• Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газрын дарга Б.Цэнгэлээр ахлуулсан ажлын хэсгийнхэн хоёр дахь өдрөө Орхон аймагт ажиллаж байна

         Ажлын хэсгийнхэн өчигдөр Эрдэнэт үйлдвэрийн бүтцийн нэгжүүдийн үйл ажиллагаа, өргөтгөл шинэчлэл, бүтээн байгуулалтын ажлын явцтай танилцсан бол өнөөдөр Орхон аймаг дахь Төрийн өмчит үйлдвэрийн газруудаар орлоо.      Мөн Эрдэнэт үйлдвэрийн Ус хангамжийн цехийн Цэвэрлэх байгууламжийн үйл ажиллагааг газар дээр нь очиж үзлээ. Эрдэнэт хотын хүн ам, албан байгууллагыг ундны болон техникийн усаар тасралтгүй найдвартай хангадагаараа Ус хангамжийн цехийн Цэвэрлэх байгууламж нь онцлог талтай. Цэвэрлэх байгууламж нь хоногт 12 мянга орчим шоо метр бохир усыг татан, дөрвөн үе шаттайгаар цэвэрлэж, зайлуулах хүчин чадалтайгаар ажилладаг иж бүрэн техник, тоног төхөөрөмжтэй байгууламж юм.      Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газрын дарга Б.Цэнгэл болон албаны бусад хүмүүс Цэвэрлэх байгууламжийн бохир усанд байгаа хог хаягдал, элс, лаг, өөх тосыг арилган, цэвэрлэж, халдваргүйжүүлэлт хүртэл хийгддэг үе шат бүрийг нарийвчлан үзэж сонирхлоо. Энэ үеэр Эрдэнэт үйлдвэрийн бүтцийн нэгжүүд бүгд сайн ажиллаж байна гэж онцоллоо.      Ажлын хэсгийнхэн одоо “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Сэлэнгэ амралт, аялал жуулчлалын цогцолбор дахь Ногоон хөгжлийн төвийн болон бусад бүтээн байгуулалттай танилцаж байна.     А.Бямбамаа Фото: Ш.Лхамсүрэн Дэлгэрэнгүй...
  • Өнөөдөр 08 дугаар сарын 14

    Мэдүүштэй... 1. Өнөөдөр жилийн 226дахь өдөр. Он дуусахад 139 хоног үлдлээ.                 2. Эрдэнэт хотод агаарын хэм өдөртөө +23градус, шөнөдөө +11градус дулаан,хүчтэй аадар бороотой, салхины хурд 6 м/сек байна. (Эх сурвалж: www.tsag-agaar.gov.mn) 3. Аргын тооллын 8 сарын 14. Баасан (Сугар) гараг. Билгийн тооллын 25, шарагчин үхэр, гөрөөсөн толгой-4 од, суудал уул, мэнгэ 3 хөх, үл тохирохын барилдлагатай өдөр. Овоо тахих, лусын буулттай өдөр.Өдрийн нар ургах/шингэх цаг: 05:46-20:06. Өдрийн сайн цаг: Могой(09:40-11:40), бич(15:40-17:40), гахай(21:40-23:40), бар(03:40-05:40), туулай(05:40-07:40) болой.Үс бүү засуул нүд бүрэлзэн улцайна муу цээрлэвэл зохилтой.Хол газар явагсад баруун хойд зүгт мөрөө гаргавал зохистой.Могой, тахиа, үхэр, бич жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн. Харин хонь, бар, туулай жилтнээ сөрөг муу. Замд гарах, тариалангийн үйл, үхэгсдийн үйл, худалдаа хийх, эм найруулах, мал зарах, хот суурин, байшин барилгын суурь тавих, хулгай, дээрэм дарах, дайсныг номхтгох үйлд сайн. Амраг садан бололцох, багш шавь барилдах, өндөр суудалд сууж эхлэх, туг дарцаг хийсгэх, урлан бүтээх, дархлах, эрдэм ухаанд суралцах, цэрэг хөдөлгөх, шинэ малгай, хувцас өмсөх, эд хөрөнгө зээлдүүлэх, нэхэх, нүүдэл хийх, ажилчин шүтүүлэхэд муу. 4. Монгол банкны энэ өдрийн нэрлэсэн ханшаар АНУ-ын доллар 2847,евро 3345, БНХАУ-ын юань 409, ОХУ-ын рубль 38, Японы иен 26, БНСУ-ын вон 2.4төгрөгтэй тэнцэж байна. (Эх сурвалж: www.gogo.mn) 5.Дэлхийн зах зээл дээр нэг тонн зэс 6380.00 ам.долларын ханштай байна. (Эх сурвалж: www.lme.com)     Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэнд энэ сард... 1965оны 8 сарын 16. Монгол, Чехословакийн геологийн анги Эрдэнэтийн-Овооны орд газарт явуулсан эрэл, үнэлгээний ажлаатайлагнав. 1974 оны 8 сарын 24. МХЗЭ-ийн анхны илгээлтийн эзэд Эрдэнэтийг зорив. 1975 оны 8 сарын 25. БЕЛАЗ-ын жолоочийн курст суралцах анхны хүмүүсийг ЗХУ руу илгээв. 1978 оны 8 сарын 1. Цахилгаан цех байгуулагдав. 1978 оны 8 сарын 12. Анхны зэсийн баяжмалыг гарган авав. 2001 оны 8 сар. Баяжуулах фабрикийн хүчин чадлыг 2 сая тонноор нэмэгдүүлэв. 2013 оны 8 сарын 17. Үйлдвэрийн 35 жилийн ойгоор “Хөдөлмөрийн гавъаны улаан тугийн одон”-гоор шагнагдав.     Дэлгэрэнгүй...
  • Өглөөний сэргээш цуврал контент #25: Хоролгаравын АМАРЗАЯА

