• Үйлдвэрлэлийн үндсэн үзүүлэлтүүд бүгд биелжээ

       Баялгийг бүтээгч Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олон  11-р сарын эхний арав хоногийн байдлаар үйлдвэрлэлийн үндсэн үзүүлэлтүүдээ 100-135.1 хувиар биелүүлэн ажиллаж байна.     Уулын цул гаргалт 104.9 хувь, хөрс хуулалт 101.3 хувь, хүдэр олборлолтын төлөвлөгөөг 109 хувиар биелүүлжээ. Хүдэр дэх металлын агуулга зэсээр 101.5 хувь, молбиденоор 125,1 хувиар биелүүлсэн бол  металл авалт зэсээр 100 хувь, молибденоор 135.1 хувь , баяжмал дах металлын агуулга зэсээр 100.8 хувь, молибденоор 103.1 хувиар тус тус биелжээ.    Тайлант хугацаанд ачигдсан зэсийн баяжмалын чанар 100.8 хувь бол ачигдсан зэсийн баяжмал дахь металл 103.9 хувь, ачигдсан молибдены баяжмалын чанар 103.1 хувьтай биелжээ.    Ийнхүү Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олон төлөвлөгөөт даалгавруудаа амжилттай биелүүлэн ажиллаж байна.     А.Бямбамаа   Дэлгэрэнгүй...
  • Н.МАНЧУК: Гадаад харилцаагаа тэлж, оюутнуудаа сургаж дадлагажуулахад анхаарна

       Технологийн сургуулийн Сургалт хариуцсан орлогч захирал Н.Манчуктай тус сургуульд ойрын үед өрнөж буй үйл явдал хийгээд хэтийн зорилтын талаар ярилцлаа.      - Энэ хичээлийн жилд танайд хэчнээн оюутан сурагч суралцаж байна вэ?    - Манай сургууль 2019-2020 оны хичээлийн жилд 164 оюутан, сурагч, суралцагч элсүүлж авсан. Үүнээс ахлах сургуульд 41, мэргэжлийн анхан шатны боловсрол олгох сургалтын нэг жилийн ангид 27, бакалаврын сургалтад 68, магистрт 28 оюутан  элсэж, одоо 728 оюутан сурагч суралцаж байна. Өнгөрсөн хичээлийн жилд 117 оюутан сурагч төгссөн.    - Ахлах сургуульдаа Кембрижийн хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр зорьж байгаа. Энэ талаараа ярина уу?    - Бид Олон улсын Кембрижийн хөтөлбөрийн зөвлөлд хүсэлт явуулсан. Хүсэлтийг маань хүлээн авч хөтөлбөр хэрэгжвэл найман хичээл англи хэл дээр явагдана. Үүнтэй холбоотой ирэх оны нэгдүгээр сард Францаас математикийн ухааны доктор, түүнчлэн гадаадын хэд хэдэн багш урьж, багш нартаа туршлага судлуулахаар зэхэж байна. Одоо бид 10-12-р ангид сургалт явуулдаг энэ хөтөлбөр хэрэгжвэл 9-12-р ангид сургалт явуулах юм.    - Технологийн сургуулийн Боловсролын магадлан итгэмжлэлд орох явц аль шатанд явна?   - Өнгөрсөн хичээлийн жилээс бид тайлангаа бичиж, энэ оны гуравдугаар сард Боловсролын магадлан итгэмжлэлийн Үндэсний зөвлөлд  хүсэлт гаргасан. Тавдугаар сард манай сургууль өөрийн үнэлгээний тайлангаа явуулсан. Ингээд 10-р сарын 16-18-нд БМИҮЗ-ийн зохицуулагч, гурван шинжээч манай сургууль дээр ажилласан. Тэд манай өөрийн үнэлгээний тайлантай холбоотой баримт материалтай танилцаж, сургуулийн багш, оюутнууд, төгсөгч, ажил олгогчидтой уулзаж, сургуулийн үйл ажиллагаатай танилцсан. Энэ нь манай сургуульд гурав дахь удаагаа явагдаж байгаа магадлан итгэмжлэл. 2002 онд анх удаа, 2009 онд хоёр дахиа магадлан итгэмжлэлд орсон. Одоо 10 жилийн дараа гурав дахиа магадлан итгэмжлэлд орж байна.    - Магадлан итгэмжлэлийн дүн хэзээ гарах вэ?    - Шинжээчид бидэнд зөвлөмжөө хараахан ирүүлээгүй байна. Шинжээчдийн зөвлөмжийн дагуу бид шалгуур бүр дээр сайжруулалт хийгээд буцааж явуулна. Түүний дараа шинжээчид тайлангийн үр дүнг комисст хүлээлгэн өгнө. Комиссын шийдвэрээр манай сургууль магадлан итгэмжлэгдэх эсэхийг шийднэ. Төлөвлөгөөт хугацаагаар 12-р сард багтаад шийдвэр гарчих байх.    - Технологийн сургуулийн ирээдүйн талаар таны бодлыг сонсъё?    - Манай хамт олон Олон улсын судалгаанд суурилсан институт болох зорилттой ажилладаг. Үүний тулд эхний ээлжинд гадаад харилцаагаа тэлэх ёстой. Гадаадад үнэлэгдэж байж л олон улсын институт болно. Ингээд хамтран ажилладаг байгууллагуудтайгаа гадаадын тэтгэлэг олгох тухай яриа хэлэлцээр хийж байна. Өнгөрсөн хичээлийн жилээс бид Японы Нагоя, Акита их сургуулийн профессорыг урьж оюутнууддаа хичээл заалгасан. Японы Засгийн газраас зардлыг нь дааж Sakura science хөтөлбөрөөр өнгөрсөн хавар манай нэг оюутныг дадлагажуулсан. Энэ жил Sakura science хөтөлбөрөөс дахин нэг хүүхдэд тэтгэлэг олгосон. Ирэх 1-р сард явах юм. Мөн ахлах сургуулиас Хятад улс руу нэг жилийн хугацаатай хэлний сургалтад төлбөргүй сургах тэтгэлэг зарласан. Одоогоор явах сурагч нь тодроогүй байна. Гадаад харилцаагаа тэлж, оюутнуудаа гадагш явуулж сургах, дадлагажуулахад анхаарч байгаа.    - Япон  улсын сургуулиудтай хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлж  байна уу?   - ШУТИС Японы сургуулиудтай нэлээн өргөн харилцаатай. Хамтын ажиллагаатай сургуулиудад оюутнууд нэг жил хүртэлх хугацаагаар төлбөргүй суралцах боломж байдаг. Энэ боломжийг сургуульдаа авчрахаар зорьж байна. Оюутнууд 7 хоног ч гэсэн гадагш яваад ирэхэд л “нүд тайлагдаж” гадаад хэл үзэж тэнд суралцах хэрэгтэйг маш сайн ойлгодог. Манай сургууль хэлний төвтэй болохоор боломж харьцангуй их. Сурч буй мэргэжлээрээ Японд дадлага, судалгааны ажил хийх, дипломын ажлаа бичээд ирэх ч боломж бий.    - Оюутан сурагчдын гадаад хэлний боловсролд хэрхэн анхаарч байгаа вэ?    - Сүүлийн үед нэг хоёрдугаар курсээс хэлний сургалтад суралцуулж төгсөхөөс нь өмнө гадаад хэлний шалгалт авдаг болсон. Өөрөөр хэлбэл гадаад хэлний шалгалтаа давж байж диплом хамгаална. Ингэж “шахсанаар” тухайн оюутанд гадаадын их сургуульд сурах боломж нэмэгдэнэ. Эрдэнэтийн хүүхдүүд АНУ-ын Аляска Фейрбанксын их сургуульд тухайн орон нутгийн сургалтын төлбөрөөр суралцах боломжтой. Ихэнх орнууд гадаадынхныг өндөр төлбөртэй сургадаг. Тухайн орон нутгийнхаа иргэний адил төлбөрөөр суралцах нь ихээхэн хямд тусдаг. Манай сургуульд сурч байгаа Эрдэнэтийн хүүхдүүдэд ийм боломж өндөр байгаа.    - Оюутны мэдлэг чадвар, чадамжийг сайжруулах чиглэлээр танай сургууль хэрхэн ажиллаж байна?    - Оюутны мэргэжлийн мэдлэг, чадвар багшаас шалтгаална. Мөн сургалтын хөтөлбөртэй ч бас холбоотой. Нөгөөтэйгүүр бид сайн оюутан элсүүлж, чанартай боловсон хүчин бэлтгэх зорилготой байгаа. 2018 оноос манай сургууль босго оноогоо 500 болгосон. ШУТИС-ийнх 450 байдаг. Тэгэхлээр манай босгыг давсан л  бол мундаг хүүхэд. Бид  үр дүнд суурилсан сургалтын хөтөлбөр боловсруулаад гурван жил болж байна. Долоон хөтөлбөрөөс гурвыг нь эцэслэсэн. ШУТИС-ийн хөтөлбөрийн ерөнхий хороо дэмжсэн. Одоо ШУТИС-ийн эрдмийн зөвлөлөөр хэлэлцүүлэхийг хүлээж байгаа. Дэмжигдвэл сургалтдаа эдгээр хөтөлбөрөө хэрэгжүүлнэ.    - Япон улсад суралцсан хүний хувьд манай оюутнуудад тэднээс юуг авч  хэрэгжүүлмээр санагдсан бэ?   - Монгол хүүхдүүд чөлөөтэй, задгай сэтгэдэг. Юмыг  аль ч талаас нь харж чаддагаараа япончуудаас давуу талтай. Төлөвлөдөггүй, цагийн юмыг цагт нь хийдэггүй дутагдал манайханд бий. Үүнийгээ засаад төлөвлөгөөтэй, аливаад дүрмийг чанд баримтлаад сурчихвал манай оюутнууд хэнээс ч хоцрохгүй.    Японы хамгийн олон Нобелийн шагналтан төрөн гарсан Нагоягийн их сургуульд докторын зэрэг хамгаалсан эрдэмтэн бүсгүй Н.Манчук ШУТИС-д багшлахын зэрэгцээ Нагоя их сургуулийн байгуулсан лабораторийн захирлаар ажиллаж байжээ. Орон нутгийн салбарт ажиллаж, сурсан эрдмээ залууст түгээх хүсэлдээ хөтлөгдөн сонгон шалгаруулалтад орсноор 2018 оны гуравдугаар сард энд ирсэн. Гадаад харилцаагаа өргөжүүлж, улмаар судалгаанд суурилсан олон улсын институт болох Технологийн сургуулийнхаа зорилтыг хэрэгжүүлэхэд  өөрийн хувь нэмрээ оруулна гэж тэр итгэлтэй хэлсэн юм.   Я.Энхтуяа Дэлгэрэнгүй...
