг сая төгрөгийн шагнал хүртлээ. Энэхүү төхөөрөмж нь ухаалаг утаснаас автомат удирдлагаар холбогдон ажилладаг дэвшилтэт давуу талтай. Ажиллаж буй эргэх механизмд болгоомжгүй байдлаар өртөж буй үйл явцыг харуулан аваарын гэрэл, дуут дохио асаж аюулыг мэдрүүлэх онцлогтой.      Энэ бүлгийн хоёрдугаар байрт Ил уурхайн “Ремень болон харьцах араанд гар хавчуулах аюулыг таниулах төхөөрөмж”, гуравдугаар байрт Засвар механикийн заводын “Гинжин ба туузан дамжуургад орооцолдох аюулыг мэдрүүлэх”, Спорт цогцолборын “Бүрэн бус гар цахилгаан багажийн аюулыг мэдрүүлэх” төхөөрөмжүүд шалгарлаа.      Өндрөөс унах аюулын бүлэгт Автотээврийн цехийн “Жолооч хамгаалах бүс хэрэглээгүйн улмаас үүдэх аюулыг таниулах авто машины суудлын бүс” бүтээл тэргүүн байр эзэлжээ. Улсын хэмжээнд зам тээврийн осолд орсон нийт хүмүүсийн 72 хувь нь суудлын бүс хэрэглээгүйн улмаас гэмтсэн, амь насаа алдсан байдаг.  Суудлын бүс нь ослын үед бэртэж гэмтэх, гадагш шидэгдэх эрсдэлээс 80 хувь хүртэл хамгаалах боломжтойг мэдрүүлсэн сургалтын энэхүү бүтээл нь олны сонирхлыг ихэд татсан юм. Энэ төрөлд хоёрдугаар байрыг Ган бөөрөнцгийн цехийн “Дуу шуугианыг харьцуулан мэдрүүлэх”, Дулааны цахилгаан станцын “Шуугианыг аюулгүйгээр мэдрүүлэх” төхөөрөмж, гуравдугаар байрыг Ил уурхайн “Өндөрт ажиллах монтёрыг хамгаалах бүс” бүтээл шалгарсан байна.      Харин шүүгчид цахилгаан гүйдэл, хүчдэл бүлэгт ирсэн бүтээлүүдээс нэг, хоёрдугаар байрт шалгарах төхөөрөмж байсангүй гэж үзжээ. Гуравдугаар байрт, Засвар механикийн заводын “Цахилгаан соронзон орны нөлөөллийн халалт шаталт”, Цахилгаан цехийн “Тоног төхөөрөмжийн металл холбоосгүй үед үүсэх гүйдлийг хамгаалах хэрэгсэлтэй болон үгүй үеийн аюулыг таниулах”, “Цахилгаан тоног төхөөрөмж дээр ажил гүйцэтгэх үед санамсаргүйгээр хүчдэл өгөхөд үүсэх аюулыг таниулах”, Холбоо, мэдээллийн технологийн автоматжуулалтын цехийн “Цацрагийн аюул эрсдэлийг таниулах, хүнд үзүүлэх нөлөөллийг мэдрүүлэх”, “Эрдэнэт цогцолбор” дээд сургуулийн төхөөрөмжүүд тодорлоо.         Цар тахлын халдварын үеийн эдийн засгийн хямралтай үед хэмнэлтийн бодлого хэрэгжүүлэн ажилчдын бүтээлч сэтгэлгээнд тулгуурлан үнэтэй төхөөрөмжүүдийг дотоод нөөц боломжоо ашиглан хийх энэхүү уралдаан нь аюул осолд өртөхгүйгээр амь нас, эрүүл мэндээ хамгаалах, аюулыг мэдрүүлэх байдлаар ажилчдыг зөв зан үйлд дадлагажуулах чухал туршлага болсноороо олон талын ач холбогдолтой гэж ХАБЭА-н хэлтсийн сайжруулалтын мэргэжилтэн, доктор Л.Батгэрэл онцоллоо.        ХАБЭА-н хэлтсээс үйлдвэрийн бүтцийн нэгжийн ажиллагчдын дунд зарласан “Аюулыг аюулгүйгээр мэдрүүлэх тоног төхөөрөмжийн уралдаан”-ы шилдэг бүтээлүүд өнгөрсөн пүрэв гарагт шалгарлаа. Оны эхний хагас жилийн турш өрнөсөн энэхүү уралдаан нь аюул эрсдэлийг аюулгүй мэдрүүлэх, урьдчилан сэргийлэх тоног төхөөрөмжийг ажилчид өөрсдийн бүтээлч идэвх санаачилгаараа, дотоод нөөц бололцоондоо тулгуурлан зохион бүтээх зорилго агуулсан юм. Уг уралдаанд нийт 42 бүтээл ирсэн бөгөөд бүтээлүүдийг эргэх механизмд орооцолдох, хавчуулагдах мөн цахилгаан гүйдэл, хүчдэл, дараагийнх нь дээрээс унах, бүдрэх аюулыг мэдрүүлэх гэсэн үндсэн гурван бүлэгт ангилан аюулгүйн шаардлага, мэдлэг оюун, хийц загвар, шийдэл зэрэг шалгуураар  байр эзлүүлэв. Эргэх механизмын аюулыг мэдрүүлэх бүлэгт Дулааны цахилгаан станцын  “Тээрмийн хөтлөгч араа, конвейрын туузан дамжуулгын аюулыг мэдрүүлэх төхөөрөмж” нэгдүгээр байр эзэлж нэг сая төгрөгийн шагнал хүртлээ. Энэхүү төхөөрөмж нь ухаалаг утаснаас автомат удирдлагаар холбогдон ажилладаг дэвшилтэт давуу талтай. Ажиллаж буй эргэх механизмд болгоомжгүй байдлаар өртөж буй үйл явцыг харуулан аваарын гэрэл, дуут дохио асаж аюулыг мэдрүүлэх онцлогтой.      Энэ бүлгийн хоёрдугаар байрт Ил уурхайн “Ремень болон харьцах араанд гар хавчуулах аюулыг таниулах төхөөрөмж”, гуравдугаар байрт Засвар механикийн заводын “Гинжин ба туузан дамжуургад орооцолдох аюулыг мэдрүүлэх”, Спорт цогцолборын “Бүрэн бус гар цахилгаан багажийн аюулыг мэдрүүлэх” төхөөрөмжүүд шалгарлаа.      Өндрөөс унах аюулын бүлэгт Автотээврийн цехийн “Жолооч хамгаалах бүс хэрэглээгүйн улмаас үүдэх аюулыг таниулах авто машины суудлын бүс” бүтээл тэргүүн байр эзэлжээ. Улсын хэмжээнд зам тээврийн осолд орсон нийт хүмүүсийн 72 хувь нь суудлын бүс хэрэглээгүйн улмаас гэмтсэн, амь насаа алдсан байдаг.  Суудлын бүс нь ослын үед бэртэж гэмтэх, гадагш шидэгдэх эрсдэлээс 80 хувь хүртэл хамгаалах боломжтойг мэдрүүлсэн сургалтын энэхүү бүтээл нь олны сонирхлыг ихэд татсан юм. Энэ төрөлд хоёрдугаар байрыг Ган бөөрөнцгийн цехийн “Дуу шуугианыг харьцуулан мэдрүүлэх”, Дулааны цахилгаан станцын “Шуугианыг аюулгүйгээр мэдрүүлэх” төхөөрөмж, гуравдугаар байрыг Ил уурхайн “Өндөрт ажиллах монтёрыг хамгаалах бүс” бүтээл шалгарсан байна.      Харин шүүгчид цахилгаан гүйдэл, хүчдэл бүлэгт ирсэн бүтээлүүдээс нэг, хоёрдугаар байрт шалгарах төхөөрөмж байсангүй гэж үзжээ. Гуравдугаар байрт, Засвар механикийн заводын “Цахилгаан соронзон орны нөлөөллийн халалт шаталт”, Цахилгаан цехийн “Тоног төхөөрөмжийн металл холбоосгүй үед үүсэх гүйдлийг хамгаалах хэрэгсэлтэй болон үгүй үеийн аюулыг таниулах”, “Цахилгаан тоног төхөөрөмж дээр ажил гүйцэтгэх үед санамсаргүйгээр хүчдэл өгөхөд үүсэх аюулыг таниулах”, Холбоо, мэдээллийн технологийн автоматжуулалтын цехийн “Цацрагийн аюул эрсдэлийг таниулах, хүнд үзүүлэх нөлөөллийг мэдрүүлэх”, “Эрдэнэт цогцолбор” дээд сургуулийн төхөөрөмжүүд тодорлоо.         Цар тахлын халдварын үеийн эдийн засгийн хямралтай үед хэмнэлтийн бодлого хэрэгжүүлэн ажилчдын бүтээлч сэтгэлгээнд тулгуурлан үнэтэй төхөөрөмжүүдийг дотоод нөөц боломжоо ашиглан хийх энэхүү уралдаан нь аюул осолд өртөхгүйгээр амь нас, эрүүл мэндээ хамгаалах, аюулыг мэдрүүлэх байдлаар ажилчдыг зөв зан үйлд дадлагажуулах чухал туршлага болсноороо олон талын ач холбогдолтой гэж ХАБЭА-н хэлтсийн сайжруулалтын мэргэжилтэн, доктор Л.Батгэрэл онцоллоо.   А.Марал Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Цахим зөвлөмж ажилчдын сэтгэлд гойд нийцэв

         Цаг үеийн  онцгой нөхцөл байдлын үед  Баяжуулах үйлдвэрийн  Хүний нөөцийн албанаас эрхлэн  Эрүүл мэнд чийрэгжүүлэлтийн төвийн цахим группээрээ дамжуулан   цуврал зөвлөмж мэдээлэл явуулж буй нь  ажилчдын сэтгэлд гойд нийцжээ.  1200 гаруй ам бүлтэй энэ “өнөр айл”  спортын мастер, урлагийн авьяастан, уран гартан олонтой.  Цахим группдээ тэд амжилтад хүрсэн түүхээ хүүрнэж, ахмад ажилтан  амьдралын баялаг туршлагаа түгээж, эгэл жирийн нэгэн ажилчин ч эзэмшсэн зөв дадлаа хуваалцдаг.  Амьдралын зөв хэв маягт суралцах, урт насалж бүтээмжтэй ажиллах тухай цахим зөвлөгөө  элбэг  байдаг ч,  зэрэгцэн ажилладаг нөхдийнх нь яриа хөөрөө, зураг, бичлэгээр дамжин  хүрч буй мэдээлэл тэдний сэтгэлд ойр “буужээ”. Зөвлөгөө мэдээллийг лавшруулан судлах,  хэрэгжүүлэхэд эх сурвалж  дэргэд нь байгаа болохоор  өгөөжтэй. “Баяжуулагчид бие биеэсээ суралцах,  нэгнийхээ амжилтаар бахархах, сайхан сэтгэл, эерэг хандлагыг төлөвшүүлэх, зөв амьдрах урлагт суралцахад  цахим зөвлөмжийн тус их. Нөгөөтэйгүүр  шинэ ажилтнуудынхаа  авьяас чадварыг нээн илрүүлэхэд дөхөм болж байна. Өнөөдрийн байдлаар 25 дахь зөвлөмжөө нийтэллээ гэж  Соёл олон түмний ажлын арга зүйч С.Должинсүрэн ярилаа. Я.Энхтуяа   Дэлгэрэнгүй...
  • Бүтээмж чанарын дугуйлангуудын оролцоо гурав дахин өсжээ