    -Төгссөн сургууль: Монгол Улсын Политехникийн Дээд сургууль -Мэргэжил: Ашигт малтмалын ордын эрэл зураглалын геологич инженер -Ажилласан туршлага: Геологи, уул уурхайн салбарт 30 жил ажилласан бөгөөд Эрдэнэт үйлдвэрийн Геологи хайгуулын экспедицид техник геологичоос тэргүүлэх геологич болтлоо дэвшин ажиллаж байна. -Мэргэжил дээшлүүлсэн байдал: Монгол Улсын Төрийн захиргаа, удирдлагын хөгжлийн төвийн бизнесийн удирдлагыг “Удирдлагын арга зүйч” мэргэжлээр, 2011 онд геологийн магистр, 2012 онд “зэс профирын ордын уурхайн геологи” мэргэшлээр Мэргэшсэн инженер, Монголын геологи, уул уурхайн мэргэжлийн институтийн ахмад гишүүн. -Чин хүсэл: Уул уурхайн салбарын амин сүнс нь ордын нөөц баялаг байдаг. Тиймээс, Эрдэнэт үйлдвэрийн Геологи хайгуулын экспедицийн хайгуулчин хамт олон дараагийн том Эрдэнэтийг хайх эрлийн эзэд билээ. Тэдний дунд эрчүүдтэй мөр зэрэгцэн ажиллаж буй, арвин туршлагын эзэн тэрээр сурсан мэдсэн эрдэм мэдлэгээ, эзэмшсэн мэргэжлийнхээ үнэ цэнэтэй хослуулан үйлдвэрийнхээ нөөц баялгийг нэмэгдүүлэх, шинэ орд илрүүлэх, шинэ нөөц бий болгох эрхэм хүсэлтэй геологич юм. -Таны амьдралын сэргээш юу вэ, хэнээс, юунаас урам зориг, эрч хүч авдаг вэ? Хамгийн эрхэм гэр бүл хань, үр хүүхэд, ач зээ нарынхаа халуун дотно яриа хөөрөөнөөс амьдралын эрч хүчийг авдаг. Мөн Эрдэнэт хот, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, хамт олон, найз нөхдөөсөө урам зориг авдаг. Түүнчлэн ажил мэргэжлийн онцлог болсон хайгуулын хээрийн ажлаасаа эерэг энерги эрч хүчийг олж авдаг. -Хийж байгаа ажлын тань онцлог юу вэ? Эрдэнэт үйлдвэрийн маань ажиллагсад бор уулын минь буян гэж амны уншлага болон хэлэх дуртай байдаг. Харин миний хувьд хэдэн “бор” геологичдын минь хичээл зүтгэл буян нь өнөөдрийн Эрдэнэт үйлдвэрийн тогтвортой үйл ажиллагааг хангаж байгаа гэж хэлэх дуртай. Миний, бидний ажил өнөөдрийн эрдэнэт үйлдвэрийг тасралтгүй, амжилттай ажиллуулахад чиглэгдэн, зэс молибдены хайгуулын ажлыг үе шаттайгаар явуулж байгаа. Нөөц баялаг нь байхгүй бол үйлдвэр, цаашлаад хот ч үгүй байх байсан. Бидний ажил анхдагчийн анхдагч нь юм. Ийм учраас ажил мэргэжил, хамт олноороо бахархах сэтгэл өөрийн эрхгүй ундардаг даа. -Та ойрын хугацаанд ямар ажил амжуулахаар төлөвлөж байна вэ? “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нь жил бүр геологи хайгуулын ажилд тодорхой хэмжээний хөрөнгө оруулалтыг зарцуулж байна. Хөрөнгө оруулалтаар гүйцэтгэх ажлын хүрээнд геотехникийн томоохон цогц ажлыг төлөвлөсөн. Манай уурхайн хувьд геотехникийн асуудал нэлээд хожуу хөндөгдөж байгаа. Геотехникийн судалгаа хийгдээгүй уурхайд хүн амь насаа алдах, машин техникээ эвдэхээс эхлээд уурхай нь өөрөө ашиггүй, асар их хэмжээний алдагдал хүлээх зэрэг эрсдэлтэй байдаг. Тиймээс хөгжингүй орнуудад уул уурхайн компани хувьцаа гаргахад хөрөнгийн бирж нь геотехникийн судалгаа хийсэн байхыг шаарддаг. Тийм ч учраас бид энэ томоохон ажилд анхаарал хандуулж байна. -Ажлаа илүү сайн хийхийн тулд та өөртөө ямар зорилго тавьж, хувь хүнийхээ хөгжилд анхаардаг вэ? Амьдралдаа баримталдаг хэд хэдэн дадал надад байдаг. Хийх ажлаа тогтмол, байнга төлөвлөж  тэмдэглэдэг. Өглөө бүр эрт босож, явган алхалт хийх,  ажлаа 7 цагт эхэлдэг гэх зэрэг... Сүүлийн жилүүдэд хайгуулын ажлыг олон улсын JORC стандартад нийцүүлэн гүйцэтгэх болсонтой холбоотойгоор хэлний мэдлэг зайлшгүй шаардагдаж байгаа. Мөн удирдах албан тушаалтны хувьд бусдыг манлайлах, тэдэнд нөлөөлөх ур чадвартаа анхаарал хандуулж байгаа. -Таны хамгийн том мөрөөдөл юу вэ? Дэлхийн алдартай ашигт малтмалын ордуудтай танилцах гео аялал хийхийг мөрөөддөг. -Боловсролын талаарх таны бодол? Хүн зогсонги, тайван, идэвхгүй  байдалд орохгүйн тулд уураг тархиа байнга идэвхжүүлж байх хэрэгтэй гэж боддог.  Үүний тулд л унших, хөгжих нь чухал. Боловсрол гэдэг өөрөө өргөн утгатай ойлголт. Эрдэм номын боловсрол, ухамсрын боловсрол, төлөвшил, сахилга бат, хариуцлагын боловсрол, хувь хүний суурь боловсрол гээд л дурдвал их зүйл бий. -Одоо хийж буй ажил таны мөрөөдлийн ажил мөн үү? Анх геологич мэргэжлийг сонгохдоо хувь тавилангаа л дагасан мэт санагддаг. Тухайн үед охидын сонгож болох олон мэргэжлийн сургууль байсан ч би энэ сонголтыг хийсэндээ үргэлж баярлаж, бахдаж явдаг. -Залуучуудад хэлэх таны зөвлөгөө? Эрсдэл хийдэг хүн л урагшилдаг. Хаширласаар байвал байрандаа л үлдэнэ. Тиймд хамгийн том өрсөлдөгч болох өөртэйгөө сайн тулалдах хэрэгтэй. Мөн хувийн сахилга бат, хариуцлагатай байхыг хичээгээрэй. Хамгийн чухал зүйл нь хийж байгаа ажилдаа дуртай, түүндээ чин сэтгэлээсээ ханддаг байвал амжилт өөрөө ирнэ. -Эрдэнэт үйлдвэр таны харах өнцөг, үзэл бодол, итгэл үнэмшилд хэрхэн нөлөөлж байна вэ? Эрдэнэт үйлдвэр 10 жилийн ойгоо тэмдэглэж дуусаад удаагүй тэр мөчид би энэ их айлын босгыг алхаж, охин нь болж явсан дурсамж минь сэтгэлд тодхон санагдаж байна. Монголын мянга мянган залуучуудын ажиллах дуртай, хүсээд ч орох боломж тэр бүр байдаггүй, энэ уул уурхайн салбарын их айлд би багтаж өнөөдрийг хүртэл ажиллаж байгаадаа өөрийгөө хамгийн азтайд тооцож, бахархдаг. Тэр тусмаа гарын 10 хуруунд багтахааргүй цөөхөн геологич эмэгтэйчүүдийн нэг нь гэдэгтээ хувь тавиландаа талархаж явдаг. Энэ хугацаанд ордын ашиглалтын хайгуул, гүйцээх хайгуулын ажлуудыг удирдан явуулж, нөөцийн тайланг бичилцэж, нөөц өсгөсөн хүндтэй гавьяатай геологичдын эгнээг бүрдүүлж яваа минь ажил мэргэжилдээ хайртай геологич хүний хамгийн сайхан зүйл гэж боддог доо. Эрдэнэт үйлдвэр энэ л эрчээрээ зогсолтгүй урагшлах, хөгжих итгэл дүүрэн үйлдвэр байх болно гэдэгт би итгэдэг. Тиймдээ ч үйлдвэр дагасан хот сүндэрлэсээр л байна.     Надад, танд ч амархан олдоо нь үгүй Нар, саранд ч ижилдэн дасахад бэрх Хүнд хүчир бүхнийг өөрийн итгэлээр дийлсэн Хээр тайгын эрэлчин  Би хайгуулчин бүсгүй   Уяхан цагаан хуруу нь хатуужин борлож Улаа бутарсан уруул нь хүрэнтэн хатсан ч Гуалиг бүсгүй бие нь уран байгальдаа л зохицсон Газар эхийн сурвалжлагч Би хайгуулчин бүсгүй Дэлгэрэнгүй...
  • Нийгмийн чиглэлээр шийдлээ хүлээж буй зарим асуудалд анхаарч, дэмжихийг хүслээ

         Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллаж буй ТӨБЗГ-ын дарга Б.Цэнгэл өнөөдөр үдээс хойш тус үйлдвэрийн нийгмийн цехүүдээр орж, үйл ажиллагаатай нь танилцав. Байгуулагдсан цаг үеэсээ нийгмийн цогц хөтөлбөрийг үйлдвэрлэлийн бодлоготойгоо зэрэгцүүлэн хэрэгжүүлж ирсэн Эрдэнэт үйлдвэр дэргэдээ 10 гаруй нийгмийн цехтэй. Тэдгээрээр дамжуулан уурхайчид болон Эрдэнэтчүүдэд эрүүл мэнд, боловсрол, соёл урлаг, спорт, байгаль орчны чиглэлээр үйлчилгээ, үйл ажиллагааг хүргэж байна.      Нийгмийн цехүүдийн үйл ажиллагааг зангидаж, ажиллагсдад чиглэсэн нийгмийн хөгжлийн болоод хамгааллын асуудлыг нэгтгэн хэрэгжүүлж буй Нийгмийн харилцааны хэлтсийн дарга Д.Өнөбат "Нийгмийн бодлогын хэрэгжилт" сэдвээр танилцуулга хийж, хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын төсөл хөтөлбөрийн талаар мэдээлэл өглөө. Мөн "Эрдэнэт цогцолбор" дээд сургууль, Соёл, урлагийн цогцолбор, Орос сургууль, Спорт цогцолборын удирдлагууд өөрсдийн үйл ажиллагааг танилцуулж, шийдлээ хүлээж буй зарим асуудалд анхаарч, дэмжин ажиллахыг ТӨБЗГ-ын даргад уламжлав. Түүнчлэн, хөрөнгө оруулалтын бодлогын хүрээнд бүтээн босгож буй Соёл, спортын “Эрдэнэт” цогцолборын барилгын ажлын явцтай танилцлаа.         М.Балжинням Фото Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Өргөтгөлийн ажлыг богино хугацаанд чанартай гүйцэтгэхээр шамдаж байна

         Баяжуулах үйлдвэрийн Өөрөө нунтаглах хэсгийн Өргөтгөлийн ажлын хэсгийн тав дахь удаагийн хуралдаан боллоо. Барилгын ажлын гүйцэтгэгчээр  “Эрдэнэт лайт” компани  ажиллаж байгаа бөгөөд  “Орхон-Од” компаниар  хүч нэмэгдүүлснээр өнгөрсөн даваа гарагаас 80 хүн барилгын ажилд оролцож байна. Үйлдвэрийн зүгээс барилгын ажлыг шуурхай явуулах бүхий л нөхцөл бололцоогоор ханган ажиллахын зэрэгцээ дүрэм журмын дагуу хяналтаа ч сулруулахгүй гэсэн байр суурьтай  байна.        Уг бүтээн байгуулалтын барилгын ажлын хүрээнд 19800 метр куб бетон цутгах төлөвлөгөөтэйгөөс өнөөдрийн байдлаар 350 метр куб орчмыг цутгасан байна. Гурван тээрмийн суурийн эхний шатыг өнөөдрөөс цутгаж эхэллээ. Өргөтгөлийн барилгын ажилд 100 вагон цемент шаардлагатай гэсэн  тооцоо гарчээ. Барилгын гүйцэтгэгч компани дотоодын үйлдвэрлэлээ дэмжих үүднээс “Мак”, “Хөтөл” компаниудаас цементээ авч байна. Эдгээр үйлдвэрийн үйл ажиллагаа тасралтгүй сайн явагдах нь өргөтгөлийн ажилд  шууд хамааралтай юм. Барилгын бусад материалын хувьд ч тасалдахгүй гэж гүйцэтгэгч компаниас мэдээлж байна.         Энэ удаагийн хуралдаанаас Мэдээллийн технологийн хэлтэстэй хамтран барилгын ажлын талбайд орчин үеийн камер суурилуулах шийдэл гаргалаа. Энэ нь ажлын үе шат бүрийг бичиж, электрон хэлбэрээр хадгалан үлдээх  зорилготой юм. Уг камерын тусламжтайгаар барилгын ажлын явцыг үйлдвэрийн удирдлагууд өрөөнөөсөө хянах, үндсэн тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгч “Найпу” компанийнхан ч барилгын ажлын явцтай танилцаж, санаа оноогоо хэлэлцэх боломж бүрдэх юм байна.        Хил хаагдсанаас “Найпу” компанийн төлөөлөгчидтэй цахимаар харилцаж зураг төслөө тодруулахын зэрэгцээ ажлын явцаа мэдээлж байна. Өргөтгөлийн барилгын ажилтай үндсэн тоног төхөөрөмжийн үйлдвэрлэл, зураг төслийн зарим ажлууд зэрэгцэн хийгдэж байгаа юм байна.      “2021 оны наймдугаар сард өргөтгөлийг бүрэн дуусгахаар шахуу төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна. Ирэх онд  өргөтгөл ашиглалтад орох байдлаар  үр ашгаа тооцож, төсвийн өмнө хүлээх үүргээ төлөвлөсөн. Тиймээс манай зүгээс болон гүйцэтгэгч, захиалагч байгууллагууд аль аль нь богино хугацаанд өндөр хариуцлагатай ажиллаж байгаа” гэж Барилга байгууламж, хяналт төлөвлөлтийн албаны инженер, Өргөтгөлийн ажлын хэсгийн нарийн бичиг Д.Баярмаа мэдээллээ.        Нийтдээ 125 орчим сая ам долларын өртөгтэй энэхүү өргөтгөл ашиглалтад орсноор Баяжуулах үйлдвэр хүчин чадлаа 6 сая тонноор нэмэгдүүлэх нөхцөл бүрдэх юм.     Я.Энхтуяа Фото: Ш.Лхамсүрэн   Дэлгэрэнгүй...
  • Б.Цэнгэл: Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн үйлдвэрлэлээ цар тахлын үед ч амжилттай ажиллуулж байгаа нь харагдаж байна

         Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газрын дарга Б.Цэнгэл томилолтын баг бүрэлдэхүүний хамт Эрдэнэт үйлдвэрийн үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаатай биечлэн танилцлаа. Ил уурхай, Баяжуулах үйлдвэр, Засвар механикийн завод зэрэг үндсэн үйлдвэрлэлийн цех болон Дулааны цахилгаан станц, Ган бөөрөнцгийн цехүүдийн удирдлагууд өнөөгийн үйл ажиллагаа, технологийн шинэчлэл, шинэ бүтээн байгуулалтын явц, төсөл хөтөлбөрүүдийн хэрэгжилтийн талаар танилцуулахын зэрэгцээ тулгамдаж буй асуудлуудаа ч ярьж, санал бодлоо солилцов. “Жилд 32 сая тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтай, үйлдвэрлэлийн гол зүрх болсон, Баяжуулах үйлдвэр шинэ өргөтгөлийн бүтээн байгуулалтын ажлаа үргэлжлүүлж байна. Энэ нь, хүдэр боловсруулалтын хүчин чадлын хэмжээг 6 саяар өсгөх технологи бүхий, Өөрөө нунтаглах хэсэгт баригдаж буй өргөтгөл юм. Уг бүтээн байгуулалтыг ирэх оны наймдугаар сард ашиглалтад оруулахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд барилга байгууламжийн ажил өнөөдрийн байдлаар 45 хувийн гүйцэтгэлтэй байна” гэж Баяжуулах үйлдвэрийн дарга М.Отгон онцлов. Түүнчлэн, жилээс жилд уул геологийн нөхцөл хүндэрч, хүдрийн агуулга буурч байгаатай холбогдуулан авах арга хэмжээ, Засвар механикийн заводын Цутгуурын цехийн шинэ өргөтгөлийн үр өгөөж, хэрэглэгчээс үйлдвэрлэгчийн эгнээнд шилжсэн ДЦС-ын найдвартай ажиллагаа, Ган бөөрөнцгийн цехийн шинэ технологи, үйл ажиллагаа зэрэг цех бүрийн онцлог ажилтай ТӨБЗГ-ын дарга газар дээр нь танилцлаа.         Тэрээр, Эрдэнэт үйлдвэрийн үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа болон катодын зэс үйлдвэрлэгч “Эрдмин” компанитай танилцсаны дараа Эрдэнэтийн уурхайчдын ажил үйлсийн талаар товч дүгнэхдээ: “Улс орны өмнө хүлээсэн үүргээ нэр төртэй биелүүлж, төсвийн орлогын гол ачааг нуруундаа үүрч яваа Эрдэнэт үйлдвэрээс орон нутгийн томилолтоо эхлүүлж байна. “Ковид-19” цар тахлын тархалтын улмаас онцгой горимоор ажиллаж буй энэ цаг үед Төрийн өмчит үйлдвэрүүдийн хувьд аль болох алдагдал багатай ажиллах чиглэл баримталж байна. Харин Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн энэ үеийг эсрэгээр нь үр ашгаа дээшлүүлж, хөрөнгө оруулалтаа нэмэгдүүлэх боломж болгон ажиллаж байгаа нь харагдаж байна. Энэ нь бусад үйлдвэрлэгчид хүлээн зөвшөөрөхүйц сайн туршлага, үлгэр дуурайл болно гэдгийг тэмдэглэе” гэсэн юм.               М.Балжинням Фото Б.Баттөгс     Дэлгэрэнгүй...
  • Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газрын дарга Б.Цэнгэл Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллаж байна

         Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газрын дарга Б.Цэнгэл албаны хүмүүсийн хамт "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын үйл ажиллагаатай танилцаж байна. Тэрээр томилолтын албан ажлаа тус үйлдвэрийн удирдлагын баг болон ерөнхий захиргааны ажилтнуудтай уулзаж эхэлсэн. Уулзалтын эхэнд "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн үйлдвэрийн үйл ажиллагааг "Эрдэнэт үйлдвэрийн өнөө ба ирээдүй" сэдвийн хүрээнд дэлгэрэнгүй танилцуулав. Мөн дэлхий нийтэд цар тахал болон нүүрлээд буй корона вирусын сөрөг үр дагавар, хүндрэл бэрхшээлийг эрсдэлгүй даван туулах зорилтыг дэвшүүлж, уурхайчид, тэдний ар гэрийг хамгаалж ажиллахын төлөө бүхий л боломж, бололцоог дайчлан ажиллаж, үр дүнд хүрч байгааг онцоллоо. Дэлхийн жишиг, Монголын бахархал байх эрхэм зорилготой Эрдэнэт үйлдвэрийн бодлого тодорхой, ирээдүйд хөтлөх зорилт ил тод, ойлгомжтой байгааг өнөөгийн бодит эдийн засгийн үзүүлэлт, хэрэгжилтийн үр дүнд тулгуурлан танилцуулав.     Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн үйлдвэрийнхээ үйл ажиллагаа, цаашдын зорилтын талаар танилцуулсны дараа ТӨБЗГ-ын дарга Б.Цэнгэл Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилтнуудад хандаж үг хэлэв. “Шинэ коронавирусын тархалтын улмаас үүсээд буй эдийн засгийн хүндрэлийн үед тогтвортой сайн ажиллаж, үйлдвэрлэл, эдийн засгийн зорилтоо амжилттай хэрэгжүүлж байгааг онцлон тэмдэглэсэн. Мөн, Монгол Улсын Засгийн газраас Эрдэнэт үйлдвэрийн үйл ажиллагааг дэмжин, тулгамдаж буй асуудлыг хурдан шуурхай, оновчтой шийдвэрлэхэд онцгой анхаарч ажиллаж байгаа нь тус үйлдвэрийн өнөө болон ирээдүйд сайн нөлөө үзүүлж байна” гэлээ. Түүнчлэн, Эрдэнэт үйлдвэрийн ирээдүй гэрэлтэй байгаад сэтгэл өндөр буйгаа илэрхийлэн, “бодлого, үйл ажиллагаагаа нэгтгэн хамтран ажиллах болно” гэсэн юм. ТӨБЗГ-ын дарга Б.Цэнгэл Эрдэнэт үйлдвэрт хоёр өдөр ажиллана. Тэрээр өнөөдөр тус үйлдвэрийн Ил уурхай, Баяжуулах үйлдвэр, Засвар механикийн завод, Дулааны цахилгаан станц, Ган бөөрөнцгийн цех болон нийгмийн цехүүдийн үйл ажиллагаатай танилцаж, уурхайчдын төлөөлөлтэй уулзана. М.Балжинням Фото Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Хайгуулчид геохими, геофизикийн зураглалаа өөрсдөө хийснээр өртөг зардал хэмнэнэ

         “Эрдэнэт үйлдвэр”ТӨҮГ-ын Геологи хайгуулын  экспедицийнхэн  энэ онд 170-аад сая төгрөгийн хэмнэлт гаргах  төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна. Стратегийн ач холбогдолтой болон ашиглалтын лицензтэй талбай дээр гадны компаниудыг тендерээр геологийн ажил гүйцэтгүүлэхээс гадна тус экспедицийнхэн өөрсдөө   геохими, геофизикийн зураглал хийж байна. Өрөмдлөгөөс өмнө хийгддэг энэ ажлаар  өрмийг хаана, ямар шалгуураар тавих вэ гэдгийг шийддэг юм. Геохимийн ажлууд саяхан дуусч, геофизикийн ажил үргэлжилж байна. Энэхүү зураглалыг өөрсдийн хүчээр   хийснээр өртөг зардлыг багагүй хэмнэх юм байна.      Тус хамт олон энэ онд 18 мянган тууш метр өрөмдлөгийн ажил гүйцэтгэхээс одоогийн байдлаар төлөвлөгөөт ажлынхаа 50 хувийг хийгээд байна. Экспедицийн хамт олон намар, өвлийн бэлтгэлээ ч  хангажээ. Энэ онд өрөмдлөгийн ажлын байрыг өвөл ажиллах боломжтой болгож, дулаалгатай болгохоор төлөвлөсөн бөгөөд Барилга хяналт, төлөвлөлтийн хэлтэс хариуцан ажиллаж  байна. Я.Энхтуяа   Дэлгэрэнгүй...
  • Өнөөдөр 08 дугаар сарын 12