  • “Залуу ажилтны сургалт” боллоо

       Өнгөрсөн баасан гарагт Холбоо, мэдээллийн технологи, автоматжуулалтын цех “Залуу ажилтны сургалт” зохион байгууллаа. Сургалтын эхэнд тус цехийн дарга З.Бямба-Од цех, хэсгийнхээ үйл ажиллагаа,онцлогийн талаар мэдээлэл хийв. Уг сургалтад 35 хүртэлх насны 99 ажилтан хамрагдсан бөгөөд “Байгууллагын хөгжилд-Залуучуудын оролцоо”, “Залуу үе-Төлөвшил”, ХАБЭА-н манлайлал” зэрэг сэдвээр Хөгжлийн хэлтсийн Бүтээмж инновацын мэргэжилтэн Л.Уранцэцэг, Эрдэнэт сургуулийн ахлах багш,сэтгэл судлалын ухааны магистр Б.Уламбаяр, ХАБЭА-н хэлтсийн Тэргүүлэх инженер Ц.Оргил нар илтгэл тавьж хэлэлцүүлэв. Энэ үеэр тус цехийн лаборант Б.Бота, дээж авагч Б.Шүрэнцэцэг, засварчин Д.Батзориг нарыг Орхон аймгийн хүндэт тэмдгээр  шагналаа. Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилтныг шагнаж урамшуулах журмын дагуу тэдэнд тус бүр 100 мянган төгрөгийн мөнгөн шагнал олгов.   Т.Батчулуун                 Дэлгэрэнгүй...
  • Б.НЯМЛХАГВА: Шинэ найз нөхөдтэй болж, цагийг хөгжилтэй өнгөрүүлж байгаа нь бүсгүйчүүдэд их таалагдаж байх шиг байна

       Эрдэнэт үйлдвэрийн Соёл, урлагнийн цогцолборын багш, уран бүтээлчид уурхайчдын чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх, амралтын өдрүүдэд хөдөлгөөн хийж, эрүүл мэнддээ анхаарахад нь дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор 10 дугаар сараас “Заавал сурах 10 бүжиг”-ийн сургалт явуулж эхэлжээ. Бүжиг сонирхож, бие бялдраа хөгжүүлэхээр 100-аад уурхайчин тус сургалтанд хамрагдаж байна. Бүжгийн урлагийн гайхмашгийг мэдрүүлсэн тус сургалтын талаар Соёл, урлагийн цогцолборын бүжиг ангийн багш, бүжигчин Б.Нямлхагватай ярилцлаа.        - Уурхайчдыг хөдөлгөөний дутагдлаас хамгаалах зорилгоор та бүхний эхлүүлсэн ажил үр дүнгээ хэрхэн өгч байна вэ?    - Соёл урлагийн цогцолбороос санаачлан хэрэгжүүлж байгаа “Заавал сурах 10 бүжиг”-ийн ангид Эрдэнэт үйлдвэрийн Эмэгтэйчүүдийн холбооны гишүүд маш идэвхтэй хамрагдаж байна. Сургалт эхэлснээс хойш суралцагчдын тоо нэмэгдсээр 100-д хүрчихлээ. Долоо хоног бүр шинэ бүжиг заадаг. Өнөөдрийн байдлаар зургаан бүжиг зааж сургаад байна.  Ажлын өдрүүдийн Лхагва, Пүрэв гаригт суралцагч нар маань Соёлын ордон дээрх  цэнгээнт бүжигт орох боломжтой. Шинэ бүжиг сурахын зэрэгцээ шинэ найз нөхөдтэй болж, цагийг хөгжилтэй өнгөрүүлж байгаа нь бүсгүйчүүдэд их таалагдаж байх шиг байна. Бүжиг хүнд хамгийн их кайф өгдөг зүйл. Бурмаар тэтгэхээр урмаар тэтгэ гэдэг дээ. Сурахын төлөө өөрийгөө дайчилж яваа бүсгүйчүүдээ урамшуулахыг л хичээдэг.      - Ямар бүжгүүд заасан бэ? Шинэ оны босгон дээр тайлангаа тавих уу?   - Задгай цагаан, хүмүүн төрөлхтөн, гурван тамирын уянга, фолька, ёохор, чардаш бүжгийг заасан. Амралтын өдрүүдэд тогтмол 50-60 хүнтэй хичээллэж байна. Нэг бүжигнээс хоцорчихвол заалгаж байж санаа нь амардаг хүмүүс. Бид 12 дугаар сард тайлангаа тавьж, бүжигчдээсээ шалгалт авна. Нийтийн цэнгээнт бүжиг өнөө цагт заавал байх ёстой зүйлийн нэг болсон. Энэ чиглэлээр Соёл, урлагийн цогцолбор санаачилга гарган, сайн дураар бүжиг сурах сонирхолтой үйлдвэрийн ажилтнуудаа дэмжиж байгаа нэг хэлбэр юм.    - Бүжгийн багш хүртлээ өөрийгөө хөгжүүлсэн таны хувьд урлагтай хэдий үеэс холбогдсон бэ?    - Соёл, урлагийн цогцолборын дэргэдэх “Эрдэнэт” дуу бүжгийн чуулгын бүжигчнээр 14 дэх жилдээ ажиллаж байна. Миний бие ШУТИС-ийг Уул уурхайн машин, тоног төхөөрөмжийн механикийн ангийг төгсөж, Эрдэнэт үйлдвэрийн Баяжуулах үйлдвэрээс ажлын гараагаа эхэлсэн байдаг юм. Ажилд ороод 9 сар болж байтал “Уурхайчин” соёлын ордонд бүжигчин авах сонгон шалгаруулалт зарласан. Ингээд сонирхлынхоо дагуу шалгаруулалтад оролцож, 14 хүн өрсөлдсөнөөс “А” үнэлгээтэйгээр тэнцсэн. Энэ алхам миний амьдралыг өөрчилсөн гэж хэлж болно. Сайхан хамт олон дундаа их зүйл сурч, өнөөдрийг хүртэл өөрийгөө хөгжүүлж явна. Намайг ажилд орох үед Эрдэнэт үйлдвэрийн ажлыг нэгдүгээрт тавих, хувийн уран бүтээлийг хоёрдугаарт тавих ёстой шүү гэж захиж байсан. Тэр утгаараа үйлдвэрийн хэмжээнд зохиогдож байгаа урлагийн ажлуудад илүүтэй анхаардаг. Хувийн уран бүтээл талаасаа төвийн болон хангайн бүсийн гоцлол бүжигчдийн уралдаанд оролцож, ОХУ-ын Улаан-Үүд хотод болсон Олон Улсын гоцлол бүжигчдийн уралдаанд 3-р байрт шалгарч байсан.        - Бүжгийн урлагийг цөөн үгээр юу гэж илэрхийлэх вэ?    - Орсон хүн гарч чаддаггүй, хамгийн их кайф өгдөг, соронзон мэт өөртөө татагч гайхамшигтай урлаг гэж хэлнэ.    - Бүжигчин хүний мэргэжил юугаараа онцлог вэ?    - Бүжигчдийг хараад байхад дуучид, хөгжимчдөөс илүү задарч чаддаг юм болов уу. Дийлэнх нь залуучууд байдаг учраас тал бүрт хөрвөх чадвартай, авьяаслаг юм шиг санагддаг. Манай “Эрдэнэт” дуу бүжгийн чуулгын уран бүтээлчид ч үүнийг тод харуулдаг гэж бодож байна.    - Баярлалаа. Танд уран бүтээлийн амжилт хүсье.           И.Чинтогтох Фото: Ш.Лхамсүрэн Дэлгэрэнгүй...