         Сүүлийн жилүүдэд Эрдэнэт үйлдвэрийн Судалгаа шинжилгээний хүрээлэнгийн Бүтээмж чанарын дугуйлангуудын сайн саналын систем дэх оролцоо гурав дахин өсжээ. 2019 онд тус цехийн ажилтнуудын гаргасан сайн саналууд ажлын байр болон ХАБЭА, үйлдвэрлэлийн технологийн чиглэлд 75 хувь хэрэгжиж үр ашиг өгсөн аж. Цехийн хэмжээнд гурван бүтээмж чанарын дугуйлан үйл ажиллагаагаа явуулдаг. Тус хүрээлэнгийн хамт олон бүтээмжийн үйл ажиллагаанд оролцсон цагаасаа 46 төсөл, 20 жижиг сайжруулалтын ажил амжилттай гүйцэтгээд байна. Энэ хугацаанд цехийн тоног төхөөрөмжүүдийг автомат ажиллагаатай болгоход чиглэсэн олон төсөл хэрэгжжээ. Тухайлбал, хатаах шүүгээ температурын зөрөөтэй, нарийвчлал багатай байсныг өөрчилснөөр ажилтнуудын хөдөлмөрийн бүтээмж дээшилж, цаг ашиглалт сайжирсан байна. 2020 оны эхний хагас жилд “Лабораторийн туршилтын процесс сайжруулалтын ажил”, “Ашиглалтын хайгуулын дээжийн боловсруулалтын хугацааг багасгах нь” зэрэг сэдэвт төсөл хэрэгжсэнээр цехийн дотоод зохион байгуулалтыг оновчилж, хүдэр бэлтгэлийн шат дамжлагыг багасгав. Мөн цехийн бүтээмжийн үйл ажиллагааг улам сайжруулахын тулд шинэ орон тоо батлуулсан нь бүтээмж, инновацийн чиглэлээр илүү сайн ажиллах  нөхцөл бүрджээ.                                                                                                                                        Т.Батчулуун Дэлгэрэнгүй...
  • Баяжуулагчид өртөг бууруулах сайн саналаар өрсөлдөнө

         Баяжуулах үйлдвэрийн Бүтээмжийн зөвлөлөөс саналын систем дэх   ажилтны оролцоог нэмэгдүүлэх, улмаар өртөг зардлыг бууруулах зорилгоор  “Миний оролцоо-Миний үйлдвэр” сайн саналын  уралдаан зарласан. Тавдугаар сарын нэгэнд эхэлсэн уг уралдаан наймдугаар сарын 10 хүртэл үргэлжлэх  юм. Энэ хүрээнд үйлдвэрлэлийн хэсгүүдээр “1000 санал-1000 өгөөж”  уриа бүхий самбар аялуулж, саналыг бүртгэж байна. Өнөөдрийг хүртэлх  хоёр  сарын хугацаанд 354 ажилчин санал ирүүлжээ. Өнгөрсөн жилийн турш  455 хүн санал гаргасантай харьцуулбал ажиллагчдын оролцоо эрс  нэмэгдэх хандлагатай байна. Ажиллагчид   өртөг зардал бууруулах, ХАБЭА-г хангах, эрсдэл бууруулах, үйлдвэрлэлийн үзүүлэлтийг дээшлүүлэх зэрэг таван чиглэлд ахиц авчрахуйц санаа сэдэж,  ухаанаа уралдуулж байна.  Уралдаан хоёр сая төгрөгийн шагналын сантай төдийгүй  шилдгүүдийн шагналт цалинг тодорхой хувиар нэмэгдүүлэх аж.   Ажилтнууд саналаа “Баяжуулах үйлдвэрийн бүтээмжийн үйл ажиллагаа” цахим хуудсанд байршуулдаг бөгөөд хүсвэл Эрдэнэт үйлдвэрийн бусад цехийнхэн ч тэдний саналтай танилцах боломжтой.                                                                                                                                      Я.Энхтуяа Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Гаалийн Ерөнхий газраас Эрдэнэт үйлдвэрт “Итгэмжлэгдсэн аж ахуй нэгж” хөтөлбөр хэрэгжүүлнэ

          Олон улсын худалдааг хөнгөвчлөх, бараа нийлүүлэлтийн сүлжээний аюулгүй байдлыг хангах, гааль, бизнесийн түншлэлийг хөгжүүлэх зорилгоор Гаалийн Ерөнхий газар Эрдэнэт үйлдвэрт “Итгэмжлэгдсэн аж ахуй нэгж” хөтөлбөр хэрэгжүүлэх бэлтгэл хангаж байна. Энэ ажлын хүрээнд өнөөдөр Эрдэнэт үйлдвэрийн холбогдох газар, хэлтэс, цехийн мэргэжилтнүүд гадаад худалдааг хөнгөвчлөх чиглэлээр хэрэгжүүлж буй арга хэмжээ, итгэмжлэгдсэн аж ахуйн нэгжид тавигдах шаардлага, хөтөлбөрийн ач холбогдол, экспорт, импортын үйл ажиллагаа эрхэлдэг аж ахуйн нэгжид гаалийн итгэмжлэл олгох шалгуур, аж ахуйн нэгжийг үнэлэх, баталгаажуулах бэлтгэл үе шат сэдвээр номын “дуу” сонсож, гаалийнхан мэргэжил арга зүйн зөвлөгөө өглөө. Гаалийн Ерөнхий газар итгэмжлэлийг экспорт, импорт, олон улсын худалдаа, тээвэр, гаалийн зуучлал зэрэг зургаан төрлөөр эхний ээлжинд зарлахаар төлөвлөжээ. Харин Эрдэнэт үйлдвэрийн хувьд зэсийн баяжмалын экспортын үйл ажиллагаанд итгэмжлэл санал болгож байна. Итгэмжлэгдсэн аж ахуйн нэгж болсноор гаалийн бүрдүүлэлт, гадаад худалдааны чиглэлээр Монгол улсын хэмжээнд төдийгүй олон улсын түвшинд хүлээн зөвшөөрөгдөх томоохон хөнгөлөлтүүд эдлэхээс гадна өөрсдийн байр, агуулах, талбайдаа гаалийн бүрдүүлэлт хэрэгжүүлж цаг, мөнгө хэмнэх нөхцөл бүрдэх юм. М.ОДГЭРЭЛ ФОТО: Б.БАТТӨГС Дэлгэрэнгүй...
  • Өглөөний сэргээш цуврал контент #24: Ганболдын ГАНЖАРГАЛ

    Төгссөн сургууль: ШУТИС, Уул уурхайн инженерийн сургууль Мэргэжил: Уул уурхайн ашиглалтын технологийн инженер Ажилласан туршлага: “Эрдэнэс Тавантолгой” компанид хагас жил ажиллаж, 2014 оноос Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхайд ажиллах болсон. Мэргэжил дээшлүүлсэн байдал: 2010 онд англи хэлний TOEFL өгч, Компьютер программ хангамжийн сургалтанд хамрагдсан. Чин хүсэл: Эрдэнэт үйлдвэрийн олборлох үйл ажиллагааг гардан гүйцэтгэдэг Ил уурхайн ажилтнууд дунд 280 орчим залуу бий. Төрөл бүрийн мэргэжилтэй эдгээр залуус санаа зориг нэгтэйгээр сайн үйлсийн аян, хүмүүнлэгийн ажилд гар бие оролцсоор ирсэн. Харин тэрхүү залуучуудыг атгасан гар шиг нэгтгэсэн Залуучуудын холбооны салбар зөвлөлийн хамт олныг 2019 оноос Г.Ганжаргал ахалж байгаа юм. Амьдрал дэвжээсэн энэ их уурхайдаа хүч хөдөлмөрөө зориулж, аливааг хамгийн сайнаараа хийхийг хичээдэг түүний шаргуу зан өнөөдрийн өндөрлөгт хүргэсэн гэж болно. Тэр бол Эрдэнэт үйлдвэрийн эрчтэй залуусын нэгэн төлөөлөл. Олон Улсын түвшинд хэрэглэж байгаа программууд, түүнийг хэрхэн нутагшуулж болох, урьдчилан ямар нөхцөлүүдийг бүрдүүлэх талаар судалж, тооцоо судалгаа хийж яваа тэрээр уурхайн ирээдүйн төлөө чадах бүхнээ хийх чин хүсэл тээсээр бидний дунд алхаж явна. -Таны амьдралын сэргээш юу вэ, хэнээс, юунаас урам зориг, эрч хүч авдаг вэ? -Гэр бүл, найз нөхөд, ажлын хамт олон мөн хийж бүтээж буй ажил бүхнээсээ урам зориг, эрч хүчийг авдаг. Миний амьдралын бас нэгэн сэргээшболаялал.Очиж үзээгүй, хөл тавьж үзээгүй газарбүрт очиход цаанаасаа л сэргээд явчихдаг. -Хийж байгаа ажлын тань онцлог юу вэ? -Эрдэнэт үйлдвэрийн ил уурхайн процессийг тасралтгүй, найдвартай, аюулгүй авч явахад миний ажлын онцлог оршиж байгаа гэж боддог. Газрын гүнээс гарч буй хөрс, исэлдсэн хүдэр гэх мэт уулын цулыг ангилж буулгах, овоолго байгуулах мөн технологийн тээврийн түр болон байнгын замыг засаж, цэвэрлэх гэх мэт маш олон онцлог бүхий ажлуудыг хийж гүйцэтгэж байна. -Та ойрын хугацаанд ямар ажил амжуулахаар төлөвлөж байна вэ? -Миний бие Ил уурхайн залуусаа2019 оноос хойш төлөөлж, цехийнхээ залуучуудын холбооны тэргүүлэгчээр ажиллаж байна. Улс орныг хөгжүүлэх гол тулгуур нь хүүхэд, залуусын эрдэм мэдлэг, боловсрол, хүмүүжлээс эхэлдэг гэж боддог. Коронавирусээс үүдэнсурахчин хүсэл эрмэлзлэлтэй олон хүүхэд хичээлээсээ хоцрогдсон. Мэдээж бүх айл сансрын антени,телевиз, ухаалаг утастай гэж бодвол өрөөсгөл юм. Тиймээс хичээлийн хоцрогдлоо нөхөж чадахгүй байгаа гэр хорооллын алслагдсан багуудын сурагч дүү нараа сурах боломжоор хангахыг зорьж байна. Зуны хугацаанд залуус бид өөрсдийн боломж бололцоогоор хичээл хийх танхим байгуулж, хичээлийн хоцрогдол арилгаж, өөрсдийн эцэг эхээс сургаж ирсэн зөв хүний төлөвшлийг түгээх ажилдаа орно гэж төлөвлөөд байгаа. -Ажлаа илүү сайн хийхийн тулд та өөртөөямар зорилго тавьж, хувь хүнийхээ хөгжилд анхаардаг вэ? -Ажлаа сайн хийе гэвэл өөрийн болон бусдын аюулгүй байдлыг л нэн түрүүнд тавих хэрэгтэй гэсэн зарчим баримталдаг.Ил уурхайн үйл ажиллагаандаюулгүй ажиллагаа болон төлөвлөлт маш чухал. Төлөвлөлт хэдий чинээ сайн, нягт байна бид төдий чинээ зардал бага, чанартай ажил гүйцэтгэнэ. Харин эрсдэлээ сайн тооцож,бусдад түгээж чадвал аюул осолгүй ажиллана шүү дээ. Иймд аюулгүй ажиллагаанд сайн суралцаж,ноцтой болон өндөр эрсдэлтэй ажлуудын эрсдлийн түвшинг хэрхэн бууруулах тал дээр судалж байна. Харин компьютер болон англи хэлний мэдлэгээ ашиглаж, ил уурхайн төлөвлөлтийн программуудыг судлах сонирхолтой байна. Би багаасаа компьютерт ихсонирхолтой хүүхэд байлаа. Гадаад улс оронд гарчмэргэжлээ дээшлүүлэх хүсэлтэй байгаа ч дэлхийн нийтийн санааг зовоож буй коронавирусын халдвараас айж байна. -Таны хамгийн том мөрөөдөл юу вэ? -Нэгдүгээрт, Аюулгүй ажиллагаа бүтээмж дээшлүүлэх зорилгоор Эрдэнэт үйлдвэрийн ухаж ачих, тээвэрлэх процессийг бүрэн автоматжуулах Хоёрдугаарт, Олон улсын “Street food”сүлжээ байгуулахгэсэн тэс хөндлөн мөрөөдөлтэй. Мөрөөдлийнхөө төлөө хүн зоригтой алхам хийх хэрэгтэй гэж боддог. Тиймдээ ч хувиараа ресторан ажиллуулахаар зориг шулуудаж, үйл ажиллагааг нь эхлүүлсэн. Энэ бол мөрөөдөлдөө хүрэх эхний алхам гэж хэлж болно. -Боловсролын талаарх таны бодол? -Боловсролоосоо илүү хүмүүжил,хувь хүний зан чанарих чухал санагддаг. Хүмүүсийг хараад байхаднэг л уур уцаартай, өөрөө болж байвал боллоогэсэн байдлаар аливаад хандаад байх шиг санагддаг. Боловсролын хувьд бид дижитал технологитой зэрэгцэж явахгүй бол болохгүй цаг үед амьдарч байна.Хэлний мэдлэгтэй, интернет орчинг сайн ашиглаж чадвал юуг ч сурч, мэдэж, хийж чадахаар нийгэмд бид амьдарч байна. -Одоо хийж буй ажил таны мөрөөдлийн ажил мөн үү? -Аав маань уул уурхайн хүн. Намайг аравдугаар ангиа төсгөх жил уул уурхайн салбар эрчээ авч байсан үе л дээ. Энэ салбарт хувь нэмрээ оруулна гэж зорьсон болохоор сонголтоо зөв гэж боддог. Гэхдээ яг одоо бол мөрөөдлийнхөө түвшинд хүрээгүй л байна. -Залуучуудад хэлэх таны зөвлөгөө? -Улс төр, нийгмийг буруушааж,хойш ухралгүйгээр цэвэр хөдөлмөр, хүсэл мөрөөдлөөрөө жигүүрлэж, өөрийнхөө ертөнцийг бий болгоорой. -Эрдэнэт үйлдвэр таны харах онцег, үзэл бодол, итгэл үнэмшилд хэрхэн нөлөөлж байна вэ? -Амьдрал ажлынхаа гарааг эхэлсэн болохоор мэдээж хамгийн их нөлөөтэй. Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ буянд энэ хүнд хэцүү үед ч идэх хоол, орон байр, унах унаатай,мөн гэр бүлээ авч явж байгаа болохоор хийж байгаа ажилдаа эзэн болж, чин сэтгэлээсээ хичээн ажиллахыг хичээдэг. Дэлгэрэнгүй...
  • А.ДАМДИНДОРЖ: Би гурван шинэ өрөм угсарсан