    Мэдүүштэй... 1. Өнөөдөр жилийн 224 дахь өдөр. Он дуусахад 141хоног үлдлээ.                 2. Эрдэнэт хотод агаарын хэм өдөртөө +21 градус, шөнөдөө +11градус дулаан,хүчтэй аадар бороотой, салхины хурд 6 м/сек байна. (Эх сурвалж: www.tsag-agaar.gov.mn) 3. -Аргын тооллын 8 сарын 12. Лхагва (Буд) гараг. Билгийн тооллын 23, улаагчин гахай, 1 эхтэй 6 хөвгүүн-2 од, суудал огторгуй, мэнгэ 5 шар, үхэхийн барилдлагатай өдөр. Лусын буулттай өдөр.Өдрийн нар ургах/шингэх цаг: 05:43-20:10. Өдрийн сайн цаг: Гахай(21:40-23:40), үхэр(01:40-03:40), луу(07:40-09:40), морь(11:40-13:40), хонь(13:40-15:40), нохой(19:40-21:40) болой.Үс засуулахад эд эдлэл, идээ ундаа олдох төгс жаргалантай сайн. Гэвч могой, морь, хонь жилтнээ цээрлэвэл зохилтой.Хол газар явагсад зүүн хойд зүгт мөрөө гаргавал зохистой.Туулай, хонь, гахай, хулгана жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн. Харин могой, морь жилтнээ сөрөг муу.Замд гарах, равнай үйлдэх, хот балгадын үйл, эд юм бүтээх, бичиг зурхай зурах, ураг садан болох, сүмийн тахил тахилга засах, өөрийн амьдралд тустай ажил хийх, номын хурим, ном заалгах, гөлөг тэжээх, мал адгуус муулах үйлд сайн. Бэрийн үйл, мод таслах, газар малтах, худаг шуудуу малтах, хатуу үйл ажил хийх, лам болох, ном сонсох, гадагш өгөх, хөрөнгө исгэх, үр цацах, мал худалдах, арилжаа хийхэд муу. 4. Монгол банкны энэ өдрийн нэрлэсэн ханшаар АНУ-ын доллар 2846,евро 3349, БНХАУ-ын юань 408, ОХУ-ын рубль 38, Японы иен 26, БНСУ-ын вон 2.4төгрөгтэй тэнцэж байна. (Эх сурвалж: www.gogo.mn) 5.Дэлхийн зах зээл дээр нэг тонн зэс 6356.00 ам.долларын ханштай байна. (Эх сурвалж: www.lme.com)     Эрдэнэт үйлдвэрийн түүхэнд энэ сард... 1965оны 8 сарын 16. Монгол, Чехословакийн геологийн анги Эрдэнэтийн-Овооны орд газарт явуулсан эрэл, үнэлгээний ажлаатайлагнав. 1974 оны 8 сарын 24. МХЗЭ-ийн анхны илгээлтийн эзэд Эрдэнэтийг зорив. 1975 оны 8 сарын 25. БЕЛАЗ-ын жолоочийн курст суралцах анхны хүмүүсийг ЗХУ руу илгээв. 1978 оны 8 сарын 1. Цахилгаан цех байгуулагдав. 1978 оны 8 сарын 12. Анхны зэсийн баяжмалыг гарган авав. 2001 оны 8 сар. Баяжуулах фабрикийн хүчин чадлыг 2 сая тонноор нэмэгдүүлэв. 2013 оны 8 сарын 17. Үйлдвэрийн 35 жилийн ойгоор “Хөдөлмөрийн гавъаны улаан тугийн одон”-гоор шагнагдав.       Дэлгэрэнгүй...
  • Сарын эхний 10 хоногт төлөвлөснөөс 176 мянган тонн хүдэр илүү боловсрууллаа

         Эрдэнэт үйлдвэрийн үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөний 8 дугаар сарын эхний 10 хоногийн үзүүлэлтийг Үйлдвэрлэлийн хэлтсээс мэдээллээ. Энэ сарын эхний 10 хоногийн байдлаар Эрдэнэтийн уурхайчид уулын цул гаргалтыг  төлөвлөснөөс 26 мянган метр кубээр илүү гүйцэтгэж, 103.8 хувиар давуулан биелүүлсэн байна. Хүдэр олборлолтын төлөвлөгөөг 122.4 хувиар биелүүлэв. Өөрөөр хэлбэл, төлөвлөснөөс 176.6 мянган тонн хүдэр илүү олборлож, нийт 966.2 мянган тоннын гүйцэтгэлтэй ажиллажээ.       Харин баяжуулагчид 757.4 мянган тонн хүдэр боловсруулж, төлөвлөгөөг 102.4 хувиар биелүүлсэн байна. Энэ хугацаанд хүдэр дэх зэсийн агуулга 0.474 хувь буюу төлөвлөгөө 102.6 хувиар, молибдений агуулга 0.01830 хувь буюу 134.3 хувиар тус тус биелсэн дүн гарчээ. Зэсийн металл авалтын төлөвлөгөө 100.1 хувиар, молибдений металл авалтын төлөвлөгөө 103.8 хувиар биелсэн бол баяжмал дахь зэс, молибдений металл авалт 105.2-142.7 хувь хүрч биелсэн үзүүлэлттэй байна. Сарын эхний 10 хоногт хуурай жингээр 15298 тонн зэсийн баяжмал, 274 тонн молибдений баяжмал ачуулав. Ачигдсан зэсийн баяжмалын чанарын төлөвлөгөө  102.5 хувиар, молибдений баяжмалын чанар 104 хувиар давж биеллээ. М.Балжинням Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Холбоо барих

     Энэ сарын эхний 20 хоногт “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн уурхайчид үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөт үзүүлэлтээ 100-аас дээш хувиар давуулсан дүн гарчээ. Уулын цул гаргалтыг 1 сая 346.1 мянган метр куб байхаар төлөвлөснөөс 1 сая 401.4 мянган метр кубд хүргэж, төлөвлөгөө 104.2 хувиар биеллээ. Хөрс хуулалтын ажил 560.9 мянган метр куб буюу 106.8 хувиар, хүдэр олборлолт 2 сая 145.9 мянган тонн буюу 102.5 хувиар тус тус давсан үзүүлэлттэй байна. Баяжуулагчид энэ хугацаанд 1 сая 816.3 мянган тонн хүдэр боловсруулж, төлөвлөгөөний биелэлт 105.4 хувьд хүрчээ.
     Хүдэр дэх зэсийн агуулга сарын эхний 20 хоногт  0.459 хувьтай, молибден 0.0154 хувьтай байв. Зэсийн металл авалт бодит гүйцэтгэлээр 88.36 хувьтай, молибдений металл авалт 56 хувьтай байж, төлөвлөгөө 100.1-115.5 хувиар давж биеллээ.
     Ингэснээр уурхайчид дөрөвдүгээр сарын эхний 20 хоногийн байдлаар нийт 32400 тонн зэсийн баяжмал, 391.4 тонн молибдений баяжмал үйлдвэрлэсэн байна.

М.БАЛЖИННЯМ

Фото: Б.БАТТӨГС

     Энэ удаа бид Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхайн Цахилгаан, тоног төхөөрөмжийн засварын хэсгийг зорилоо. Хаврын урь орсныг зарлах мэт алтан нар хүмүүн бүхний зулай дээрээс ээнэ. Тэртээгээс 130 тоннын даацтай аварга белаз хүдэр тээвэрлэн “уухилан” гарч ирэх нь бахдалтай. Хажууханд уулын овоолгын хэсэг залуус хөрс тэгшилж харагдана. Ил уурхайн цахилгааны хэсэг 46 ажилтантай. Эл хэсэгт Б.Дэлгэрцогт, Л.Дэчиндээ, Д.Цэцэнхүү, Д.Эрдэнэбат нарын ахмадууд ажиллаж уурхайн түүхийг бичилцжээ. Эдүгээ тэдний залуу халаа энд ажиллаж буй. Тэд уурхайн цахилгаан тоног төхөөрөмжийн угсралт, засвар, тохируулга болон үйлчилгээний ажлыг гүйцэтгэдэг. Энэ хэсгийн ажлын чанар, гүйцэтгэлээс нийт уурхайн ажил хамаарна. Тус хэсгийнхэн хөдөлмөрийн нөхцөлийг сайжруулах, гар ажиллагааг хөнгөвчлөх, цахилгаан тоног төхөөрөмжийн ашиглалтын хугацааг уртасгахад чиглэсэн олон шинэ санал, санаачилга гарган үйлдвэрлэлд нэвтрүүлжээ. Бид Ил уурхайн Цахилгаан, тоног төхөөрөмжийн Засварын хэсгийн ажлын байранд зарим хүмүүсийн сэтгэгдлийг сонссон юм.