  • Ц.Шоовдор: Би их олон жил өглөө эртээс шөнө дөл хүртэл хөдөлмөрлөсөн

       Волейболын холбооны Үндэсний дээд лигийн тэмцээний нээлтэд энэ спортын алтан үеийн тамирчид уригдсан юм. Алтан үеийнхний манлайд од болон гялалзаж явсан Монгол Улсын гавьяат тамирчин, волейболын спортын олон улсын хэмжээний мастер Цээ-Оригийн Шоовдортой ярилцлаа.      - Үндэсний дээд лигийн тэмцээний нээлт, хоёрдугаар тойргийн тоглолт Эрдэнэтэд боллоо. Таны сэтгэлд нийцэв үү?    - Их сайхан байна. Нээлтийн ёслол соёл, спортоор цэнгүүлсэн өвөрмөц ажиллагаа боллоо. Энэхүү үйл ажиллагаа, аялан тоглолтыг Монголын Волейболын холбоог 12 жил удирдсан “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн санаачилсан юм. Эрдэнэтийн иргэд энэ гурван өдрийн турш волейболоор амьсгаллаа. Лигийн шилдэг тамирчдын гайхалтай тоглолт Эрдэнэтийн хүүхэд залууст волейболын спортоор хичээллэх хүсэл төрүүлсэн байхаа.     - Та  волейболын спортод анх хөл тавьсан үеийн дурсамжаасаа хуваалцана уу?   - 1958 онд намайг 9-р ангийн сурагч байхад  волейболын шигшээ багт тоглуулна гээд хөдөөнөөс Улаанбаатарт аваад ирлээ. Би волейбол тоглож байгаагүй, бараг бөмбөг давуулж ч чадахгүй “амьтан” байв. Хөнгөн атлетикаар хичээллэж байсан болохоор үсрэлт, хурд, уян хатан чанарын хувьд бусдаас ялгарах онцлогтой байсан байх. Миний аав, ээж Өврийн сайхан хангай нутгийн нуруулаг, биерхүү хүмүүс байлаа. Тэднээс минь надад дамжсан чацархаг бие волейболын спортод зохицсон байх. Би ч удалгүй энэ спортод дурлаж эхэлсэн дээ. Багш нарынхаа заасан болгоныг сурах гэж их л мэрийдэг байлаа. 1960 оны эхээр Азийн социалист 10 гаруй орноос эрэгтэй тамирчид манай улсад ирж тоглосон юм. Тэндээс л би волейболын спортын гайхамшгийг мэдэрч, техникийг жигд сайн эзэмших ёстойг ойлгосон. Ингээд энэ спортод бүр ч их шимтсэн дээ.        - Таныг тухайн үедээ тоглолтын уран чадвараараа Улсын шигшээ багийн эмэгтэй тоглогчдоос хол тасарсан, гадаадын волейболчид ч таны тоглолтыг биширдэг байсныг үеийн тань тамирчид ярьж  байсан. Ид тоглож байсан үеэ дурсана уу?    - Би 1958-1979 он хүртэл улсын шигшээ багийн үндсэн тоглогч, багийн ахлагч, дасгалжуулагчаар тасралтгүй ажилласан. УАШТ, Монголын бүх ард түмний спартикиад болон бусад тэмцээнд тогтмол медальт байрт орж байлаа. Мөн улс хоорондын олон улсын, дэлхийн оюутны Универсиадын, дэлхийн аварга, Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд багаа удирдан, амжилттай тоглож, шилдэг тоглогчийн шагналыг цөөнгүй  хүртэж явлаа.    - Монголын Волейболын спортын хатан хаан ч гэж нэрлэх юм билээ?    - 1960-1966 оны үед миний үсрэлт, хурд бусдаас арай өөр түвшинд хүрч л дээ. Энэ үед би эрэгтэй сеткэн дээр тоглодог байсан. Миний ахалсан баг улсын аваргын тэмцээнд ихэвчлэн тэргүүн байрт шалгардаг байлаа. Тэгээд л сэтгүүлч, сурвалжлагчид л тэгж бичиж байсан хэрэг. Би өөрийнхөө амжилтыг Г.Шоовдор, Б.Авирмэд, Ч.Дэмчиг нарын гайхамшигтай сайхан багш нар, шилдэг сайн шавь нартайгаа холбож ойлгодог.      - Таны олон жилийн нөр их хөдөлмөрийн дүнд шавь нараас тань алдартай волейболчид олноороо төрөн гарсан байх?   - Намайг 1969 онд Улсын шигшээ багийн тоглогч, дасгалжуулагчаар, 1980  оноос Залуучуудын шигшээ багийн дасгалжуулагчаар томилсон юм. Шигшээ багийн сургалтаар би 140 гаруй  спортын мастер төрүүлсэн. Тэднээс  30 гаруй нь олон улсын хэмжээний мастер болсон. Чамгүй хөдөлмөр зарцуулсны хүчинд   чансаатай тамирчид бэлджээ гэж би өөрөөрөө бахархдаг.    - Та шигшээ багийн үндсэн тоглогч, дасгалжуулагчаар ажиллахын зэрэгцээ Их сургуулиудад олон жил багшилсан гэдэг. Энэ бүхнийг хэрхэн зохицуулж байв?    - Би 1969 онд МУИС-ийн Түүхийн ангийг онц төгсч, сургууль намайг багшаар үлдээсэн. Дараа нь ХААИС-д 1973-2014 он хүртэл тасралтгүй ажилласан. Би их олон жил өглөө эртээс шөнийн 11 цаг  хүртэл хөдөлмөрлөсөн. Миний үндсэн ажил дээд сургуулийн нийгмийн ухааны багш. Өдөр бүр 15.40 хүртэл хичээл заана. Дараа нь оюутны волейболын секц хичээллүүлнэ. Үдэш шигшээ багийн тамирчдыг дасгалжуулж, бас тоглоно. Энэ бүх ажил засварлагагүй үргэлжилж байсан. Гэсэн ч би  харамсдаггүй. Миний хийсэн ажил бүхэн надад тодорхой үр дүн, баяр жаргал авчирсан. Би улсад 55 жил хөдөлмөрлөсөн. Энэ хугацаанд нэг ч удаа эмийн чөлөө авч үзээгүй. Өнөөдөр миний нас  80  шүргэж яваа ч эрүүл саруул байна.    - Гайхалтай. Спортоор тууштай хичээллэснээр эрүүл саруул урт наслах, хөдөлмөрлөх нөөц ямар их байдгийг та биеэрээ харуулж байна?    - Баярлалаа. Энэ бол волейболын спортын гавьяа. Оюуны хөдөлмөрийг спорттой хослуулсны ач.        - Волейболыг оюуны спорт гэх хандлага байдаг. Та үүнийг юу гэж үздэг вэ?   - Энэ  спорт тоглогчоос  гүйлгээ ухаан шаарддаг. Тоглогч маш богино хугацаанд бүр 2-3 секундэд шийдвэр гаргах чадвартай байх ёстой. Бөмбөгийг чанга цохих нь гол биш, үсэрч явахдаа багтаа оноо авах ашигтай хувилбар сонгож, зөв шийдвэр гаргаж чаддаг байх хэрэгтэй.    Шигшээ баг зогсонги байдалтай болсон цаг үед би цөөхөн охид ч гэсэн бэлдэж өгье гээд волейболын гүнзгий анги хичээллүүлсэн. 10-11 настай 10 хүү, тоонд сайн 20 охиныг сонгосон юм. Манай охид тоглох ур чадвар, сэтгэн бодох, шийдвэр гаргах түвшнээрээ бусдаас илүү байсан. Мэдээж  волейболчинд хурд, хүч, уян хатан чанар чухал.    - Энэ спортоор амжилт гаргах үндэс нь юу вэ? Волейболын техникийг хэрхэн жигд эзэмшихийг тайлбарлаж өгөөч?    - Волейболын тамирчин техникийг жигд эзэмших хэрэгтэй юм. Давуулалт,  довтолгоо, хамгаалалт, хаалт, тэр бүү хэл холбогчийг ч гарамгай хийдэг байж волейболд амжилт гаргана гэж би  шавь нартаа хэлдэг. Сургуулилт дээр тэгш тоглодог болгох зорилгоор дээрх техникийг бүх тамирчинд эзэмшүүлэх зорилго тавин давтуулдаг. Холбогч бол одоо цагт тоглолтыг найруулдаг тамирчин болсон. Багш дасгалжуулагч нар дэлхийн волейболын хөгжилд гарч буй  шинэ зүйлийг  ухаалаг тусгаж, сургалт дасгалжуулалтын ажилдаа нэвтрүүлэх нь зүйтэй.      - Таны нэрэмжит тэмцээн олон жил зохиогдсон. Сүүлийн үед яагаад тасрав?    - Өвөрхангай аймгийн 10 жилийн сургуулийн захирал асан миний ангийн  найз санаачлан энэ тэмцээнийг эхлүүлсэн хэрэг. Эхэндээ Өвөрхангайд зөвхөн охидын дунд явуулсан. Тэр үед Улаанбаатарын 4, Өвөрхангайн 4, нийт 8 багийн 64 хүүхэд өрсөлдсөн. Энэ тоо жил бүр өссөөр 50 багийн 500 гаруй тамирчинд хүрснээр Өвөрхангайн зааланд багтахаа болиод 2000 оноос Улаанбаатарт явуулж эхэлсэн юм. 2002 оноос хөдөө орон нутаг спортын ордонтой болж, аймгуудад явагдах болсон. Хүүхдүүд энэ тэмцээнд ирэх их дуртай, цас зудыг ч үл ажран ирдэгсэн. 2010 оны их зудтай хавар Дорнодод тэмцээн болоход баруун аймгуудаас хүүхдүүд замдаа цасанд суусан машинаа татаж гаргасаар очсон. Тэмцээний үр дүнд хөдөө орон нутгийн волейбол сонирхогчдын тоо эрс өссөн. Миний нэрэмжит тэмцээн 26 жил тасралтгүй үргэлжилсэн. Сүүлийн хэдэн жил тасалдсан. Одоо Баруун, Хангай, Төв, Зүүн, Говийн бүсчлэлээр волейболын Улсын аварга шалгаруулах тэмцээн явуулдаг боллоо. Тэмцээнийг аймаг бүр өөрийнхөө өндөр зэрэгтэй мастеруудын нэрэмжит болгосон. Энэ их зөв, сайхан ажил. Волейболын холбооны удирдах зөвлөлийн гишүүд залуу волейболчин мастеруудаар эгнээгээ тэлж байгаа. Тэд шинэлэг хэлбэрийн ажил санаачлан, өөрсдөө манлайлж яваад би их баяртай байна.    - Нэгэн үед Волейболын холбооны удирдах зөвлөлийн гишүүн асан, ахмад, алдартай тамирчны хувьд Волейболын холбооныхонд хандаж юу хэлэх вэ?    - Холбооны удирдах зөвлөлийнхөн надтай ямагт зөвшилцдөг, намайг сонссоор ирсэн. Монголын волейболын холбоо зорилтот хөтөлбөрөөрөө насны бүх ангиллаар тэмцээн явуулж байгаа. Түүнийгээ улам чанартай болговол амжилт улам л тодорно. Гадаадад тэмцээнд оролцож буй тамирчныг зөв сонгох хэрэгтэй. Сүүлийн хэдэн жил клубүүдийн аварга болсон багаа явуулж байгаа. Урт хугацаанд багаар ажилласан нь сугалаагаар таарсан тамирчдаас ондоо. Нэг дор сугалсан 6 мастер тэмцээнд түрүүлээгүй байхад, ХААИС-ийн баг жил бүр медаль авч байдаг. Энэ нь багийн төлөвшил ганц хоёр сарын дотор бий болчихдоггүйг харуулж байгаа юм.    - Энэ цагийн волейболчдын ур чадварын тухайд та юу хэлэх вэ?    - Монголын волейболчдын ур чадвар байнга өссөөр байна. Волейболын багт 12 үндсэн тоглогч байдаг. Тэдний гадаадын тэмцээний зардлыг даах ивээн тэтгэгч ховор байна. Спортын байгууллагын бэл бэнчин тааруухан байна. Гэлээ ч манай Волейболын холбоо зүүн Азийн тэмцээнд бүх насны ангиллын баг тамирчдыг явуулж байгаа. Манай тамирчид ч гадаадаас медальтай ирж байгаа. Өнөөдрийн дээд лигийн тэмцээнийг харахад багууд эн тэнцүүхэн өрсөлдөж байна. Тамирчдын ур чадвар өмнөх үеэс зүйрлэшгүй ихээр өсчээ. Тэдэн дундаас тасархай сайн тоглож буй хүүхдүүд байна. Тэгш сайхан тоглодог тамирчид олон болжээ.   - Эрдэнэт үйлдвэр нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд Монголд Их спорт, багийн спортыг хөгжүүлэх, түүнийг сурталчлах, түгээн дэлгэрүүлэх үйлсэд үнэтэй хувь нэмрээ оруулсаар ирсэн. Энэ талаар та юу хэлэх вэ?    - Эрдэнэт үйлдвэр Волейболын дээд лигийн тэмцээн явагдаж байсан бүхий  л хугацаанд санхүүжүүлсээр ирсэн. Дэлхийн стандартад нийцсэн спортын барилга байгууламж, талбай зэргийг бий болгосон нь Монголд өөр хаана ч байхгүй. Олимпийн тамирчид энд л бэлтгэлээ базааж байна. Нөгөөтэйгүүр ажилчдынхаа спорт, урлагаар хичээллэх боломжийг бүрдүүлж, ямар их дэмждэг болох нь харагдаж байна. Монгол Улсын аж үйлдвэрийн төв болсон энэ сайхан хот, уурхайчдаар би дандаа бахархдаг.    - Эрдэнэт волейболын тамирчдын их “уурхай” болж байсан гэж та нэгэнтээ хэлсэн. Энэ тухай?   - Оросын Универсиад багт тоглож, Залуучуудын шигшээ багийн гишүүн байсан Белов энд их сайхан өнгө аяс бий болгосон. Дэлхийн хэмжээний мастер тамирчин ямаршуу түвшинд тоглодгийг Эрдэнэтчүүд хамгийн түрүүн ойлгосон гэж би боддог. Эрдэнэтийн уурхайд ажиллаж байсан Оросын мэргэжилтнүүд ч их нөлөөтэй байсан.    - Волейболын спортыг сонирхон хичээллэх хүүхэд олон байгаа байх. Эцэг эхчүүд юун дээр анхаарах хэрэгтэйг хэлж өгнө үү?    - Хүүхдийг аль болох багаас нь волейболоор хичээллүүлэх хэрэгтэй. Тэгэхдээ сургалтыг зөв явуулж буй багшид хүүхдээ өгөөрэй. Волейбол унах, үсрэх, үсрээд зөв буух гэхчилэн нарийн  шилжих хөдөлгөөнүүдтэй. Шилжих хөдөлгөөн заагаагүй бол волейболын тоглолтод оруулж болохгүй. Унаад гэмтэхгүй техникүүд байдаг. Энэ бүхнийг багш зөв заах ёстой. Хүүхдээ хичээл номд нь шамдуулахын зэрэгцээ  спортод дурлуул. Ялангуяа волейболын спорт хүнийг маш сайхан төлөвшүүлдэг. Багийн  спорт учраас хамтач, нийтэч зан төлөвтэй болно. Багаар ажиллах чадвар, бусдыг хүндлэх эрхэм чанарыг эзэмшинэ. Сахилга бат, хувийн зохион байгуулалт сайжирна.    - Цаг зав гарган сонирхолтой яриа өрнүүлсэн танд баярлалаа.    1960-1970 онд Эмэгтэйчүүдийн шигшээ багийн шилдгийн шилдэг тамирчин, дасгалжуулагч байж, хүчтэй довтолгоо, тоглолтын хосгүй ур чадвараараа гайхуулж явсан энэ буурай даруухан ярьж, сайхан инээмсэглэх юм. Энгүүн даруу, хэнд ч хүндэтгэлтэй хандах эрхэм чанар нь ийм л агуу нэгэнд заяадаг мэт. Я.ЭНХТУЯА Дэлгэрэнгүй...