    Энэ удаагийн зочноор Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхайн Өрмийн машинч А.Дамдиндоржийг урилаа. Түүнтэй хийсэн ярилцлагыг уншигч та бүхэнд хүргэж байна. Таны унасан газар, угаасан ус хаана вэ? Эндээс хоёулаа ярилцлагаа эхлэх үү? -Би Завхан аймгийн Эрдэнэхайрхан суманд төрсөн. Улаагчны хар нуурын хөвөөнд тоглож өслөө. Мухарт, Нарийн гол гэж газар бий. Өсөж төрсөн нутаг хүний сэтгэлд уяатай явдаг. Манай нутгийн зон олон 100 гаруй километр газар тэмээн хөсгөөр нүүж амьдардаг. Намар, өвөл Их хайрхны ар, өврөөр нутаглана. Завхан голын наахна, Улаагчны хар нуур луу орж зусдаг юм. Үйлдвэрт хэдэн жил ажиллаж байна. Хаана ямар мэргэжил эзэмшсэн бэ? -“Эрдэнэт цогцолбор“ дээд сургуулийг Сургалтын төв байхад өрмийн машинчаар төгсөж байлаа. 1981 оны зургаадугаар сарын 20-нд Эрдэнэт үйлдвэрийн Хүдрийн ил уурхайд өрмийн туслах машинчаар ажилд орсон. Тухайн үед нэг номерын өрмийн туслах машинчаар хөдөлмөрийн баатар Д.Жаргалсайханы шавь болон ажиллаж байлаа. Дараа нь цэрэгт татагдсан. Ардын армийн 065-р ангид цэргийн алба хаасан. Эрдэнэт үйлдвэрт 36 дахь жилдээ ажиллаж байна. Гэр бүлээ танилцуулахгүй юу? -Манайх ам бүл тавуулаа. Гэр бүлийн хүн маань 10-р цэцэрлэгт ажилладаг. Очирбатын Оюунчимэг гэдэг. Том хүү олон улсын худалдааны мэргэжилтэй. Германы компанид ажиллаж байна. Д.Баттогтох гэж хүү бий. “Хангарьд” спорт клубийн тамирчин явсан. Боксын спортын улсын аваргын хүрэл медальтай.  Дунд хүү Д.Баяртогтох маань инженер мэргэжилтэй. Сагсан бөмбөгөөр хичээллэдэг. Охин Д.Болорзул БНХАУ-ын Бээжингийн их сургуулийн гуравдугаар дамжааны оюутан. Эдийн засгийн чиглэлээр суралцдаг. Дөрөвдүгээр арван жилийн хөгжмийн багш Цэнгэлмаагийн шавь. Төгөлдөр хуур тоглодог юм. Улс, орон нутгийн чанартай тэмцээнээс олон медаль авч байсан. Эрдэнэт үйлдвэрт таны оруулсан хувь нэмэр юу вэ? -Уурхайчны хөдөлмөр сайхан. Би амьдрахын төлөө Эрдэнэт үйлдвэрт хөдөлмөрлөсөн. Бор уулынхаа буяныг чамгүй хүртлээ. Энэ хотод гал голомтоо бадрааж, гурван сайхан хүүхэдтэй болсон. Өнгөрсөн хугацаанд хамт олонтойгоо баялаг бүтээлцэж ирсэндээ баяртай явдаг. Эрдэнэт үйлдвэрт оруулсан миний хувь нэмэр ердөө энэ. Та хүний ямар зан чанарыг эрхэмлэдэг вэ? -Хөдөлмөрийн хүний эрхэмлэх чанар бол үнэнч шударга, зарчимч байх ёстой. Ийм зан чанар надад бий байх. Би шавь нартаа үнэнч хөдөлмөрлө, шударга бай гэж захидаг. Миний дөрвөн шавь Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллаж байна. Доржзодовын Батзориг  миний ууган шавь. Баасанхүүгийн Борхүү, н.Ганболор, 21-р өрмийн машинч Чойжилсүрэнгийн Эрдэнэ-очир нарыг нэрлэх байна. Танд урлаг, спортын ямар авьяас байна.?  -Өндөр амжилт гаргаагүй ч урлаг, спортоор хичээллэж явлаа. Ил уурхайн урлагийн үзлэгт мөн ч олон орсон доо. Эрдэнэт үйлдвэрийг түшсэн материаллаг баазтай болохоор зааланд тоглож хөлс гаргадаг. Энэ бүхэн миний амьдралын нэг салшгүй хэсэг. Нэг хэсэг “Эрдэнэт” сувилалд шөнийн ээлжид гарах хүмүүсийг амраадаг байлаа. Таны ажлын онцлог юу вэ?   -Өрөмдлөг бол уурхайн нэг номерын ажил. Өрөмдлөг хийснээр дараагийн ажил  явагдана. Уг нь бид ажлын найман цагт 90 уртааш метр цооног өрөмдөх нормтой. Одоогоор 12 цагийн хуваарьт шилжсэнээр 153 уртааш метр найман цооног өрөмдөх нормтой ажиллаж байна. 12 цагийн хуваарьт шилжсэнээр ямар өөрчлөлт гарсан бэ? -Миний бие 1981-2020 оны 10-р сар хүртэл дөрвөн ээлжид явж ажиллалаа. Өнгөрсөн оны 10-р сараас л гурван ээлжээр ажиллаж байна. Гурван ээлжээр ажиллах болсон нь ажиллагчдын эрүүл мэндэд сайн. Өмнө нь нэг ажилтан гурван шөнө ээлжид гардаг байсан.12 цагийн ээлжид шилжсэнээр дунд нь амралттай болсон. Таны хувьд их хөдөлмөр зарцуулж, сэтгэлээ шингээж хийсэн ямар ажил байна вэ? -Би гурван шинэ өрөм монтажилсан. Нэг өрөм 10 жил ажилладаг. Анх нэг номерын өрмийг дуусгасан. Дөрвөн жил зургаан сарын өмнө  сүүлийн өрмийг хүлээлгэн өглөө. Манайхан нэг ээлжид 7-8 хүн ажилладаг. Хойноос ирсэн техникийг өөрсдөө угсардаг юм. Ер нь өрмийн засварын цахилгаанчин, механик, инженерүүдийн дэмжлэг, тусламжаар л бидний ажил сайн явдаг. Аливаа зүйлд мэргэшсэн хүнээс үг сонсох нь их өгөөжтэй санагддаг. Залууст хандан юу хэлэх сэн бол? -Юун түрүүнд техникийн бүрэн бүтэн байдлыг хангаж ажиллах ёстой. Тэгэхээр цаг хугацаанд нь техниктээ засвар үйлчилгээ хий гэсэн үг. Нэг боолт суларсан ч чангалах жишээтэй. Техникээ гамтай эдлэх хэрэгтэй. Он удаан жил нэг газар эрүүл ажиллаж хөдөлмөрлөсний нууц юунд байна вэ? -Хүнд хүчир хөдөлмөр эрхэлдэг хүмүүс ажил, амралтаа зөв зохицуулах шаардлагатай. Манай үеийнхэн орос мэргэжилтнүүдээс их юм сурсан. Тэд амьдралын маш зөв дадал хэвшил бүрдүүлсэн хүмүүс. Ажлын цаг маш сайн барьдаг. Баярлалаа. Т.Батчулуун   Дэлгэрэнгүй...
  • Баяжуулах үйлдвэрт зургаан сая тонн хүдэр нунтаглах хүчин чадалтай шинэ шугам барина