Ил уурхайн Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн засварын хэсгийн дарга Д.Мөнхдалай:

       1983 онд Хүдрийн ил уурхайн Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн төвлөрсөн Засварын хэсэг анх байгуулагдсан. Анхны даргаар нь Ежов И.А гэж орос мэргэжилтэн ажилласан байдаг. Түүнээс хойш Томилов А.И, Хадуян В.Н, Д.Эрдэнэцогт, Галич В.И, С.Гандуулга нар ажиллаж ирсэн түүхтэй. Манай хэсэг 10 экскаватор, зургаан өрмийн машины засвар үйлчилгээ, угсралт, туршилт тохируулга, уурхайн цахилгаан хангамж, ус татах, бутлах байгууламж, гэрэлтүүлэг, замын техник механизмуудын цахилгаан засварын ажил, машин механизмын гараж, гуанз, диспетчерийн пункт, захиргааны хоёрдугаар байрны инженерийн шугам сүлжээ, цахилгаан тоноглолуудын засвар үйлчилгээний ажлыг хийж байна.

     Ил уурхайн цахилгаан тоног төхөөрөмжүүд нь тогтмол 12В-оос хувьсах 6000В хүртэлх хүчдэлийн түвшинд ажилладаг. Иймд цахилгаанчдаас мэдлэг, ур чадвар шаардсан нарийн төвөгтэй, хариуцлагатай ажил байдаг. Уулын тоног төхөөрөмж тасралтгүй найдвартай ажиллах нь бидний ажлаас шууд хамааралтай. Иймээс шинэ залуу ажилчдын мэдлэг боловсролыг дээшлүүлэхэд  анхаарч ахмад үеийнхний дадлага туршлага мэдлэгээс суралцуулах ажлыг зохион байгуулж байна. Сүүлийн үед уурхайн хэмжээ томорсон, усан сангууд нэмсэн, шугаман тэлэлт ихэссэн, экскаватор болон насос  бусад тоног төхөөрөмжүүдийн тоо өссөнтэй холбогдуулан ажиллах хүч нэмэгдүүлэх зайлшгүй шаардлагатай. Энэ үндэслэлээ үйлдвэрийн удирдлагуудад тавьсан. Асуудлыг шийдвэрлэнэ гэдэгт итгэлтэй байна. Манай хэсэг шинэ бүтээл оновчтой санал, бүтээмж инновацын манлайллын ажлаар ямагт тэргүүн эгнээнд явдаг. Энэ амжилтаа жил бүр бататгасан. Тухайлбал, синхрон хөдөлгүүрийн роторыг сэргээн засварлаж үйлдвэрт 300 сая төгрөгийн хэмнэлт гаргасан. Орчин үеийн хөөн асаах төхөөрөмж экскаваторуудад суурилуулснаар цахилгаан тоноглолуудын гэмтэл эрс багасаж, хүчдэлийн уналтгүй боллоо. НКУ төхөөрөмж суурилуулснаар сул зогсолт 70-80 хувь багассан. Цехийн хэмжээнд Бүтээмж чанарын дугуйлангуудын дундаас ажлын шинэ саналын тоо, үр ашгийн үзүүлэлтээрээ сүүлийн таван жилд манай хэсэг тэргүүн, дэд байр эзэллээ. 2019 оны дөрөвдүгээр сард анх удаа Монголд тиристорын хувиргуур-хөдөлгүүрийн систем бүхий ЭКГ-12К экскаваторын цахилгаан угсралт тохируулгын ажлыг хугацаанаас нь өмнө амжилттай дуусгалаа.

Тохируулгын инженер Ш.Мягмардаш:

       2007 оноос өнөөг хүртэл би Ил уурхайн Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн засварын хэсэгт Тохируулгын инженерээр ажиллаж байна. Манай бригадад О.В.Остроухов, О.Батсайхан нарын инженерүүд ажилладаг. Ил уурхайн өрмийн машины тогтмол гүйдлийн болон зөөлөн асаалтын хувиргуур, давтамж хувиргагч, электроникийн удирдлагатай маслын станцуудын засвар үйлчилгээ, тохируулга, экскаваторуудын нам хүчдэлийн иж бүрэн төхөөрөмжүүдийн засвар, цахилгааны гэмтэл саатлыг засварлаж эдгээр тоног төхөөрөмжүүдийн туршилт тохируулга, найдвартай ажиллагааг бид хариуцан ажилладгаараа онцлогтой.


Эрчим зүйч Н.Бат-Ирээдүй:

       2005 оноос Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхайн Цахилгааны хэсэгт тоног төхөөрөмжийн засварчин, жижүүрийн цахилгаанчин, эрчим зүйчээр ажиллаж байна. Бид уурхайн цахилгаан тоног төхөөрөмжүүд, экскаватор, өрмийн машинуудын төлөвлөгөөт болон урсгал цахилгаан засварын ажлыг чанарын өндөр түвшинд хийж ирсэн. Төлөвлөгөөт засварыг цаг тухайд нь чанартай хийснээр экскаватор, өрмийн машины цахилгаан талаас хамаарах сул зогсолт сүүлийн жилүүдэд тодорхой хэмжээгээр буурсан. СБШ-250МНА-32 маркийн өрмийн машины тогтмол гүйдлийн хөдөлгүүр болон компрессорын хөдөлгүүрүүдийг улиралд нэг удаа бүрэн үйлчилгээ хийснээр цахилгаан хөдөлгүүрүүдийн ашиглалтын хугацаа уртсаж, үйлдвэрлэлийн тасралтгүй үйл ажиллагааг хангахад ихээхэн хувь нэмэр оруулж байна.

     Тус өрмийн машины вращателийн хөдөлгүүрт тогтмол гүйдлийн хувиргуур, компрессорын хөдөлгүүрт зөөлөн асаалтын хувиргуур, явах хөдөлгүүрүүдэд давтамж хувиргагчтай гидро систем тавьсан байгаа. Сүүлд угсарсан ЭКГ-12К экскаватор нь Тиристорын хувиргуур-хөдөлгүүрийн системээр ажилладаг. Дөрвөн машин агрегатгүй болсноор дуу чимээ бага синхрон хөдөлгүүр, генератор солих шаардлагагүй. Ингэснээр экскаваторын найдвартай ажиллагаа сайжирч өндөр бүтээмжтэй ажиллана. 15-20 хувийн эрчим хүчний хэмнэлт гарна. Уулын тоног төхөөрөмжийн  цахилгаанчдын мэргэжил, ур чадвар олгох сургалтыг жилд хоёр удаа зохион байгуулж байна.  5А зарчмын хүрээнд манай бригад цехийн гадна, доторх тохижилт, сэлбэг хэрэгслийг эмх цэгцтэй болгосноор оны хамгийн цэвэр ажлын байраар шалгарсан. Сүүлийн үед техник технологи хурдацтай хувьсан өөрчлөгдсөнөөс гадаад дотоодын ижил төстэй уул уурхайн болон цахилгаан тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгч компаниудтай танилцах, туршлага судлах зорилгоор ажилтнуудыг мэргэшүүлэх зайлшгүй шаардлага бидний өмнө тулгарч байна.