  • Х.БАДАМСҮРЭН: Волейбол нь хамт олны хүчийг нэгтгэдэг спорт

       Монголын волейболын холбооны дээд лигийн тэмцээний хоёрдугаар тойргийн тоглолтын хаалтын үеэр “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал, Уурхайчин багийн эзэн, Монгол Улсын Аж үйлдвэрийн гавьяат ажилтан Х.Бадамсүрэнтэй волейболын спортын талаар ярилцлаа.        - Уурхайчин багийн хамт олон Үндэсний дээд лигийн тэмцээнд хэр бэлтгэлтэй оролцож байна?   - Монголын волейболын холбооны дээд лигийн тэмцээний хоёрдугаар тойргийн эхний тоглолтууд манай Эрдэнэт үйлдвэрийн Хангарьд паласт амжилттай явагдаж дууслаа. Энэ жил бид Үндэсний  дээд лигийн тэмцээнийг найман жилийн дараа сэргээн, зохион байгуулж байна. Энэ лигийн тэмцээнд легионер тоглогчид урьж оролцуулж байна. ОХУ, Япон улс, АНУ-аас легионер тоглогчид оролцож байна. Ингэснээр өндөр ур чадвартай тамирчдын тоглолтыг залуучууддаа үзүүлж байгаа юм. Энэ жил Уурхайчин багаа бид онцлогтойгоор тэмцээнд оролцуулж байна. Үндсэн тоглогчдын дийлэнх хувь нь хүүхэд залуучууд, 15-17 насныхан энэ багийг бүрдүүлж байна.  Би Монгол Росцветмет нэгдлийн Ерөнхий захирал байхдаа Эрдэнэтийн Д.Алтансувд гэж охиныг анх 13 настайгаас нь Улаанбаатар хотод авч ирэн, дотуур байранд байрлуулан бэлдүүлж байлаа. Одоо олон улсын хэмжээний мастер болчихсон Монгол Улсынхаа урдаа барьдаг сайн тоглогч болсон. Энэ тоглогчоо Уурхайчин багтаа оруулж тоглууллаа. Уурхайчнаар овоглож байгаа залуучууд маань манай Монголчуудын хэлдгээр ирээдүйд цахиур хагалсан, гал гаргасан тоглолтыг гаргах, Монголын волейболын спортын нэрийг өндөрт өргөх баг тамирчид болно гэж бид ойлгож байгаа. Энэ удаагийн тоглолтод тэдэнд маань арай л бяр, туршлага дутаж байна даа.    - Волейболын спортыг улам хөгжүүлэхийн тулд Эрдэнэт хотдоо волейболын ордон барьж байгуулахаар шийдвэр гаргасан. Энэ тухайд?    - Монголын хүүхэд залуучууд, Орхон аймаг, Уурхайчдын хүүхдүүд, Уурхайчин залуучуудын маань сэтгэлд нийцсэн, бидний хүсэл мөрөөдөлд нийцсэн шийдвэр болсон гэж бодож байна. Энэ шийдвэрийг Монголын волейболын холбооны удирдлагууд, Орхон аймгийн удирдлагуудтай хамтарч ярилцаж байж гаргасан шийдвэр юм.    - Үндэсний лигийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг орон нутагт анх удаа зохион байгууллаа. Орхон аймгийн ард иргэд, баялаг бүтээгч уурхайчид, Зэвсэгт хүчний 186-р ангийн хөгжимчид ирж багуудын тоглолтыг дэмжиж байгаа нь сайхан харагдаж байлаа?    - Улаанбаатар хотод Залуучуудын аварга шалгаруулах тэмцээн болдог байлаа. Спортын төв ордонд хөл гишгэх зайгүй. Багуудаа дэмжсэн хөгжөөн дэмжигчид бүрээ үлээж, бөмбөр дараад л сайхан байдаг байлаа. Тэр үеийг санагдуулж байна. Волейбол нь хамт олныг нэгтгэдэг, хүчийг нь нэгтгэдэг сайхан спорт. Энэ хэдэн өдөр Эрдэнэтчүүд, Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн  волейболоор амьсгалж байна. Багийнхаа тоглолтуудыг харж суухад энэ цөөхөн Монголчууд бидэнд сэтгэл нэгтэй байх, эв эетэй байх, бие биенээ дэмжихэд спорт их ач холбогдолтой. Тэрний нэг илрэл гэж харж байлаа.  Бид урд нь легонер тамирчдыг хүн явуулж, тоглолтыг нь харж байгаад сонгодог байлаа. Энэ удаад ажил ихтэй учир хүмүүсийг ч явуулж амжсангүй. Цаасаар судалгаа хийн цол хэргэм, өндрийг нь харж байгаад л цахим хэлбэрээр сонголт хийлээ. Сонгосон хүмүүсийг харж байхад ингэж сонголт хийх буруу юм байна гэдэг дүгнэлтэд хүрлээ. Ийм хүмүүсийн чанар чансаа муудсан юм байна гэж харлаа. Уурхайчин багийн тамирчдыг маань хурцалж чадаагүй нь бидний хүсэн хүлээж байсан хүнийг сонгож авч ирж чадаагүйтэй ч холбоотой. Мөн аймагтаа волейболын ордонтой болох нь улсдаа төдийгүй цаашид тив дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд амжилттай сайн тоглоно гэдэгт итгэж байна. Хүүхэд залуучууд чөлөөт цагаа зөв өнгөрүүлнэ гэдэг суурь хүмүүжилд асар их чухал. Иймээс ч бид ач холбогдол өгч байна даа.    - Залуу байхдаа та волейболын спортоор хичээллэдэг байсан. Тоглолтуудыг хараад сэтгэгдэл ямар байна?  Ахмад волейболчид ч ярьж байна. Гурван өдөр үнэхээр сайхан байлаа гэж?    - Залуу нас сайхан. Би хөдөөгийн сумуудад голдуу сурч байлаа. Хөдөө суманд шатар тоглох, дугуй унах, теннис тоглох, эмнэг хангал сургахад л хичээж, сайн ч оролцдог байлаа. Дараа нь наймдугаар ангидаа төвийн арван жилийн сургуульд  заалтай газар орж ирээд волейбол тоглож сурсан даа. Улмаар ОХУ-д сурч байхдаа сагс, волейболоор нэлээн шамдангуй хичээллэж байсан. Яаманд, Бор-Өндөрт ажиллаж байхдаа ч тоглодог байсан. Тэр үеийг дурсан санаж байна. Энд уригдан ирсэн Үндэсний дээд лигийн тэмцээнийг үзэж байгаа ахмадууд тухайн үедээ Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд  оролцож байсан мундаг хүмүүс. Тухайн үеийн нөхцөл байдал ямар байлаа, материаллаг бааз хэр байв? гэсэн хэдий ч сайн тоглодог хүмүүс шүү. Монголын волейболын холбооноос ач холбогдол өгч ахмадуудаа урьж авч ирсэн. Тоглолт дундуур ахмадууд маань  өөрийн сэтгэл, зөвлөмжийг өгч харагдана. 300 гаруй залуучууд ирсэн байна. Эрдэнэтийн  хүүхдүүд эдгээр тамирчдыг хараад волейболын спортод дурлаж, тэмүүлнэ гэдэгт итгэлтэй байна. Улаанбаатар хотод, Зүүн азийн аварга шалгаруулах тэмцээн зохион байгуулахад Монголын эмэгтэй баг Хятадын багийг анх удаа хожиж мөнгөн медаль авч байсан. Тэрнээс хойш Монголын волейболчдын ур чадвар эрс нэмэгдсэн. Волейболд хандах хандлага нь өөрчлөгдсөн. Хүүхдүүдээ волейболоор хичээллүүлэх гэсэн эцэг,  эхчүүдийн хандлага нэмэгдсэн. Ийм ч учраас энэ удаагийн тоглолт Эрдэнэт хотод волейболын хөгжил дэвшлийг шинэ шатанд гаргана гэдэгт эргэлзэхгүй байна.    - Танд амжилт хүсье.    - Баярлалаа.   А.Батбаяр Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Хурд хүч, авхаалж самбаа уралдсан “Шидэт бөмбөлөг”тэй өдрүүд

      Нийгмийн хариуцлагын шилдэг хэрэгжүүлэгч Эрдэнэт үйлдвэр, их спортыг дэмжиж ирсэн баялаг бахархам түүхээ нэгэн шинэ хуудсаар дахин зузаатгалаа. Монголын Волейболын холбооноос зохион байгуулдаг Үндэсний дээд лигийн тэмцээний Ерөнхий зохион байгуулагчаар Эрдэнэт үйлдвэрийн хамт олон хамтран ажиллаж, Эрдэнэт хотдоо өнөө цагийн волейболын шилдгүүдийг авчирсан нь ойрын өдрүүдийн тод “сонин” байв. Хангарьд палас гурван өдрийн турш үзэгчдийн уухай, тамирчдын өрсөлдөөнд доргиж, Эрдэнэтчүүд волейболын спортын хөгжлийн томоохон “зүтгэлтнүүд” гэдэг нь энэ өдрүүдэд нотлогдлоо.     Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн: Волейболын ордныг Эрдэнэт хотод барихаар боллоо    Эрдэнэт хотод болсон волейболын Үндэсний дээд лигийн тэмцээний үр дүнгээс гарсан хамгийн сайхан шийдвэрийг Эрдэнэт үйлдвэр ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал, Үндэсний дээд лигийн тэмцээнийг зохион байгуулах хорооны дарга Х.