         Эрдэнэт үйлдвэрийг 2031 он хүртэл хугацаанд хөгжүүлэх Үндсэн чиглэлд томоохон зургаан төсөл тусгагдсаны нэг нь Баяжуулах үйлдвэрийг өргөтгөх, шинэчлэх ажил юм. Тасралтгүй 42 жил ажилласан Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхай гүнзгийрэхийн хэрээр хүдрийн агуулга буурч, бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлд шууд нөлөөлж байна. Үүний зэрэгцээ Баяжуулах үйлдвэрт бага хүчин чадалтай олон тоног төхөөрөмж ажиллаж байгаа нь ашиглалтын болон засварын зардал өсгөөд зогсохгүй хүдэр боловсруулалтын өртөг зардал нэмэгдэх, үр ашиг буурах үндсэн шалтгаан болдог. Өөрөөр хэлбэл Эрдэнэт үйлдвэрийн хүдэр боловсруулах болон баяжмалд нэг тонн металл зэс гаргах өөрийн өртөг орчин үеийн бусад үйлдвэрүүдтэй харьцуулахад өндөр байгаа юм. Иймээс үйлдвэрийн газрын өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх, үйлдвэрлэлийн үр ашгийг дээшлүүлэх, өртөг зардлыг бууруулах зорилгоор Баяжуулах үйлдвэрийг өргөтгөх, шинэчлэх ажил шат дараатай хийгдэж байна. Энэ хүрээнд Өөрөө нунтаглах хэсэгт зургаан сая тонны  хүчин чадалтай шинэ шугам барих юм. Одоогоор газар шорооны ажил нь 50 хувийн гүйцэтгэлтэй, 20 дох хоногтоо үргэлжилж байна. Үйлдвэрийн хүчин чадлыг 35 сая тонн хүдэр боловсруулах хэмжээнд хүргэх энэхүү төслийн Ерөнхий гүйцэтгэгчээр “Жайнги найпу”, туслан гүйцэтгэгчээр “Эрдэнэт лайт”, “Эрчим төсөл” компани ажиллаж байна. Эрдэнэт үйлдвэрийн 125 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалтаар хийгдэж буй өргөтгөлийн бүтээн байгуулалтыг ирэх оны наймдугаар сард ашиглалтад оруулах төлөвлөгөөтэй. Өргөтгөлийн тоног төхөөрөмжүүд үйлдвэрлэгдээд эхэлсэн бөгөөд оны сүүлээр талбай дээр бууна гэж Баяжуулах үйлдвэрийн дарга М.Отгон мэдээллээ.      Баяжуулах үйлдвэрийг өргөтгөх, шинэчлэх төслийн хүрээнд хөвүүлэн баяжуулах машин, бутлуур, тээрмүүдийг орчин үеийн өндөр хүчин чадалтай тоног төхөөрөмжөөр солих, Хаягдлын аж ахуйг өргөтгөх ажил өнгөрсөн жилээс эхэлсэн. Ингэснээр үйлдвэрлэлийн хүчин чадал нэмэгдээд зогсохгүй зардал болон хүдэр боловсруулах өөрийн өртгийг бууруулах, таваарын бүтээгдэхүүний өөрийн өртгийг хямдруулах боломж бүрдэх юм.  М.ОДГЭРЭЛ Б.БАТТӨГС  Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Холбоо барих

     ОХУ-ын Улан-Үдэ хотод энэ сарын 18-20-ны өдөр “Байкальский Международный конкурс-III вокалистов” буюу Дуурийн дуучдын “Байгаль нуурын олон улсын 3-р уралдаан” амжилттай болж өндөрлөлөө. Тус тэмцээнд ОХУ, Монгол, Хятад, Солонгос улсын 59 дуучин оролцсон байна. Олон улсад нэр хүнд бүхий, дуурийн дуучдын мэргэжлийн ур чадварын чансааг тодорхойлдог уг тэмцээнд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын дуу бүжгийн “Эрдэнэт” чуулгын гоцлол дуучин, МУСТА Даваасүрэнгийн Дагвадорж тэргүүн байрыг эзэллээ. Өнөөдөр тэмцээний ГАЛА тоглолт Буриад Улсын Дуурь Бүжгийн Эрдмийн театрт зохион байгуулагдана. Уралдааныг ОХУ-ын ардын жүжигчин, гавьяат дуучид шүүжээ. УДБЭТ-ын гоцлол дуучин, МУГЖ, Э.Амартүвшин 2011 онд зохион байгуулагдсан I уралдаанд, МУГЖ, “Чингис хаан” одонт дуучин Г.Ариунбаатар 2015 онд зохион байгуулагдсан II уралдаанд тус тус тэргүүн байрыг эзэлж байсан бол 2019 оны  III уралдаанд Эрдэнэтийн дуучин, МУСТА Д.Дагвадорж манлайлж, Эрдэнэт үйлдвэр, дуу бүжгийн чуулга, уран бүтээлчдийнхээ нэр сүрийг өндөрт өргөн, олон улсад сурталчиллаа.

У.Цэрэнбат
Б.Баттөгс

 

     Эрдэнэт үйлдвэрийн 2019 онд хийгдэх хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын нэг болох “Москва 300” орон сууцны хорооллын барилгын ажил эхэлжээ. Одоогоор тус хорооллын гурван орон сууцны суурь цутгах  ажил төлөвлөгөөний дагуу хийгдэж байна. Мөн барилгын материал бэлтгэх, зарим хэмжилт хийгдэж буйг албаны хүн мэдээллээ.
     Энэ онд Эрдэнэт үйлдвэр Эрдэнэт хотын өнгө үзэмж, тохижилт сайжруулахад тодорхой хөрөнгө оруулалт хийнэ. Тухайлбал, хотын төв зам дагуух зурагт самбар шинэчилж засахаар төлөвлөн, зураг төслийг Инженерийн зураг төслийн төв хийж байна. Зураг төслийн ажил дууссаны дараа Барилга, байгууламжийн хяналт, төлөвлөлтийн хэлтэс хариуцан самбар хийх, байршуулах ажлыг эхлүүлэх юм. 

М.Балжинням
Б.Баттөгс
 

     Тавдугаар сарын 14. Энэ өдрийг Эрдэнэтчүүд “Аз жаргалтай гэр бүл”-д зориулж, гэр бүлийн сайн сайхны төлөө нэг зүгт харж чадлаа. НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн шийдвэрээр дэлхий нийт 25 дахь жилдээ тэмдэглэж буй “Гэр бүлийн өдөр”-ийг тохиолдуулан Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбооны Орхон аймгийн зөвлөл санаачилан “1000 гэр бүлийн” баярыг Эрдэнэт хотноо зохион байгуулав. Улс үндэстэн энх тайван оршин тогтнох үндэс нь гэр бүл байдаг. Гэр бүл бүхэн аз жаргалтай байж гэмээнэ тэнд ирээдүйн зөв хүн бойжиж төлөвшдөг. Тиймээс гэр бүлийн сайн сайхан ирээдүй улс орны хамгийн чухал үнэт зүйл юм. Чухамхүү ийм учир агуулга дор Эрдэнэтчүүд "Аз жаргалтай гэр бүл"-ийн төлөө чуулж,  тайван жагсаж нэг өдрийг хамтдаа өнгөрөөлөө. Энэ бол  хүн бүхэнд гэр бүлээ илүү их хүндэтгэн эрхэмлэх, хайрлах санаа сэдлийг “өдөөж”, урам өгсөн үйл явдал болсныг тэмдэглэх нь зүйтэй.

Гэр бүлийн сайн сайхны төлөө тайван жагсав

     Эрдэнэт хотын гудамж талбайд үзэмж нэмж, гартаа сүлд туг, зураг чимэглэл бүхий уриа барьж алхсан иргэд энэ өдрийн хамгийн тод “өнгө” байлаа. Орхон аймгийн бүх төрийн болон төрийн бус байгууллага, аж ахуйн нэгж болон гэр бүл, эмэгтэйчүүдийн төлөөллөөс бүрдсэн урт цуваа хотын төв талбайд жагсаж, аз жаргал гэр бүлээс эхэлдэг болохыг тунхагласан. Сургуулийн бяцхан сурагчаас эхлэн  гавьяаны амралтдаа суусан эгэл жирийн буурай хүртэл “Миний гэр бүл-Миний аз жаргал”, “Аз жаргалыг хайх биш бүтээх хэрэгтэй”, “Хүүхэддээ бахархан дууриах эцэг эх нь бай”, “Гэр бүлд ээлтэй Эрдэнэт” гэсэн уриа барьж, гэр бүл хэмээх эрхэм зүйлийн төлөө санаа бодлоо нэгтгэлээ.

  

  

Арван гэр бүлд шинэ гэр бэлэглэлээ

     Арван айл гэр энэ өдөр аз жаргалаар бялхлаа. Учир нь “Гэр бүлийн өдөр”-ийг зохион байгуулагчдын зүгээс Орхон аймгийн амьжиргааны баталгаажих түвшингээс доогуур орлоготой  арван өрхөд гал голомтоо бадраах өргөө цагаан гэр бэлэглэсэн юм. Энэхүү үйл ажиллагаанд Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяа, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид болон бусад ТББ, аймгийн иргэд оролцож, батламж гардуулав.

 

  

Сар бүр гэр бүлийн өдрийг тэмдэглэнэ

     “Аз жаргалтай гэр бүл” үйл ажиллагааны хүрээнд гэр бүлийг дэмжих олон таатай шийдвэр гарч, ажил хэрэг болох эхлэл тавигдлаа. Сар бүрийн эхний 7 хоногийн бямба гаригийг Орхон аймаг, Эрдэнэт хот “Гэр бүлийн өдөр” болгох тухай Засаг даргын захирамж гарсан байна. Тус захирамжид зааснаар гэр бүлийн сайн сайханд чиглэсэн олон арга хэмжээ Орхон аймагт хэрэгжинэ. Тухайлбал энэ өдөр согтууруулах ундаа худалдан борлуулахыг хориглож, албан байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд ажилтнууддаа гэр бүл, үр хүүхэддээ зарцуулах цагийг олгож, илүү цагаар ажиллуулахгүй  байх тухай ч тусгаж өгчээ.   

“Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганыг анх удаа зохион байгуулав

     Аз жаргал гэдэг бол алсаас хайх зүйл бус хамгийн ойрхон гэр бүлээс эхэлдэг. Тиймээс дэргэд буй гэр бүлээ хайрлаж хүндлэх нь аз жаргал юм гэдгийг сануулж өгснөөрөө чуулганы ач холбогдол оршиж байна. Нэг дор 1000 гэр бүл, эмэгтэйчүүдийн төлөөллийг цуглуулсан "Аз жаргалтай гэр бүл" чуулганыг Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбооны орон нутаг хариуцсан тэргүүлэгч, МЭХ-ны Орхон аймаг дахь салбарын тэргүүн, "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяа нээв. Тэрээр "Гэр бүлийн сайн сайхны төлөөх үйлсэд эмэгтэйчүүдийн үүрэг оролцоо, нөлөөлөл юу юунаас илүү гол үүрэгтэй"-г онцолж, уг арга хэмжээг дэмжиж, хамтран ажилласан бүх байгууллага, хүмүүст талархлаа. Мөн хэлсэн үгэндээ: “Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл өнгөрсөн 3 дугаар сараас эхлэн шинэ бүтэц, зохион байгуулалттайгаар үйл ажиллагаагаа шинэчлэн үргэлжлүүлж байна. Бид Орхон аймгийнхаа эмэгтэйчүүдэд нээлттэй, тэдний хүсэл зорилго, дуу хоолой, санал санаачилгыг дэмжиж, соён гэгээрүүлэх, нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэх, гэр бүлийн тогтвортой байдлыг хангах, хүчирхийлэлгүй нийгмийг бий болгох цаашлаад хөгжлийн гүүр гарц болохыг зорьж ажиллаж байна. Гэр бүл гэдэг бидний амьдрал төдийгүй төр улсын үндэс суурь юм. Сүүлийн жилүүдэд гэр бүл, хүүхэд хамгаалал, хөгжлийн чиглэлээр төр засгаас бодлогын түвшинд анхаарахын зэрэгцээ төрийн бус байгууллагууд үүсэж, олон арван үйл ажиллагааг хүн амын дунд өрнүүлэн сургалт сурталчилгааг зохион байгуулсаар ирсэн. Энэ бүх өөрчлөлт шинэчлэлтийн үр дүнд нийгмийн эх үндэс болсон Монгол сайхан айл өрхүүдийг төлөвшүүлэх зайлшгүй шаардлага амьдралаас урган гарч байна. Нийгмийн харилцааны олон талт асуудлаас шалтгаалан  Монголчууд бидний амьдралд эрээн бараантай зүйл байгаа нь нууц биш юм. Гэхдээ бие биенээ зоосны нүхээр харах биш сэтгэлийн гэрлээр харж хамтдаа урагшилдаг, хамтдаа хөгждөг сайхан гэр бүлүүд олон байгаа гэдэгт бүсгүйчүүд бид итгэлтэй байна. Иймээс амьдралд хариуцлагатай хандаж, үүргээ биелүүлдэг үнэ цэнэтэй сайхан гэр бүлүүдийг бий болгохын төлөө МЭХ, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл төр, нийгмийн хамтын ажиллагаанд түшиглэн ирээдүй болсон хүүхэд багачууд, эмэгтэйчүүд, гэр бүлд чиглэсэн олон үйл ажиллагааг цаашид зохион байгуулна гэдгийг илэрхийлье. Монголын маань өрх бүрт инээд хөөр цалгиж, аав ээжийн итгэл хайран дунд элэг бүтэн эрүүл хүүхэд өсөн торних болтугай. Монгол гэр бүлийн заяа түвшин байг.” хэмээн онцолсон.
     Чуулганд Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут, "Гал Голомт Үндэсний Хөдөлгөөн" ТББ-ын тэргүүн, Монгол Улсын Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, Монголын Эмэгтэйчүүдийн Холбооны Хүндэт Ерөнхийлөгч Д.Мөнхөө, "Энх Эрдэнэтийн Хөгжил" ТББ-ын тэргүүн Ц.Бат-Энх нарын хүндэт зочид болон аймгийн засаг захиргаа, Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид оролцлоо.“Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганы үеэр ахмад, дунд, залуу гурван үеийн төлөөлөл үлгэр жишээ гэр бүлүүдийг хайр, аз жаргал түгээгч “Шилдэг гэр бүл”-ээр өргөмжлөн, батламж гардуулав.  Түүнчлэн "Гал Голомт Үндэсний Хөдөлгөөн" ТББ-ын тэргүүн Д.Мөнхөө "Гэр бүл, хүнээр хүн хийх дэвшилтэт уламжлал буюу орчин үе" сэдвээр лекц уншсан нь гэр бүлийн үнэ цэнийг ойлгуулах цаг үеээ олсон чухал сэдвийн нэг байлаа.

  

  

“Аав ээждээ хүргэх миний үг” эцэг эхчүүдэд хүрлээ

     Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл ЕБС-ийн сурагчдын дунд  “Аав аа, ээж ээ намайг сонсооч” захидлын аян өрнүүлжээ. Аянд Эрдэнэтийн бяцхан үрсийн  эцэг эхдээ хандаж бичсэн 2517 захидал ирснээс 270 гаруйг нь түүвэрлэн “Аав ээждээ хүргэх миний үг” ном болгон эмхэтгэж, энэ өдөр эцэг эхчүүдийн гарт хүргэлээ.  Аав ээждээ  хэлж амжаагүй бас зүрхлээгүй үг бүхэн энэ захидалд шингэжээ.  “Хүүхдүүд маань биднээс үнэтэй чамин зүйлс хүсдэггүй,  биднээс зөвхөн хайр, анхаарал халамж, өөрт нь цаг гаргахыг  хүсэж байна. Гэр бүлийн өдөр нэг өдөр биш өдөр болгон байгаасай гэж тэд хүсдэг. Тиймээс аав ээжүүд та бүхэн хүүхдүүдийнхээ захидлаар дайсан чин сэтгэлийн үгсийг нь заавал уншаарай” гэж аяныг зохион байгуулагчид чухалчлан захиж хэлсэн. Мөн тэд хүүхдүүдийн хүсэл мөрөөдлөөс үндэслэн  сар бүрийн эхний долоо хоногийн Бямба гаригийг Эрдэнэт хотын “Гэр бүлийн өдөр” болгох хүсэлт гаргаснаа, тэрхүү саналыг хүлээн авч шийдвэрлэсэн Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлутад талархаж буйгаа энэ дашрамд онцолж байв. Эрдэнэтийн “Гэр бүлийн өдөр” олон олон  хүнд хайртай гэр бүлдээ цаг гаргаж, хамтдаа баяр хөөртэй, үр бүтээлтэй өнгөрөөх гайхамшигтай өдрүүдийн үргэлжлэл байх нь ээ.

Эрдэнэтийн бүсгүйчүүд төрд үгээ дайлаа

     Дэлхийн гэр бүлийн өдрийн хүрээнд болсон энэхүү үйл ажиллагааны нэг чухал хэсэг нь Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлөөс  өнгөрсөн гуравдугаар сард зохион байгуулсан "Эрдэнэтийн хөгжилд Эмэгтэйчүүдийн оролцоо" чуулганы 440 төлөөлөгчдийн санал бүхий "Төрд өргөх таван санал"-ыг аймгийн Засаг даргад гардуулсан явдал байв. Эрдэнэтийн бүсгүйчүүд дуу хоолой, хүсэл зорилгоороо нэгдэн, төр засагт санал бодлоо илгээснийг Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн тэргүүн Д.Үүрийнтуяа танилцууллаа.
     Тэд “Төрд өргөх таван санал”-даа Нэгдүгээрт, нийгмийн бүх салбарт эмэгтэйчүүдийн оролцоог нэмэгдүүлж, өрх толгойлсон бага насны хүүхэдтэй эцэг эхчүүдийн ажлын цагийг багасгах, залуу гэр бүл, 40-өөс дээш насны эмэгтэйчүүдийг ажлын байраар хангах, хүүхдээ харж буй иргэдэд ажил хийх боломж олгох зорилгоор сар бүрийн нэг өдрийг “Гэр бүлийн өдөр”болгох, Хоёрдугаарт, хүнд хортой нөхцөлд ажиллаж буй эмэгтэйчүүдийн тэтгэвэрт гарах насыг багасгах, олон хүүхэдтэй эхийн тэтгэвэрт гарах насыг богиносгох, 3 хүртэлх насны хүүхдээ асарч буй ээжүүдэд өгч байгаа тэтгэмжийг амжиргааны баталгаажих түвшинд хүргэх, ихэр хүүхэдтэй иргэнд  олгох тодорхой хэмжээний тусламж олгох мөнгийг иргэн бүрт хүртээх зорилгоор зохион байгуулалтын арга хэмжээ авч ажиллах, Гуравдугаарт, төр шударга, тогтвортой байх, төрийн бодлогыг иргэдэд нээлттэй, шуурхай бодитой хүргэж, иргэдийнхээ үгийг сонсдог байх, Дөрөвдүгээрт, төрийн албанд мэдлэг боловсролтой, харилцааны соёлтой, ажлын дадлага туршлагатай боловсон хүчнийг шударгаар сонгож тавьдаг байх, залуучуудыг ур чадвараар нь шалгаруулж ажилд авдаг байх, эрэгтэй эмэгтэй хүмүүсийн хөдөлмөрийн тэгш үнэлэмжийг дээшлүүлэх, боловсролын салбарын шинэчлэлд анхаарч, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, Тавдугаарт, цэцэрлэг сургуулийн хүрэлцээ хангамжийг сайжруулах хүүхэд гэртэй ойрхон сурч боловсрох боломжийг бүрдүүлж, олон талт ажлыг зохион байгуулан залуусын хөгжлийг дэмжсэн үйл ажиллагаа явуулах гэсэн хүсэлтийг тусгаж, цэвэр цэмцгэр Эрдэнэт хотынхоо мянга мянган эмэгтэйчүүдээ төлөөлөн санал бодлоо илгээж байна. Мөн энэ үеэр нийгэмд хандсан 9 уриалгыг чуулганы төлөөлөгчдөд танилцуулж, ирээдүй үеийнхээ сайн сайхны төлөө хариуцлагатай, тууштай хамтдаа урагшлахыг уриаллаа.  

  

  

М.Балжинням
Фото: Б.Баттөгс

     Эрдэнэт үйлдвэрийн өдөр тутмын үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа жигд, хэвийн явагдаж байна. Уурхайчид өртөг зардал хэмнэх бодлогын хүрээнд энэ оны эхний улиралд борлуулалтын нэг төгрөгт ногдох зардлыг 9 хувь, нэг тонн цэвэр зэсийн тооцоот өөрийн өртгийг 6.4 хувиар бууруулжээ. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ 2019 оны нэгдүгээр улиралд улс, орон нутгийн төсөвт 251 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн бол оны эхний дөрвөн сарын байдлаар 334 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн байна. Төлөвлөгөөний биелэлт 100-113 хувьтай байгаа юм. Үүнийг дагасан эдийн засгийн эерэг үзүүлэлт ч гарч байна.

У.Бат
Фото: Б.Баттөгс

     Эрдэнэт үйлдвэр энэ жилийн “Их зогсолт”-ын засварын ажлыг 6-р сарын 29-нөөс 7-р сарын нэгний өдрүүдэд 48 цагийн хугацаанд хийнэ. “Их зогсолт”-ын бэлтгэл хангах зорилгоор үйлдвэрийн Ерөнхий захирлын “Технологийн тоног төхөөрөмжийн их зогсолт хийж, засварын ажил зохион байгуулах тухай” А/65 тоот тушаал 2019 оны нэгдүгээр сарын 31-ний өдөр батлагдан хэрэгжиж эхэлсэн. Үүнтэй уялдан Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогчийн шийдвэрийн дагуу ажлын хэсэг байгуулагдан ажиллаж байна. Ажлын хэсэг хуралдаж, засварын бэлтгэл ажлын явцтай танилцав. Зарим сэлбэг, материалын хангамжийн асуудал хүлээгдэж буй ч бусад бэлтгэл ажил цаг хугацааны хувьд харьцангуй эрт хангагдаж байна гэж дүгнэлээ.
     Энэ жил нөөцгүй тоног төхөөрөмжүүдийг сэргээн засварлахаар төлөвлөжээ. Энэ засвар нь Баяжуулах үйлдвэр, Дулааны Цахилгаан Станц, Цахилгааны цех, Ус хангамжийн цех, Холбоо, мэдээллийн технологи, автоматжуулалтын цех гэсэн таван цехэд хийгддэг. Ингэснээр бүтэн жил зогсолтгүй ажилладаг тоног төхөөрөмж, шугам хоолой, цахилгаан дамжуулах хэсгүүдийн найдвартай ажиллагаа дээшилнэ.