Цахилгааны мастер Д.Баярмагнай:
     Энэ хэсэгт би 12 дахь жилдээ цахилгаанчин, мастераар  ажиллаж байна. Реле хамгаалалтын бригад нь Ил уурхайн хөдөлгөөнт цахилгаан тоног төхөөрөмжүүд болох төрөл бүрийн чадалтай зөөврийн дэд станцууд, сэлгэн залгах пунктууд, уурхайн гэрэлтүүлгүүд, уян, хатуу кабелын засвар, ашиглалт, реле хамгаалалтын тавил тохируулгыг хариуцан ажилладаг. Одоогоор уурхайд зөөврийн дэд станц болон сэлгэн залгах пункт нийт 52 ажиллаж байгаа. Энэ нь 10 жилийн өмнөхөөс хоёр дахин өссөн. Бид уурхайн газардуулгын байгууламж болон аянгын хамгаалалтын тоноглолуудын ашиглалтын байдалд хяналт тавихаас гадна шинээр суурилуулах газардуулгын байгууламжуудын угсралтын ажлыг гүйцэтгэдэг. Сүүлийн үед манай бригад микропроцессорын элементийн базад суурилсан реле хамгаалалтыг Ил уурхайн нөхцөлтэй уялдуулан зөөврийн сэлгэн залгах пункт, чиглэл мэдрэх газардуулгын реле, хүчдэлийн реле ЕЛ-11 зэргийг үйлдвэрлэлд нэвтрүүлсэн нь реле хамгаалалтын үндсэн шаардлагыг хангахаас гадна уурхайн экскаватор, өрмийн машин болон цахилгаан тоног төхөөрөмжүүдийн сул зогсолтыг багасгаад байна.
     Мөн уурхайн кабелийн байгууламжийн засварт Америкийн 3М компанийн хүйтэн суултын аргыг нэвтрүүлсэн, кабелийн өндөр хүчдэлийн туршилтад сүүлийн үеийн хагас дамжуулагч элементийн баазад суурилсан АИД-70м багаж ашиглаж байна.

     Ийнхүү Ил уурхайн Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн засварын хэсэг нь өөрсдийн хүчээр уулын тоног төхөөрөмжийн их засвар болон экскаватор, өрмийн машины угсралт тохируулгын ажлыг өдөр бүр чанарын өндөр түвшинд гүйцэтгэж явна. Ийм л эгэл ажилчдынхаа бүтээлч хөдөлмөрөөр бахархмаар. Эрдэнэт үйлдвэрийн Ил уурхайн цахилгааны нэн хариуцлагатай ажлыг эрхэлж яваа уулын техникийн торгон цэргүүдийн ажил үйлс өөдрөг байг ээ.


Т.БАТЧУЛУУН

Фото: Б.БАТТӨГС

     Цагаан тоосон дахь хүнд металлын агуулга, түүний шинжилгээний үр дүнгийн талаар Эрдэнэт үйлдвэрийн Байгаль орчин ногоон хөгжлийн хэлтсийн байгаль орчны лабораторийн эрхлэгч С.Баялагтай ярилцлаа.

     - Та эхлээд лабораторийн талаар товч танилцуулна уу?
   
- Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 10 дугаар зүйлийн 1, 3-р заалт, 31 дүгээр зүйлийн 7-р заалтыг үндэслэн байгаль орчны лаборатори 2008 онд ашиглалтад орсон. Үйлдвэрийн цех, нэгжүүд болон хүрээлэн буй орчны хөрс, ус, агаарын дээжид шинжилгээ хийж, хяналт тавин ажилладаг. Манай лаборатори Орос, Герман, АНУ-д үйлдвэрлэсэн орчин үеийн шинжилгээний багаж тоног төхөөрөмжөөр тоноглогдсон. Газар дээр нь хэмжилт, шинжилгээг хээрийн болон суурин шинжилгээний аргаар хийх боломжтой. Монгол улсын  Стандартчилал, хэмжил зүйн газраар дөрвөн  удаа магадлан итгэмжлэгдсэн.
    Энэ онд “Сорилтын болон шалгалт тохируулгын лабораторийн чадавхид тавих ерөнхий шаардлага” MNS ISO/IEC 17025:2018 шинэчлэгдсэн стандартын шаардлага хангаж дөрвөн  жилийн хугацаатай итгэмжлэл авсан.

     - Үйлдвэрийн хаягдал цагаан тоосыг хэрхэн шинжилдэг вэ? Шинжилгээний үр дүн ямар гарч байна?
     - Бид Хаягдлын аж ахуйн элс буюу цагаан тоосонд тогтмол хяналт тавин ажилладаг. Эрдэнэт үйлдвэрийн хаягдал хураах санг 1978 оноос ашиглаж байна. 2018 оны байдлаар Хаягдлын аж ахуйн нийт 2033 га талбайн 1303 га-г хаягдал элс эзэлж байна. Бид хаягдал  элсний химийн найрлагыг тогтмол тодорхойлдог.
      Саяхан олон улсын магадлан итгэмжлэгдсэн Геологийн төв лаборатори, манай үйлдвэрийн Чанар хяналтын хэлтсийн Химийн төв лабораторит цагаан элсний химийн найрлагын шинжилгээг хийлгэсэн. Ингэхдээ Орхон аймагт байрлах 18-р карьерийн байгалийн элстэй харьцуулан шинжилсэн. Эндээс хүний биед хортой элемент болох кадьми, хар тугалгын химийн найрлагыг авч үзвэл Хаягдлын аж ахуйн цагаан элсэнд кадьми 0,0001, хар тугалга 0,003, 18-р карьерийн элсэнд кадьми 0,0001, хар тугалга 0,001 хувийн агуулгатай байна. Эдгээр элсний физик, хими шинж чанар нь ойролцоо байгаа юм.

     - Хөрсөн дэх хүнд металлын агуулга хэр байдаг вэ?
  
- Хүрээлэн буй орчны хөрсөнд хүнд металлын таван үзүүлэлт, хөрсөнд байх чийг буюу ялзмагийн хуурай үлдэгдлийг тодорхойлдог. Цагаан тоос буусан хөрснөөс MNS 58/50-2018  стандартаар дээж авч шинжлэхэд хар тугалганы хэмжээ 100мг/кг байхаас 17,20, хром 150 мг/ кг байхаас 50,44, цинк 300 мг/ кг байхаас 70,6 мг/кг байна. Хөрсний бүтцээсээ хамаарч зэс, молибден арай өндөр байдаг.

    - Жаргалант суманд тарьсан хүнсний ногоо цагаан тоосонд өртсөн болохоор хортой гэх яриа газар авсан. Энэ талаар хийсэн шинжилгээ, батлагдсан үр дүн бий юу?
    - Хаягдлын аж ахуйн байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээ хийсэн. ЖЭНР компани Вокзал орчмын айлын хашаан дахь ногооны талбай, Жаргалант сумын ногооны талбайгаас төмсний дээж авч Улаанбаатар хотод Номин холдинг ХХК-ийн Эко стандарт лабораторит 2018 оны 9-р сард шинжилгээ хийлгэсэн. Шинжилгээгээр хар тугалга, кадьми, зэс, нитрат гэсэн дөрвөн үзүүлэлтийг авч үзсэн бөгөөд шинжилгээний үр дүн зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс хэтрээгүй. Аймгийн хүнс Хөдөө аж ахуйн газраас  бас судалгаа хийлгэсэн нь зөвшөөрөгдөх хэмжээнд гарсан тухай Жаргалантын ногоочдод танилцуулж байсан.

     - Тэгвэл цагаан элсийг барилгын материал болгон ашиглах боломжтой эсэхийг судалсан туршилт байдаг уу?
   
- Хаягдал цагаан элс нь механик эвдрэлээр үүссэн бутармал, элсэрхэг чулуулаг юм. Үүнийг үндэслэн барилгын материалын түүхий эдийн туршилт судалгааны олон ажил хийсэн байдаг. Тухайлбал Технологийн сургуулийн багш, доктор Б.Оюун цагаан шороог хаягдлын даланд байгаагаар нь хуурай хольц, тоосгонд ашиглах, нунтаглан бетонд нэмэлт болгох, цагаан шороог шигшиж угаан элс, шавраар салган угаасан элсээр хуурай хольц гаргах, шавраар өнгөлгөөний тоосго хийх, цагаан шороог нано хэмжээтэй нунтаглан бетонд нэмэлтээр хэрэглэх зэрэг туршилт судалгааны  ажил  хийсэн.