Бадамсүрэн хаалтын үйл ажиллагааны үеэр дуулгав. Үе үеийн волейболчдын хүсэл мөрөөдлийг биелүүлж, волейболын ордныг Эрдэнэт хотод сүндэрлүүлэх болсон нь зөвхөн уг спортынхон төдийгүй уурхайчдын хотын иргэдэд барьсан гайхалтай бэлэг боллоо. Үндэсний дээд лигийн тэмцээний 2 дугаар тойргийн тоглолтын үйл ажиллагааг дүгнэж хэлэхдээ Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн дээрх таатай мэдээг дуулгаж, зохион байгуулалтын ажилд оролцсон бүх хүмүүст талархал илэрхийллээ.  Тэрээр “Сэтгэгдэл өндөр байна. Монголын Волейболын холбооны Үндэсний дээд лиг 7 жил завсарласны дараа энэ жилээс тус холбооны шийдвэрээр сэргээн зохион байгуулагдаж байна. Волейболын холбооноос намайг тус холбооны Удирдах зөвлөлийн гишүүний хувьд энэ тэмцээнийг зохион байгуулах хорооны даргаар томилсон. Тэмцээн маань эхлээд Улаанбаатар хотод амжилттай явагдсан. Волейболчид бидний хэлдэгээр “аялан тоглолт” нэртэй  тэмцээнийг зохион байгуулдаг. Энэ “аялан тоглолт” буюу Үндэсний дээд лигийн 2 дугаар тойргийн тэмцээний тодорхой тоглолтууд Эрдэнэт хотод боллоо. Тоглолт маш гоё өрсөлдөөнтэй байж, залуучууд маань сонирхолтой олон тоглолтыг үзүүлж чадлаа.  ОХУ, Япон, АНУ-аас легионер тоглогчид ирж, өөрсдийн ур чадвараа үзүүлж, Эрдэнэтчүүд уурхайчдыг баясгаж, сэтгэлийг нь өндөр хэмжээнд аваачсан сайхан тоглолтууд байлаа. Ер нь тамирчдаа харахад, бахархах сэтгэл төрж байв. Би Монголын Волейболын холбооны Ерөнхийлөгчөөр 10-аад жил ажилласан. Зүүн Азийн волейболын аварга шалгаруулах тэмцээнийг анх удаа Улаанбаатар хотод Бөхийн өргөөний танхимд зохион байгуулж байлаа. Тэр үед их сайхан сэтгэгдэл төрөхийн зэрэгцээ манай тамирчид хэзээ эд нар шиг нуруулаг болж, ур чадвар нь өсөх бол гэж бодож суусан. Харин энэ удаагийн багууд миний тэр бодол санааны том хэсэг нь хэдийнэ биелэлээ олсон байна гэдгийг харуулж чадлаа. Тэр жилийн Зүүн Азийн аваргын тэмцээнд манай эмэгтэй баг Хятадын багийг хожиж, мөнгөн медаль хүртэж байсан нь дурсамж бас энэхүү өдрүүдэд сэргэлээ. Мөн энэ удаад залуучуудаа дэмжиж, тоглолтыг нь үзэхээр  ахмад волейболчдын төлөөлөл зорьж ирсэн.  Тухайн үед залуу насандаа дэлхийн аваргын тэмцээнд улс орноо төлөөлөн оролцож байсан МУГТ Ц.Шоовдор тэргүүтэй мундаг волейболчид, шилдэг мастерууд хүрэлцэн ирсэн нь бас сайхан хэрэг байлаа. Түүнчлэн Орхон аймгийн Засаг дарга болон Монголын Волейболын холбоо, манай Эрдэнэт үйлдвэрийн удирдлагууд хамтран зөвлөлдөж, нэг сайхан шийдвэр гаргалаа. Олон жил бид Монгол улсдаа Волейболын ордонтой болъё гэж ярьж ирсэн. Энэ ордноо Эрдэнэт хотод барья гэсэн хамтын шийдвэрт хүрлээ. Энэ шийдвэр маань Монголын залуучуудын сэтгэл санаанд нийцэж байгаа гэдэгт итгэж байна. Монголын үе үеийн бүхий л волейболчдын хүсэл мөрөөдлийг биелүүлэх сайхан шийдвэр гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Манай уурхайчдын үр хүүхдүүд, залуучууд маань баяртай байгаа гэж бодож байна. Тиймээс энэ ажлыг хурдан шуурхай хэрэгжүүлэхийн төлөө ажиллана. Монгол волейболчид өөрийн гэсэн ордонтой болж, тэндээ уран гоё тоглолтуудаа үзүүлэх сайхан мөч улам ойртож байгаад залуучууд, волейболын спортынхон сэтгэл өндөр байгаа нь энэ өдрүүдэд харагдлаа. Өөр нэг зүйлийг тэмдэглэж хэлэхэд, миний анх 1995 онд байгуулалцаж байсан Уурхайчин клубын баг маань их залуужсан байна. Энэ багийг байгуулахдаа одоогийн Волейболын холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, ОУХМ Г.Баярсайхантай хамтарч байлаа. Г.Баярсайхан маань дасгалжуулагчаар олон жил ажилласан. Энэ жилээс холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар сонгогдож, хамтдаа энэ удаагийн лигийн тэмцээний зохион байгуулж буйдаа баяртай байна. Манай “Уурхайчин” багийн 70 хувь нь 15-17 насны хүүхдүүд байна. Тэд маань ах эгч нартайгаа ур чадварын хувьд дутах юмгүй тоглолоо. Мэдээж, өсвөрийн насны хүүхдүүд учраас бяр, туршлагаар дутуу. Г.Баярсайхан дасгалжуулагчийн хэлснээр тэд маань Уурхайчин багийн зургаа дахь үеийн тамирчид болж байгаа. Тоглолтын өдрүүдэд үнэхээр тэднээрээ бахархаж суулаа. Тиймээс аль болохоор дэмжиж, хурдан хугацаанд өсөж туршлагажихад нь хувь нэмэр болох юмсан гэсэн сэтгэл өвөрлөж, энэхүү үндэсний дээд лигийн аялан тоглолтыг өндөрлүүлж байна. Түүнчлэн тэмцээний хаалт болгож, гурван өдрийн турш уран гоё тоглолтоороо бидний нүд сэтгэлийг баясгасан залуучууд, тамирчдадаа зориулан “Шидэт бөмбөлөг” цэнгүүнийг зохион байгуулж байна. Волейболчид маань тэмцээний сонин хачинаас ярилцаж, цаашлаад Улаанбаатар хотод үргэлжлэх тоглолтынхоо талаар хоорондоо зөвлөлдөж санал солилцох боломжийг өгч байгаа юм” гэж Эрдэнэт дэх лигийн тоглолтыг хааж хэлсэн үгэндээ тэмдэглэв.         Багийн спортод хөрөнгө оруулалт хийх нь нийгэмд оруулж буй хамгийн том хувь нэмэр      Волейбол хурд хүчний төдийгүй оюуны спорт гэдгийг волейболын зүтгэлтнүүд хэлдэг. Тэр утгаараа уг спортоор сонирхон хичээллэгсэд бие бялдрын болоод оюун ухааны тэгш хөгжил, хүмүүжилтэй болж, бие хүний хувьд хамгийн зөв төлөвшлийг олж авдаг аж. Зөв төлөвшилтэй иргэд сайн нийгмийг бүтээх нь лав. Багийн спортыг хөгжүүлж, бэхжүүлэх нь хүнээ, залуу үеээ төлөвшүүлэх гол үндэс суурь болдог гэдгийг волейболын Үндэсний дээд лигийн үеэр олон хүн ярьж байлаа. Тиймээс ч лигийн тэмцээнд оролцож буй багуудад хөрөнгө оруулалт хийж, дэмжин авч яваа багийн эзэд, дасгалжуулагчдын хувь нэмэр илүү тод томруун харагдаж байсныг дурьдахгүй өнгөрч боломгүй. “Багийн спортод хөрөнгө санхүүгийн асуудал хамгийн бэрхшээлтэй байдаг. Тухайн улс орны эдийн засгийн боломж өндөр бол багийн спортод хөрөнгө оруулалт хийдэг. Манай улсын хувьд хараахан тийм биш. Тамирчид хэдийчинээ санхүүгийн боломжтой байна, төдийчинээ амжилт гаргах магадлал өндөр байдаг. Мөн санхүүгийн чадамжтай, хөл дээрээ боссон багийн спорт нь  хичээллэгсдэдээ хүмүүжлийн маш зөв чиг баримжаа суулгаж өгдөг. Аль ч спортын төрөлд ийм байдаг” гэж Монголын Волейболын холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, ОУХМ Г.Баярсайхан ярьсан. Тэгвэл хэдхэн сарын өмнөөс Булган багаа шинээр бүрдүүлж, волейболын спортод  сэтгэл зүтгэлээ зориулахаар шийдсэнээ Олимпийн аварга, Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар Н.Түвшинбаяр мөн л хүүхэд залуусын зөв төлөвшилтэй холбон тайлбарласан. Тэрээр анхны лигт Булган багаа сойж буй шинэхэн багийн эзэн. “Волейболын спорт бол багийн спорт. Энэ төрөлд спортоор  анх хичээллэх сонирхолтой хүмүүс тоглож чадах  магадлал их байдаг. Хамгийн анхан шатны спорт мэддэггүй хүн ч сурах боломжтой. Энэ утгаараа ирээдүй үеийнхнээ, залуучуудаа энэ спортод дуртай болгох үүднээс энэ төрлийг дэмжиж, орж ирсэн. Миний хувьд, хүүхэд ахуй үедээ волейболд дуртай, их үзэж сонирхдог байсан. Нөгөө талаар манай Булган аймаг үе үеийн волейболын алдартай сайн тамирчидтай. Алтангэрэл, Тамир гээд лигийн аварга тамирчид манай Булганых. Тэдний тоглолтыг үзэж, бахархаж явсан маань Булган багаа дэмжиж, лигт “сойх”-од нөлөөлсөн гэж бодож байна. Манай баг тун саяхан байгуулагдсан ч сайн тоглож байгаа. ОХУ-аас 2 легионер тамирчин авчирсан. Багийн нийт бүрэлдэхүүн 18-25 насны залуучууд байгаа. Багийн спортоор дамжуулан эх орондоо сайн тамирчдыг бэлтгэх зорилготой” гэсэн юм. Учраа багтайгаа эн тэнцүү өрсөлдөж, “хатуу боорцог” гэдгээ тоглолт бүртээ мэдрүүлж байсан Хобби айс багийн эзэн нь волейболын спортод элэгтэй Наранбаатар. Тэрээр волейбол тоглодог охиноо дуртай зүйлээр нь хөгжүүлэхийн тулд  Хобби айс багаа дэмжин авч явах болсон гэдгээ хэлсэн. Ингэж багийн спортод санхүүгийн дэмжлэг, хөрөнгө оруулалт хийж байгаа нь дан ганц спортын хөгжилд  бус ирээдүй үе, нийгмийн сайн сайхны төлөө оруулж буй том хувь нэмэр гэдгийг онцлоё.           