М.Балжинням

     Монгол Улсын Засгийн газар, Монголын Үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн танхим хамтран зохион байгуулдаг 2018 оны “ТОП-100” аж ахуйн нэгжийг шалгаруулах ёслолын ажиллагаа өнөөдөр Төрийн ордонд боллоо. Монгол Улсын нийт татварын 50 хувийг бүрдүүлж байгаа эдгээр 100 компанийг “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ 17 дахь удаагаа тэргүүлж, Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн  “ТОП-100” өргөмжлөлөө гардан авлаа.
     Эрдэнэт үйлдвэр улс болон орон нутгийн төсөвт 2016 онд 184 тэрбум, 2017 онд 580 тэрбум, 2018 онд дээрх амжилтаа эвдэж 655 тэрбум төгрөг төвлөрүүлснээр “ТОП-100” аж ахуйн нэгж шалгуурыг манлайлж байна. Түүнчлэн 6500 орчим ажилтандаа олгож буй нийгмийн хамгааллын 20 гаруй нэр төрлийн хөнгөлөлт, тусламж, дэмжлэг болон нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлт, үйлдвэрлэлийн үр ашгийн үзүүлэлтүүд энэхүү жагсаалтыг тэргүүлэхэд нөлөөллөө.
     Аж ахуйн нэгжүүдийг тухайн онд улс, орон нутгийн төсөвт төлсөн татвар, борлуулалтын орлого, нийгмийн даатгал, ашиг, хөрөнгө гэсэн таван гол шалгуураар  эрэмбэлдэг юм.

И.Чинтогтох

     Монгол Улсын Эрчим хүчний зохицуулах хороо 2019 оны нэгдүгээр сарын 24-ний өдрөөс уул уурхайн олборлох, боловсруулах үйлдвэрт борлуулах цахилгааны үнийг 25 мянган төгрөг, 2019 оны дөрөвдүгээр сарын 7-30-ны хооронд сэргээгдэх эрчим хүчийг дэмжих тарифыг 1.5 төгрөгөөр нэмэгдүүлэн 13.38 төгрөгөөр тус тус тогтоосон. Мөн энэ сарын нэгнээс 31-ний өдрийг дуустал хугацаанд сэргээгдэх эрчим хүчийг дэмжих тарифыг 3 төгрөгөөр нэмэгдүүлэн, 16.38 төгрөгөөр тогтоогоод байна. Цахилгаан эрчим хүчний үнэ нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын цех, нэгжүүд хэмнэлт хийх чиглэлээр олон үр ашигтай ажил хэрэгжүүлж, төлөвлөжээ. Мөн Эрчим хүчний хэлтэст цахилгааны хэмнэлтийн үр ашгийг тооцож, цаашид хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөө гаргаж байгаа талаар тус хэлтсийн дарга Ш.Төрбат мэдээллээ.
     Эрдэнэт үйлдвэр жилд 940 мянган кВт/ цаг буюу 200 гаруй тэрбум төгрөгийн цахилгаан эрчим хүч хэрэглэдэг. Үйлдвэрийн томоохон зардлын нэг эрчим хүчний үнэ нэмэгдэж байгаа учир урамшуулалын систем, техникийн зохион байгуулалтыг боловсронгуй болгох ажил үйлдвэрийн хэмжээнд хийгдэж байна.

У.Цэрэнбат
Фото: Б.Баттөгс


     MNS OHSAS 18001:2012 стандартын 4.4.3.2-д зааснаар, байгууллага нь ажилтан бүрээ ХАБЭА-н үйл ажиллагаанд оролцуулах, ХАБЭА-г эрхэмлэсэн байгууллагын соёлыг бэхжүүлэх нь аюултай тохиолдлыг бууруулах, цаашилбал ослыг тэглэх үндэс болдог.
      Үүний тулд дэлхийд тэргүүлэгч компаниуд өөрийн онцлогт тохирсон бүтээлч оролцоо, манлайллын арга хэрэгслүүдийг нэвтрүүлэх замаар ослыг тэглэх менежментийг амжилттай хэрэгжүүлж байна. Манай үйлдвэр ХАБЭА-н бүтээлч оролцоо, манлайллын арга хэрэгслийг хоёр жилийн өмнө Засвар механикийн заводад, 2018 онд бүтцийн долоон нэгжид туршин хэрэгжүүлсэн. Үүнийг Ерөнхий захирлын А/79 тоот тушаалаар энэ онд үйлдвэрийн хэмжээнд бүх бүтцийн нэгжүүд туршин хэрэгжүүлж байна.
     2019 онд ХАБЭА-н үйл ажиллагааг “Шүүмжлэхээс илүү сайжруулцгаая” уриан дор “ХАБЭА-н жижиг аян” арга хэрэгслийг туршин  нэвтрүүлэх ажлыг Баяжуулах үйлдвэрийн Засварын хэсэг дээр, “Өглөөний ХАБ”-ыг Авто тээврийн цехэд, Хатуу, зөөлөн хяналтын аргыг Засвар механикийн заводад, “Удирдлага ажлын байранд” аргыг Засвар монтажийн цехэд тус тус хэрэгжүүлэн ХАБЭА-н бүтээлч 23 бүлэг байгуулагдан ажиллаж байна.
     ХАБЭА-н үйл ажиллагаанд удирдлагын манлайлал, ажилтны оролцооны арга хэрэгслийн хэрэгжилт сулавтар байгаа бүтцийн нэгжүүдийг идэвхжүүлэх зорилгоор цуврал семинар зохион байгуулж байна. Дөрөвдүгээр сард Оёдлын цех, Эрдэнэт сувиллын цогцолбор, Соёлын ордон, Ус хангамжийн цех, Дулааны цахилгаан станц, Барилга засварын цехэд болон “Мэдээллийн хаалгач” нарт семинар хийв. Харин энэ сард Засвар угсралт, Ган бөөрөнцгийн цех, “Энэрэл” төвд тус тус  зохион байгууллаа.  Харин энэ сарын 10, 13, 15-ны өдрүүдэд Ерөнхий захиргааны ажилтнуудад “ХАБЭА-н удирдлагын манлайлал, оролцоо” семинар болон үйлдвэрлэлийн ажлын байрны аяллыг амжилттай зохион байгуулав.
     Семинарт Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогч бөгөөд Ерөнхий инженер Т.Батмөнх,  Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяа, Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын дарга О.Отгонбаяр, ХАБЭА-н хэлтсийн дарга Д.Цагаан-Эрдэнэ болон хэлтсүүдийн дарга, орлогч, алба, товчоодын дарга, тэргүүлэх инженер, мэргэжилтэн нийт 120 гаруй  ажилтан оролцлоо.
     Семинарын явцад ерөнхий захиргааны ажилтнууд цехүүдийн үлгэр дуурайллаар “Өглөөний ХАБ”, “ХАБЭА-н жижиг аян”-ыг өөрийн хэлтэстээ хэрэгжүүлэх, ажилдаа EQ чадвараа дээшлүүлэх замаар удирдлагын бодит үлгэр дуурайллаа нэмэгдүүлэх” эрмэлзэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн юм. Мөн “Удирдлага ажлын байранд” арга хэрэгсэл болон Хатуу, зөөлөн хяналтын аргыг хослуулан ашиглаж сурахыг удирдлагуудад санал болгов. 
     Энэ онд ХАБЭА-н хэлтэс удирдлагын манлайллын арга хэрэгслийг үйлдвэрлэлийн, нийгмийн цехүүд болон оюуны хөдөлмөр эрхлэгч нарт ялгаатай аргачлалаар туршин хэрэгжүүлэх, 2020 оноос нийт ажилтнуудын ХАБЭА-н үйл ажиллагаанд бүтээлч, хариуцлагатай оролцооны тогтолцоог бүрдүүлэхээр зорилт тавин ажиллаж байна.

ХАБЭА-н хэлтсийн сайжруулалтын мэргэжилтэн, доктор Л.БАТГЭРЭЛ



 

     Жил бүрийн тавдугаар сарын 15-нд тохиодог “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг угтан Орхончууд “Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганыг анх удаа зохион байгууллаа. Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооны Орон нутаг хариуцсан удирдах зөвлөлийн гишүүн, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн холбооны тэргүүн, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяатай эмэгтэйчүүдийн асуудлаар ярилцлаа.

    - Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг угтан олон ажил санаачилан зохион байгууллаа. Энэ талаар ярилцлагаа эхэлье?
    
- Монгол Улс 14 дэх жилдээ “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийг тэмдэглэн өнгөрүүлж байна. Бид энэ өдрийг угтан Орхон аймагтаа цогц байдлаар хэд хэдэн ажил зохион байгууллаа. Аймгийн Засаг даргын Тамгын газар болон Хүүхэд, залуучууд, гэр бүлийн хөгжлийн газартай хамтран гэр бүлээрээ мод тарих аян зохиож, иргэдээ татан оролцуулсан. Мөн “Гэр бүлийн боловсролыг дээшлүүлье” гэсэн уриалга дор харилцааны доктор Н.Алтанцоож долоо хоногийн турш сургуулиудын сургалтын менежерүүдэд лекц уншлаа.
     Өрх толгойлсон 10 ээжийг орон гэртэй болгох ажил маань аймгийн Засаг дарга болон аж ахуйн нэгжийн дэмжлэгтэйгээр биелэлээ оллоо. Мөн “Аз жаргалтай гэр бүлийн төлөө” тайван жагсаалаар эхэлсэн үйл ажиллагаа маань “1000 гэр бүлийн чуулган”-аар үргэлжилж, нийтийг хамарсан сайхан ажил болов. Чуулганы үеэр Эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, “Гал голомт” хөдөлгөөний үндэсний тэргүүн, “Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбоо”-ны хүндэт ерөнхийлөгч Д.Мөнхөө гуай гэр бүлийн боловсролын талаар үнэтэй сайхан лекц уншиж, урам хайрлалаа.

      - “Аз жаргалтай гэр бүл” чуулганаар хөндсөн гол асуудал нь юу байв?
     -Бид “Аз жаргалтай гэр бүл” уриан дор ажлуудаа зохион байгуулж, чуулганд 1000 гэр бүлийн төлөөллийг хамруулахаар зорьсон. Гэр бүл гэдэг бол зөвхөн эмэгтэйчүүдийн асуудал биш юм. Эрчүүд, хүүхдүүд, гэр бүлийн суурь асуудлууд үүнд бүгд хамаарах ёстой. Тиймээс энэ удаагийн чуулгандаа өсвөр насны 300 хүүхэд, 400 эмэгтэй, өрх гэрийнхээ ноён нурууг үүрч яваа 300 эрэгтэйг хамрууллаа. Энэ удаад Орхон аймгийн нийт хүн амын 10 хүрэхгүй хувийг хамруулж байгаа ч гэсэн чамлалтгүй. Энэхүү арга хэмжээгээ нэг удаа хийгээд зогсох биш, гэр бүлийн боловсрол олгох асуудлыг цаашид үе шаттайгаар хийж хэрэгжүүлнэ гэж төлөвлөж байна. Эхний алхам маань гэр бүлийн чуулган боллоо.