     - Саяхан гол ус бохирдуулж буй эх үүсвэрүүдийг илрүүлэх шалгалт хийсэн. Энэ талаар ...?
   
- Аймгийн Байгаль орчин аялал жуулчлалын газрын дарга удирдамж гарган “Эрдэнэт, Хангал голыг бохирдуулж буй эх үүсвэрүүдийг тогтоох хяналт шалгалт явуулсан. БОАЖГ, МХГ, Сэлэнгэ сав газрын захиргаа, УЦУОШТ, Эрдэнэт үйлдвэрийн ХАБЭАБОХХ-ийн ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүн хамтарсан эхний шатны шалгалтаар дээрх голыг бохирдуулж буй 11 аж ахуй нэгжийн 17  эх үүсвэр тогтоосон. Эрдэнэт үйлдвэрээс гол бохирдуулж буй хоёр эх үүсвэр илэрсэн. Дараагийн шатны шалгалт  II улиралд явагдах юм.

Я.ЭНХТУЯА

Фото: Б.БАТТӨГС

     Нар наашилсан хаврын сайхан өдөр “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн Ил уурхайн хоосон чулуулгийн 3-р овоолго дээр гарлаа. Энд уурхай үйл ажиллагаагаа явуулж, экскаватор эргэлдэн хөрсийг нь хуулан шанагадаж, аварга белазууд ар араасаа өдөр, шөнөгүй цувралдан хүдэр зөөж байсан гэхэд итгэхийн аргагүй газар нь эдгэжээ. Бүр ойр орчмын газраас илүү модтой, “онгон дагшин” мэт ялгарч харагдах нь гайхам сайхан. Эрдэнэтийн Овоо ордыг ашиглах явцад байгаль орчинд учрах сөрөг нөлөөллийг бууруулах, үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаатай нөхөн сэргээлтийн ажлыг зэрэгцүүлэн явуулах бодлого “Эрдэнэт үйлдвэр” баримталсаар ирсэн. Үүний нэгэн бодит жишээ нь энэ овоолго. 2007 оноос хойш жил бүр энд 50 сая төгрөг төсөвлөн, хоёроос дөрвөн га талбайд нөхөн сэргээлт хийжээ. Ингэснээр өнгөрсөн хугацаанд таван хэсэг газарт нийт 36,2 га талбайд 37300 шинэс, 4420 улиас, 4350 хайлаас, 2200 чацарганын мод тарьж ургуулан олон настын үрээр ургамалжуулсан байна. Газрын гадаргаас 100 гаруй метр өргөгдсөн, байнгын салхитай бөгөөд нартай өдөр хөрсний халалт ихэсч, хуурайшдаг онцлогтой энэ овоолгод нөхөн сэргээлт хийх амар ажил байгаагүй нь ойлгомжтой. Гэсэн ч “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийнхэн чадсаныг бэлхнээ харж болно. Уурхайн үйл ажиллагаагаар эвдэрсэн энэ газрын онцлогт тохируулан биологийн нөхөн сэргээлт хийснээр унаган төрхийг нь бүрэн сэргээжээ. Зуны цагт энд цомцогт баавар, зоосон, алаг башир зэрэг цэцэгс алаглан, яргуй, сөд, таван салаа, чацаргана, үхрийн нүд гэх мэт эмийн ургамал, жимс ургаж, чийгийн улаан хорхой, царцаа, эрвээхий элбэгших  төдийгүй оготно, зурам, үнэг туулай хүртэл гүйлдэнэ. Эрдэнэсийг нь “шүүсэн” хоосон чулуулгийн овоолго дээр мод сөөгөөр биологийн нөхөн сэргээлт амжилттай хийсэн  Монголын уул уурхайн анхны газар бол “Эрдэнэт үйлдвэр” юм. Үүгээрээ ижил төстэй бусад үйлдвэрүүдэд үлгэр жишээ үзүүлнэ гэж байгаль орчны мэргэжилтнүүд үздэг. Нөхөн сэргээлт одоо ч үргэлжилсээр...

     Талбайн усалгааг 40 тоннын багтаамжтай усжуулалтын белазын тусламжтайгаар дөрөвдүгээр сараас эхлэн 10-р сарын сүүлч хүртэл цаг агаарын байдлаас хамааран тогтмол хийнэ. Моддын арчилгаа, нөхөн тарилтыг цаг тухайд нь явуулахаас эхлээд экологийн мэргэжилтнүүдийн ажил мундахгүй их. Мөн биологийн нөхөн сэргээлтийн үр дүнд овоолгын хүрээлэн буй орчинд бий болсон  экосистем, амьтан, ургамлын бүлгэм хэрхэн өөрчлөгдөх явцыг урт хугацааны туршид ажиглаж, үнэлэлт хийдэг. Одоогоор энд дөрвөн зүйлийн 39000 мод, байгалийн 72 зүйлийн ургамал ургаж байна. Мөн 36 зүйл шавьж, 19 зүйл шувуу, гурван төрлийн хөхтөн амьтан бүртгэгджээ. Эндээс уул уурхайн ашиглалтын дараа байгалийн унаган төрх бүрэн сэргэж буй сайхан дүр зургийг харж сэтгэлээ амрааж болно.

     “Эрдэнэт үйлдвэр” сонгосон газраа тэгшлэх, үржил шимтэй хөрсөөр хучих зэргээр техникийн нөхөн сэргээлтийг өөрсдийн машин техник, хүн хүчээр хийдэг. Түүнээс гадна биологийн нөхөн сэргээлтийн талаар цаашид баримтлах бодлого, үйл ажиллагааг тодорхойлох зорилгоор хөрс, ургамал, амьтны мониторингийн судалгааг Технологийн сургууль болон Природа ХХК-ийн мэргэжилтнүүдээс бүрдсэн зөвлөх багтай хамтран гүйцэтгэсэн юм. Ил уурхайн хоосон чулуулгийн зөвхөн 3-р овоолго дээр хийсэн нөхөн сэргээлтийн мэдээлэл ийм байна.
      Үүний зэрэгцээ уурхайчид “Ногоон-төгөл”-д 25 төрлийн 12000 мод, үйлдвэрийн бүсэд нийт 127 мянган мод тарьж ургуулсан. Түүнээс гадна “Сэлэнгэ” амралтын баазынхан байгалийн унаган төрхийг хадгалж, хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх, байгалийн нөөц баялгийг хамгаалах тал дээр тун санаачилгатай ажилладаг. Найман жилийн өмнө “Хустайн нуруу”-наас бугын 10 или анх авчирч нутагшуулсан нь одоо хэдэн арваар тоологдохоор өсч үржсээр байна. Мөн тарвага, гөрөөс нутагшуулан, галуу, цацагт хяруул зэрэг шувуу тэжээн өсгөж байгаа нь амрагчдын нүдийг хужирладаг. Цаашид зэрлэг гахай, бор гөрөөс, аргаль, янгир, баданга хүдэр сэргээн нутагшуулах бэлтгэл хангаж буй талаар Сэлэнгэ амралтын баазын Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, байгаль орчны инженер Г.Бас-Эрдэнэ ярьсан юм.
     “Эрдэнэт үйлдвэр” уурхайн үйл ажиллагаагаар эвдэрсэн газрыг нөхөн сэргээх, эко системийн тэнцвэрт байдлыг хадгалах, хамгаалах, байгаль орчинд учруулж болзошгүй нөлөөллийг бууруулах, тэтгэн сайжруулах зорилго хөтөлбөрөө ийнхүү “онц” хэрэгжүүлж, Монголын уул уурхайд жишиг тогтоож байна.

М.ОДГЭРЭЛ
Фото: Б.БАТТӨГС

Мэдээний төрөл

Календарь

« 4-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          

Зургийн цомог