Уламжлал дээр суурилсан шинэчлэл волейболд ч бас чухал      Өчигдөргүйгээр өнөөдөр, өнөөдөргүйгээр маргааш гэж байдаггүй. Энэ бол аливаа зүйл бүхэн өмнөх үеэсээ суралцаж, өнөөдөр хөгжиж, маргааш илүү сайныг бүтээх салшгүй зүй тогтолтой гэсэн үг юм. Волейболын Үндэсний дээд лигийн тоглолтын үеэр зохион байгуулагч Эрдэнэт үйлдвэр,  волейболын спортын ахмад зүтгэлтнүүдээ урин ирүүлсэн нь үүнтэй утга нийцнэ. Монголын волейболын хөгжилд өөр өөрийн үнэтэй байр суурьтай, эх орныхоо нэрийг дэлхийн сонорт хүргэж явсан ахмад волейболчид энэ өдрүүдэд дурсамж замналаа хуваалцахын зэрэгцээ багийн спортын давуу тал, ач холбогдол, цаашид хэрэгжүүлэх олон чухал санааг хэлж байсан нь Үндэсний дээд лигийн тэмцээний цар хүрээ, үр өгөөжийг дээшлүүлсэн. Өнөөдрийн волейболын спортын хөгжлийн түвшин, тамирчдын ур чадвар гээд олон өгүүлэх зүйлтэй тэмцээний талаар дүгнэлтээ хэлж, санаа бодлоо ч энэ үеэр хуваалцлаа.  Ахмад тамирчин, ОУХМ Л.Бадамсүрэн хэлэхдээ “Би волейболын спортын Гавьяат тамирчин Доржжүгдэр багшийн шавь гэдгээрээ бахархаж явдаг.  Улсын шигшээ багийн тамирчин байлаа. Олон ч уралдаан тэмцээнд оролцож, Олон улсын хэмжээний мастер цолонд хүртлээ волейболын спортоор хичээллэсэн. Энэ удаагийн волейболын Үндэсний дээд лигийн зарим тоглолтуудыг үзэж сонирхохоор Эрдэнэтэд ирлээ. Үнэхээр маш сайхан зохион байгуулалттай, өндөр хэмжээний тэмцээн боллоо. Залуучуудын  ур чадварын түвшин их өсөж байгаа юм байна. Хувь хүнийг нийтэч, бие биедээ хүндэтгэлтэй ханддаг зан чанарт сургадаг сайхан спортын төрөл бол волейбол. Үүнийг дэмжиж залуу, дунд, ахмад үеийн тамирчдыг нэг дор уулзуулж, волейболын хөгжлийг олон талаас нь харах боломж олгосон Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн, Монголын Волейболын холбооныхондоо маш их баярлаж байна” гэсэн бол ахмад тамирчин, ОУХМ Г.Таня “Волейболын спортоор 60 жил хичээллэж явна. Алдар нийгэмлэгийн тамирчин. Эрдэнэтэд олон удаа тэмцээн уралдаанд оролцохоор ирж байсан ч энэ удаагийн лигийн тэмцээн маш өвөрмөц боллоо гэж хэлмээр байна. Нээлтийн ажиллагааны үеэр аваргын цомыг өндөрөөс буулгаж, харуулсан нь үнэхээр сэтгэл хөдөлгөм мөч байлаа. Залуу тамирчдын ур чадвар, тоглолтын техник боловсронгуй болж, өссөн байна. Бие бялдрын хувьд ч гадны тамирчдаас огт дутахааргүй болсон байна. Ажилсаг, ухамсартай болгож, бүх талын өв тэгш хүмүүжлийг олгодог волейболын спортоор олон залуус, хүүхдүүд маань хичээллэж суралцаасай гэсэн бодол энэ өдрүүдэд ихээр төрлөө” хэмээн сэтгэгдэлдээ өгүүлэв.         Ахмад тамирчин, ОУХМ Л.Бадамсүрэн                                                         Ахмад тамирчин, ОУХМ Г.Таня        Монголын волейболын өнгө төрх өнөөгийн залуу тамирчдын гарт буйг ахмадууд бас өгүүлж, тэдэнд урам зориг сургаалиа харамгүй өгсөн. Тэдний бий болгосон үндэс суурь дээр маргаашийн волейбол цэцэглэн хөгжих нь мэдээж. Үндэсний дээд лигийн тоглолтууд тамирчдад өөрсдөд нь ч мартагдахааргүй дурсамж үлдээж буйг тэд сэтгэгдэлдээ дурьдсан. “Хасу Мегастарс” багийн тамирчин, ОУХМ М.Цэрэнбаатар “Үндэсний дээд лигийн Аялан тоглолтоо 3 өдөр Эрдэнэтэд хийлээ. Зохион байгуулалт, үзэгч хөгжөөн дэмжигчид, заал талбай гээд бүхий л талд  маш сайхан сэтгэгдэл төрүүлсэн тэмцээн боллоо. Манай баг 2 удаа тоглож, хоёуланд нь хожил авлаа. Биднийг сайхан хүлээн авч, дэмжсэн Эрдэнэтчүүддээ баярлалаа” хэмээн талархлаа илэрхийлж, “Хос бар” багийн тамирчин Д.Эрхэтбаатар “Би багийнхаа хамгийн залуу тамирчин нь. 18 настай. Энэ спортоор хичээллээд 2 жил болж байгаа. Анхны лигтээ оролцож байна. Том туршлага өгч байгаад баяртай байна. Эрдэнэт хотын тоглолтууд зохион байгуулалтын дээд түвшинд боллоо. Олон жилийн дараа сэргээж байгаа Лигийн тэмцээн их хүлээлтэй байсан нь харагдлаа. Багууд маш хүчтэй, бэлтгэл сайн байна. Улам сайн тоглохын төлөө хичээнэ” гэж урам зориг, хүсэл тэмүүллээ хуваалцлаа. Харин “Хасу Мегастарс” багийн ахлагч, спортын мастер А.Даваажаргал “Манай баг залуу бүрэлдэхүүнтэй. Бид 2014 оноос багийн зохион байгуулалтаар хичээллэж, бэлтгэл сургуулилтаа хийж эхэлсэн. Намхан нуруутай болохоор хурдан тоглох арга барилд суралцаж байна. Мөн бусад багтай хэрхэн тоглох вэ гэдэг дээр сайн судалгаа хийдэг. Энэ бүхэн бидний амжилтад нөлөөлдөг гэж бодож байна. Талбайн гадна, дотно хаана ч байсан нэгнийгээ мэдэрч, ойлгож, хайрлаж, хүндэлж, халамжилж байж багийн спортод илүү их амжилт үзүүлдэг” хэмээн амжилтын нууцаа дэлгэсэн.          “Хасу Мегастарс”                                                       “Хос бар”                                                       “Хасу Мегастарс”  багийн тамирчин                                        багийн тамирчин багийн ахлагч                                 спортын мастер  ОУХММ.Цэрэнбаатар                                               Д.Эрхэтбаатар                                                    А.Даваажаргал            Волейболын Үндэсний дээд лигийн тэмцээнд 26 шүүгч, мэргэжлийн стастистикийн баг ажиллаж байна. Ерөнхий шүүгч Х.Золдэлгэр “Энэ жилийн Үндэсний дээд лигийн гол онцлог бол Эрдэнэт үйлдвэр ерөнхий зохион байгуулагчаар оролцож, аялан тоглолт Эрдэнэтэд боллоо. Тэмцээний зохион байгуулалт өндөр түвшинд бэлтгэгдэж, Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн онцгой ач холбогдол өгсөнд талархаж байна. Эрдэнэтэд болж буй 2 дугаар тойргийн тоглолтоос харахад багууд жигд сайжирч, чанаржиж байна. Мөн энэ удаагийн лигт багууд маш их залуужсан. Тухайлбал, Эрдэнэт үйлдвэрийн Уурхайчин багт 15-16 настай, Энагурэ багт 17 настай хүүхдүүд үндсэн тамирчдаар тоглож байна. Тэгэхээр волейболын гуравдахь үеийнхэн хэдийнэ гараад ирчихсэн, залуучуудын шигшээ баг бүрдэхэд бэлэн болсон байна. Үндэсний дээд лиг бол залуу тамирчид тэр тусмаа өсвөр үеийн хүүхдүүдэд волейболын спортоор хичээллэх дур сонирхлыг нь төрүүлэх, ирээдүйн тамирчдыг гаргаж ирэхэд том ач холбогдлоо өгдөг. Энэ бол уг спортын хөгжилд өгөх хамгийн том шинэчлэл” гэдгийг тэмцээнийг дүгнэж онцолсон.      Ийнхүү Эрдэнэт үйлдвэрийнхэн Монголын волейболын спортын хөгжилд том мөрөө үлдээж, волейболчдын ахмад, дунд, залуу үеийнхнийг нэг дор эрдэнэсийн хотдоо цуглуулж, түүхийг, түүчээ үйл явдалтай нь хамтдаа бичлээ.      М.Балжинням Фото Б.Баттөгc       Дэлгэрэнгүй...