     - Ер нь гэр бүлдээ хайртай гэдэг үгийг жилийн 365 өдөр илэрхийлдэг болчихвол нийгэмд их олон өөрчлөлт харагдах байх?
     - Таны зөв. Гэр бүлийн өдөр гэдгийг нэг өдрөөр ойлгож болохгүй. Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдөр ч мөн ялгаагүй. Бид нэг өдөр тэмдэглээд өнгөрөх бус өдөр бүр эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалдаг байя, өдөр бүр гэр бүлийн өдөр тохиож байг гэсэн хүсэл зорилготой байгаа. Бидний санаж санаачилсан ажлыг Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут болон түүний Тамгын газар маш сайн дэмжиж, энэ удаагийн үйл ажиллагаанд хамтран зохион байгуулагчаар оролцож байна. Ер нь бид гэр бүлийн асуудлыг ярихын тулд хүүхдээ сонсох ёстой юм байна. Бид чуулганд зориулан “Аав ээждээ хүргэх миний үг” номыг эмхэтгэн гаргалаа. Энэ бол “Зорилтот айл” төслийн хүрээнд бичигдсэн Эрдэнэтийн бяцхан үрсийн ээж аавдаа зориулан бичсэн 2715 захианаас түүвэрлэсэн 270 гаруй захиаг эмхэтгэсэн ном юм. Аймгийн Засаг даргын Тамгын газрын дэмжлэгтэйгээр энэхүү номыг бэлтгэн, чуулганы оролцогчдод оюуны хөрөнгө оруулалт болгон өглөө. Захиан дээрээс харахад хүүхдүүд үнэтэй брэнд, эд зүйл авч өгөөч гэж хүсээгүй, харин тэд маань “Ааваа, ээжээ надад цаг гаргаач ээ” гэдэг зүйлийг л хүсч байна. Гэр бүлдээ хайр халамж өгөөч, анхаараач гэсэн захианууд байдаг юм байна. Зарим нь яасан хөөрхөн юм бэ гэж уулга алдмаар, заримыг нь уншаад уярч уйллаа. Энэ бүхнийг судлаад бид аймгийн Засаг даргад “Гэр бүлийн өдрийг нэг өдөр тэмдэглээд өнгөрөх биш, Эрдэнэт хот гэр бүлийн өдөртэй болох хэрэгтэй байна. Сар бүрийн эхний 7 хоногийн Бямба гаргийг “Эрдэнэт хотын гэр бүлийн өдөр” болгож, энэ өдөр архи дарс зардаггүй, төв замыг чөлөөлөн гэр бүлээрээ дугуй унаж, үзвэр үйлчилгээний байгууллагуудыг хямдралтай үйлчилдэг болгож өгөөч” гэсэн хүсэлт тавьсан. Аймгийн Засаг дарга бидний ажилд дэмжлэг үзүүлж, Эрдэнэт хотыг гэр бүлийн өдөртэй болоход хамтран ажиллана гэж итгэж байна.

    - Орхон аймгийн эмэгтэйчүүдийн хөгжлийн чиг хандлага, бодлогыг цаашид ямар түвшинд авч явах бодолтой байна вэ?
   
- Би хувьдаа Эрдэнэт хотынхоо эмэгтэйчүүдийг харьцангуй олон ургалч үзэлтэй гэж хардаг. "Эрдэнэтийн-Овоо"-г ашиглаж эхэлсэн тэртээх он жилүүдэд Монгол Улсынхаа өнцөг булан бүрээс илгээлтийн эзэд ирсэн. Эдүгээ Эрдэнэт хотод маань 21 аймгийн төлөөлөл болсон бүсгүйчүүд ажиллаж, амьдарч байна. Энэ утгаараа манай эмэгтэйчүүд үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх чадвар нь илүү хөгжсөн юм шиг санагддаг. Ер нь их зохион байгуулалттай, аливаа ажилд идэвхтэй оролцдог. Магадгүй Эмэгтэйчүүдийн холбооноос хийж, хэрэгжүүлж байгаа ажлуудыг нийгэмд хүсэн хүлээгдсэн, цаг үедээ эхэлсэн ажлууд гэж хэлж болох байх. Бид эмэгтэйчүүдийг илүү нээлттэй, нийгэмд өөрийгөө илэрхийлэх боломж олгохын зэрэгцээ төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн үндсэн дээр эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах, тэдний санал санаачилгыг дэмжих, нийгмийн оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлд гүүр болон ажиллахаар зорьж байна. Мөн Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооноос зохион байгуулах олон ажил бий. Орон нутагтаа тодорхой ажлуудыг хамтран бид хэрэгжүүлнэ.

     - Эрдэнэт бол уурхайчдын хот. Уурхайчин бүсгүйчүүд олон байгаа нь бидний нэг онцлог гэж харж байна?
    - Уурхайчин бүсгүй гэдэг ойлголтыг зөвхөн "Эрдэнэт" үйлдвэрт ажиллаж байгаа бүсгүйчүүдээр хязгаарлаж болохгүй. Өнөөдрийн байдлаар үйлдвэрийн 6500 ажилтны 30 гаруй хувийг эмэгтэйчүүд бүрдүүлж байгаа ч үлдсэн 4000 гаруй уурхайчны ард мөн л эмэгтэйчүүд бий. Тэд ч мөн адил эрчүүдээс дутахгүй уурхайчдын амьдрал үзэж, зовлон жаргалаар нь амьдарч яваа гэж би ойлгодог. Уурхайчдын амьдрал тэгш дүүрэн, тэдний гэр бүл тогтвортой байснаар уул уурхайн салбар, тэр дундаа "Эрдэнэт" үйлдвэр илүү бүтээмжтэй, үр өгөөжтэй байх нөхцөл бүрдэх юм. "Эрдэнэт" үйлдвэрийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлд энэ чиглэлээр аймгийн Эмэгтэйчүүдийн байгууллагатай хамтран хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн ажлууд бий. Эмэгтэйчүүдийн байгууллага маань өрх бүрийг тэгш дүүрэн, амар амгалан байхын төлөө ажиллах болно.

     - Өрх толгойлсон эхчүүдэд хөрөнгө оруулалт хийж, нийгмийн асуудлыг нь тодорхой хэмжээнд шийдвэрлэсэн та бүхний ажил олон хүний сэтгэлд хүрлээ. Сайн санаачилгыг ажил хэрэг болгоход амаргүй байдаг шүү дээ?
     - Эрдэнэт хотынхоо өрх толгойлсон, олон хүүхэдтэй, амьдралын хүнд ачааг нуруундаа үүрч яваа эмэгтэйчүүдийнхээ ачааг бага ч болов хөнгөлөх зорилгоор бид 10 гэр бэлэглэсэн юм. Аймгийн Засаг дарга таван гэр, аж ахуйн нэгж байгууллагууд ивээн тэтгэж, мөн таван гэр хандивлахаар боллоо. Гэр олгох ажлыг аймгийн Засаг дарга санаачилсан хэрэг л дээ. Бид зохион байгууллаа. Учир нь  Аймгийн Засаг даргын Тамгын газарт гэр хүссэн олон өргөдөл байсан. Эмэгтэйчүүдийн байгууллагын тэргүүлэгч нар маань идэвхтэй ажиллаж, өргөдөл өгсөн айл бүрээр орж, амьдралын нөхцөл боломжийг нь судалсан. Ингээд салбар зөвлөлийнхөө хурлаар хэлэлцэж, нэн тэргүүнд ямар айл өрх сонгох вэ гэдэгт санал асуулга явуулсан. Ингэхдээ өмнө нь аймаг, орон нутгаас тусламж дэмжлэг авч байсан эсэхийг ч анхаарлаа. Гэр олгох 10 айлаа сонгоод, эхний таван гэрийг гардуулан өглөө. Үлдсэн тавыг нь аймгийн Засаг даргын Тамгын газраас  худалдан авалтын ажиллагаагаараа сонгон шалгаруулж олгоно. Худалдан авалтын хууль тогтоомжийн дагуу хийгдэх ёстой тул тодорхой цаг хугацаа орох байх. Бидний сонгосон айлуудын хувьд хамгийн багадаа 4 хүүхэдтэй. Хоёр хүүхэд нь хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн ч байсан. Өнөөдөр 10 гэр олгоод сэтгэл ханах ажил биш. Цаашдаа ч төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудтай хамтран, бизнес эрхлэгчдийн дэмжлэгтэйгээр энэ ажлаа үргэлжлүүлнэ. Гэр орон бэлдэж өгөөд орхих бус тэдгээр иргэдээ амьдралын чадавхид сургах, ажилтай болгох, өөрийн гар урлалыг хөгжүүлэх замаар өрх бүр орлоготой байх боломжийг бүрдүүлэхэд нь Эмэгтэйчүүдийн холбоо анхаарч ажиллах юм. Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоотой хамтран энэ чиглэлд хийж хэрэгжүүлэх ажлууд бий.

   - Эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрийг угтан зохион байгуулсан чуулганы нэг өгөөжтэй талыг эмэгтэйчүүдийн зүгээс төрд хүргэх санамж бичиг гэж ойлгосон. Нэлээд хугацаанд бодож боловсруулан аймгийн удирдлагуудад хүргүүлэв үү?
     - Бид нийгэмд 9 уриалга гаргаж, төрд 5 санал тавья гэж зорьсон. Улмаар өнгөрсөн гуравдугаар сарын 5-нд зохион байгуулсан чуулганд оролцогчдоос санал авсан юм. Олон ч санал ирүүлсэн. Тэдгээрийг Удирдах зөвлөлийн гишүүдээрээ хэлэлцэн, 9 уриалгаа гаргаж, төрд хүргэх 5 саналаа боловсруулсан. Өнөөдөр бид аймгийн Засаг даргад саналаа гардуулан өглөө. Бид зөв мэдээлэл түгээе, эмэгтэйчүүдийнхээ сайн сайхны төлөө энэ бүхнийг дэмжин ажиллаач, зөв хүн, зөв нийгмийг төлөвшүүлье гэдэг талаас нь нийгэмд уриалга гаргалаа.

     - Сүүлийн үед хувь хүний хандлага, зан харилцааг өөрчлөх талаар ярьж байна. Хүмүүс ямар нэг зүйлийг улс төрийн өнцгөөс илүүтэй харж, аливааг улстөржүүлдэг болсон. Эмэгтэйчүүдийн холбоог ч тэр өнцгөөс харах хүмүүс байгаа байх. Та үүнд ямар байр суурь илэрхийлэх вэ?
     - Өнгөрсөн оны аравдугаар сард болсон Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооны Ерөнхий зөвлөлийн хурлаар удирдах зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг шинэчилсэн. Энэ үеэр миний бие удирдах зөвлөлийн гишүүнээр сонгогдож, орон нутаг хариуцан ажиллах болсон юм. Тухайн үед Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн холбооны үйл ажиллагаа сүүлийн 8-9 жилийн хугацаанд тасарчихсан байлаа. Орон нутгийнхаа асуудлыг шийдэлгүйгээр өөр аймаг орон нутгийн асуудлыг ярих нь хариуцлага болоод ёсзүйн хувьд зохимжгүй байсан тул эхний ээлжинд өөрийн аймаг, орон нутгаа цэгцэлье гэж зорьсон. Ингээд өнгөрсөн хоёрдугаар сард 440 төлөөлөгчтэй Орхон аймгийн эмэгтэйчүүдийн чуулганыг зохион байгууллаа. Бүсгүйчүүд маань холбооны тэргүүлэгчээр салбартаа манлайлагч 14 бүсгүйг сонгож, тэргүүнээр нь намайг томилсон юм. Маш том үүрэг хүлээхийн зэрэгцээ хариуцлагатай ажиллах ёстой гэж юун түрүүнд бодогдсон. Тэргүүлэгчээр сонгогдсон бүсгүйчүүд маань өнөөдрийг хүртэл гар, сэтгэл нийлэн ажиллаж, нэг зорилгын төлөө тэмүүлж байгаа нь сайхан байна.
     Бид гуравдугаар сарын 5-нд “Эрдэнэтийн хөгжилд-Эмэгтэйчүүдийн оролцоо” чуулган зохион байгууллаа. Би хувь хүнийхээ зүгээс, эмэгтэйчүүдэд эрхийнхээ төлөө тэмцэх өдөр байх ёсгүй гэж боддог. Учир нь бүх цаг үед адил тэгш эрхтэй байснаар бид эрхийн тухай ярих шаардлагагүй болно. Ийм л нийгэм, цаг үеийн төлөө эмэгтэйчүүд дуу хоолойгоо нэгтгэж, нэг зорилготой, нэгдмэл хүсэл эрмэлзэлтэй явж байгаа нь буруу зүйл биш.  Монголын эмэгтэйчүүдийн байгууллага бол төрийн бус байгууллага. Монголын нийт хүн амын 50 гаруй хувийг эзэлсэн эмэгтэйчүүдийн төлөөлөл болон ажиллаж байгаа энэ байгууллага 95 жилийн түүхтэй. Монголын хамгийн анхны төрийн бус байгууллага. Харин Азид хамгийн анхны эмэгтэйчүүдийн байгууллага гэдгээрээ онцлог. Социализмын үед яамны хэмжээнд үйл ажиллагаагаа явуулдаг байгууллага байлаа. Ингэхдээ эмэгтэйчүүдийн асуудлыг бодлогоор яамны түвшинд ярьж, тухайн үед нийгмийг соён гэгээрүүлэх ажил эрчимтэй хөгжиж, “Эмэгтэйчүүдийг боловсруулах тасаг” нэртэй байсан. Харин сүүлийн жилүүдэд энэ байгууллагын үйл ажиллагаа манай аймагт төдийгүй орон даяар саарсан боловч үүнийг хувь хүний үйл ажиллагаатай холбохоос илүүтэй тухайн цаг үе, нийгмийн тогтолцоотой холбон ойлгох нь зөв байх. Орчин цагийн эмэгтэйчүүд уламжлал, шинэчлэлийн бодлогыг хослуулан барьж, ажиллаж байгааг бид улс төржүүлэхээс илүүтэй дэмжиж харах ёстой. Энэ бол нийгмийн сайн сайхны төлөө, эмэгтэйчүүдийн үүрэг, оролцоог идэвхжүүлж байгаа шударга ажил. Харин ч улс төрийн хүчнүүд хамтран оролцох ёстой гэж би боддог.

     - Сүүлийн үед олон нийтийн сүлжээнд гэр бүлийн хүчирхийлэл, охидын болон өрх толгойлсон эхчүүдийн асуудал гээд сэтгэл эмзэглүүлсэн мэдээлэл гарч байна. Манай аймгийн хэмжээнд зорилтот бүлгийн эмэгтэйчүүд хэр их байна вэ?
    - Олон нийтийн сүлжээгээр цацагдаж байгаа хүчирхийллийн асуудалд бид их болгоомжтой хандах ёстой. Ялангуяа хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд илүү мэдрэмжтэй байх хэрэгтэй. Олон нийтийн сүлжээ нэг талдаа давуу юм шиг боловч нөгөө талдаа сөрөг хандлагууд дагуулж байгаа нь үнэн. Тиймээс цахим боловсрол, цахим ертөнцийг хэрхэн зөв хэрэглэх талаар хүүхэд, залуучууд руу хандсан сургалтууд хийхээр төлөвлөж байна. Ер нь хүчирхийллийг хэт их яриад байж болдоггүй сэдэв. Ярих тусам, олонд түгэх тусам сэдэлжээд, илүү даамжраад байдаг талтай. Бид хүчирхийлэлтэй тэмцэх ёстой ч арга барилаа өөрчлөх хэрэгтэй. Мэдээллийг ил болгосноор бид хүчирхийллийг дахин үйлдэж байгаагаас өөрцгүй. Өөрөөр хэлбэл, хүчирхийлэлд өртсөн хүнийг давхар хүчирхийлэх нөхцөл байдал бүрдүүлээд байна гэсэн үг л дээ. Хүчирхийлэлд өртөж байгаа бага болон өсвөр насны хүүхдүүдийн ирээдүйн амьдралыг бид бодох ёстой. Тэдгээр хүүхдийн амьдрал хараар бичигдэж үлдэх ёсгүй. Энэ дашрамд хэвлэл мэдээллийнхэн аливаад илүү мэдрэмжтэй хандаж, мэдээ мэдээллийг зөв түгээж байгаасай гэж уриалмаар байна.
    Орхон аймгийн тухайд зорилтот бүлгүүдийн судалгаа бидэнд бий. Нийгмийг цочирдуулсан зүйлс гаргаж тавихаас илүүтэй сөрөг үзэгдэл гаргаад байгаа шалтгаан, нөхцөлтэй л тэмцэх ёстой гэж бодож байна. Монголын эмэгтэйчүүдийн байгууллага түүхэн 95 жилийн хугацаандаа нийгмийг соён гэгээрүүлэх, төлөвшүүлэх, зөв хүнийг бэлтгэх, нийгмийн сэтгэл зүйд эерэг мессэж өгөх чиглэлд нэлээд ажил хийж хэрэгжүүлсээр ирсэн. Цаашдаа ч энэ суурь зарчмаа барьж ажиллана. Гэр бүлийн боловсрол олгох, хүүхдээр хүн хийх арга ухааныг залуу гэр бүлүүдэд төлөвшүүлэх, хүүхдийн хүмүүжлийн асуудалд багаас нь анхаарах чиглэлээр бодлогын түвшинд хамтран ажиллах, төрийн бус байгууллагынхаа хувьд бие даан хийж, хэрэгжүүлэх ажлууд  бий.

     - Энэ дашрамд "Эрдэнэт" үйлдвэрийн санхүү, эдийн засгийн үзүүлэлтүүдийн талаар мэдээлэл хүргэхгүй юу?
    - "Эрдэнэт" үйлдвэрийн үйл ажиллагаа жигд, хэвийн явагдаж байгааг дуулгахад таатай байна. 2017 онд "Эрдэнэт" үйлдвэр зэсийн металл авалт, борлуулалт, цэвэр ашиг, улс болоод орон нутгийн татварт төлсөн байдлаар 40 жилийн түүхэндээ хамгийн өндөр амжилт тогтоосон. Бид энэ амжилтаа эвдэж, 2018 онд улс, орон нутгийн төсөвт нийт 655 тэрбум төгрөг төвлөрүүлснээр хамгийн өндөр татвар төлөгч аж ахуйн нэгж байгууллагаар шалгарлаа. Өртөг зардал хэмнэх бодлогын хүрээнд энэ оны эхний улиралд борлуулалтын нэг төгрөгт ногдох зардлаа 9 хувь, нэг тонн цэвэр зэсийн тооцоот өөрийн өртгийг 6,4 хувиар бууруулж ажилласан. Нэгдүгээр улиралд бид улс, орон нутгийн төсөвт 251 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн бол эхний дөрвөн сарын байдлаар төлөвлөгөөний биелэлт 100-113 хувиар давж, улс, орон нутгийн төсөвт 334 тэрбум төгрөг төвлөрүүллээ. Үүнийг дагасан эдийн засгийн үзүүлэлтүүд ч эерэг дүнтэй гарч байна. Энэ бол "Эрдэнэт" үйлдвэрийн 6500 уурхайчны хөдөлмөр зүтгэлийн үр дүн юм.

     - Дэлхийн гэр бүлийн өдрийг тохиолдуулан Орхон аймгийн гэр бүлүүддээ мэндчилгээ дэвшүүлнэ үү?
    - Эрдэнэтчүүддээ, Орхон аймгийн нийт гэр бүлдээ “Дэлхийн гэр бүлийн өдөр”-ийн мэндийг хүргэе. Өдөр бүрийг гэр бүлийн өдөр байхын төлөө, үр хүүхдүүддээ хамт байх тодорхой цаг хугацаа гаргадаг байхын төлөө аав ээжүүд маань илүү хичээгээсэй. Ажил төрөл, амьдрал ахуй, бүх зүйлээ тэгш хуваарилж явсан эцэг өвгөдийнхөө арвин туршлагаас суралцаж, ялангуяа залуучууд маань гэр бүлдээ, өөрийн үнэт зүйлс болсон үр хүүхдүүддээ цаг заваа илүү гаргаж байгаасай гэж хүсье.

А.Батбаяр
И.Чинтогтох
Б.Баттөгс

          “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, Орхон аймгийн ЗДТГ, Монголын Эмэгтэйчүүдийн холбооны Орхон аймаг дахь салбар зөвлөл хамтран жил бүрийн тавдугаар сарын 15-нд тохиодог Дэлхийн гэр бүлийн өдрийг тэмдэглэж байна. Энэхүү өдөрт зориулан өнөөдөр арван өрхөд гал голомтоо бадраах өргөө цагаан гэр бэлэглэлээ. Орхон аймгийн Засаг дарга Д.Батлут, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогч Д.Үүрийнтуяа, Орхон аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид болон бусад ТББ, аймгийн иргэд энэхүү үйл ажиллагаанд оролцов. Сар бүрийн эхний 7 хоногийн бямба гаригийг Орхон аймаг, Эрдэнэт хот Гэр бүлийн өдөр болгох тухай Засаг даргын захирамж гарсан байна. Энэ тухай өнөөдөр мэдээллээ. Тус захирамжид зааснаар гэр бүлийн сайн сайханд чиглэсэн олон арга хэмжээ Орхон аймагт хэрэгжинэ. Тухайлбал энэ өдөр согтууруулах ундаа худалдан борлуулахыг хориглож, албан байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд ажилтнууддаа гэр бүл, үр хүүхэддээ зарцуулах цагийг олгож, илүү цагаар ажиллуулахгүй  байх тухай ч заасан байна.

У.Цэрэнбат

Фото: Б. Баттөгс

Мэдээний төрөл

Календарь

« 5-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Зургийн цомог