  • Тэмцээн бүр бидэнд үнэ цэнэтэй, авсан медаль бүр сэтгэл зүрхэнд минь байдаг

       Эрдэнэт хотноо зохиогдсон Монголын Волейболын холбооны дээд лигийн хоёрдугаар тойргийн тоглолт амжилттай зохиогдлоо. “Шидэт бөмбөлөг” шоу цэнгүүний үеэр залуу тамирчдын төлөөлөлтэй уулзан, сэтгэгдлийг нь хуваалцлаа.    “Хасу Мегастарс” багийн ахлагч, спортын мастер А.ДАВААЖАРГАЛ: Бид бусад багтай хэрхэн тоглохоо сайн судалдаг        - Танай багийн амжилтын нууц юу вэ?    - Дээд лиг хэсэг хугацаанд завсарлаад энэ жилээс сэргэж байна. Манай баг залуу бүрэлдэхүүнтэй. Бид 2014 оноос багийн зохион байгуулалтаар хичээллэж, бэлтгэл сургуулилтаа хийж эхэлсэн. Манай багийнхан харьцангуй намхан нуруутай болохоор хурдан тоглох арга барилд суралцаж байна. Мөн бусад багтай хэрхэн тоглох вэ гэдэг дээр сайн судалгаа хийдэг. Энэ бүхэн бидний амжилтад нөлөөлдөг гэж хэлж болно.    - Багийн спортын онцлог юу байдаг вэ? Монголчуудад хэр ойр спорт вэ?   - Талбайн гадна, дотно хаана ч байсан нэгнийгээ мэдэрч, ойлгож, хайрлаж, хүндэлж, халамжилж байж багийн спортод илүү их амжилт үзүүлдэг. Нэгнийхээ арыг сайн даадаг байх нь чухал.   - Дэлхийн дэвжээнд боломж хэр байна гэж хардаг вэ? Ямар дэмжлэг байвал Олон Улсын хэмжээнд хүрэх боломжтой гэж харж байна?    - Шигшээ багт 3-4 жил тоглож, багийн ахлагчийн үүрэг гүйцэтгэж байна. Манай Улсын тамирчдын хувьд Олон улсад гарах боломж байгаа ч клубийн түвшинд байнгын бэлтгэл сургуулилт хийж чадахгүй байх шиг санагддаг. Үүнээс болж нэгнийгээ ойлгох ойлголцол нь дутаад байна уу гэж бодсон. Ойрын хоёр жилдээ бэлтгэл сургуулилт сайн хийгээд гараад ирэхийг үгүйсгэхгүй.    - Эрдэнэт үйлдвэр хамтран зохион байгуулагчаар оролцлоо. Орон нутгийн тоглолт ямар болж өнгөрөв?    - Тэмцээнийг өндөр түвшинд зохион байгууллаа. Эрдэнэт хот, Эрдэнэт үйлдвэр ач холбогдол өгч, хүлээн авсанд сэтгэл өндөр байна.         - Баярлалаа. Танд спортын амжилт хүсье.     “Хилчин Алтайн барс” багийн тамирчин, спортын мастер Д.НАРАНЦАЦРАЛ: Лигийг сэргээсэн нь хамгийн том ололт       - Эрдэнэтэд ирсэн анхны сэтгэгдэл ямар байв?    - Вагоноос буухаас эхлээд маш гоё санагдсан. Тамирчин хүн сэтгэл хөдлөл ихтэй байдаг шүү дээ. Биднийг угтах гээд автобуснууд эгнээд зогсчихсон, тайз засаад хүлээж авсанд үнэхээр гайхаж, “Бидэнд зориулсан шүү дээ” гэж бодохоор цаанаа нэг огшмоор байсан. Хүлээн авалт шинэлэг байлаа. Ийм сайхан хүлээн авсан Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ хамт олонд баярлалаа гэж хэлмээр байна.      - Хамгийн хүчтэй өрсөлдөгч хаанахын баг тамирчид байна вэ?    - Бүх баг түвшин ижил, хүчтэй өрсөлдөгч байж чадаж байна. Гол нь сэтгэлзүйгээрээ ялгардаг. “Хобби эйс”, “Энагурэ”, “Уурхайчин” багууд залуу бүрэлдэхүүнтэй, Монголын хувьд өсөх ирээдүйтэй мундаг тамирчид нэг багт оржээ гэж харагдсан. Лиг 7 жилийн дараа зохиогдоход хүлээлт их байсан учраас Волейболын холбоо болон багийн эздүүд ихээхэн ач холбогдол өгсөн нь харагдаж байна.    - Таны зорилго, хүсэл мөрөөдөл?    - Би 2009 оноос хойш лигт тоглосон. Багаа сольж байгаагүй. Спортод нас их хамаатай. Нас ахихаар туршлага суудаг нь ч байна, харьдаг нь ч байна. Өөрийнхөө хэмжээнд чадах чинээгээрээ спортын хөгжилд хувь нэмэр оруулах юмсан гэж бодож явдаг. Бүх тамирчид ийм сэтгэлээр бэлтгэлээ хийж, энэ спортоо хайрлаж, түүнд дурлаж, спортын төлөө бүхнээ зориулдаг байх гэж би бодож байна. Миний хувьд лигт тоглож эхлэх үеийн тэр мөрөөдлөө орхиогүй. Монголын төдийгүй Азийн, дэлхийн хэмжээнд Монголынхоо багийг гаргахыг хүсдэг. Гадны тамирчид ажил хийхгүйгээр зөвхөн спортоор дагнан хичээллэж, тэр хэрээр амжилт гаргадаг бол манай Монголд тийм зүйл алга. Зөвхөн сэтгэл зүрхээрээ энэ спортын төлөө нэгддэг. Энэ жилээс эхлээд гоё болох байх.    - Волейболын спортын цаашдын хөгжлийг хэрхэн харж байна вэ?   - Жижиг тэмцээн олон зохиогддог болсон. Гэхдээ лигийг сэргээсэн нь хамгийн том ололт гэж бодож байна. Олон тамирчин үүнийг хүлээж байсан. Хүн ус уухгүй удаан явахаар ямар их ангаж цангадаг билээ. Тамирчин хүн ч ялгаагүй, тэмцээнээрээ “цангадаг”, хүсдэг, хүлээдэг. Яагаад гэвэл, тэр тэмцээн дээр өөрийн хамаг чадвараа нээж харуулах гэж бид бэлтгэл сургуулилтаа хийдэг юм. Тэмцээн бүр бидэнд үнэ цэнэтэй, авсан медаль бүр сэтгэл зүрхэнд минь байдаг. Хүмүүс “Медаль үнэгүйдлээ” гэдэг, миний хувьд тийм биш. Хөлс хөдөлмөрөө урсгасан болохоор тэр бүхэн үнэ цэнэтэй санагддаг.      “Булган” багийн тамирчин, спортын мастер А.ТҮВШИНТӨГӨЛДӨР: Одоо л бидний тоглолт гар нийлж, жигдрэх гээд байна      - Та тэмцээний сэтгэгдлээ бидэндтэй хуваалахгүй юу?   - Би 2010-2012 оны хооронд “Харх” багт 2 жил тоглосон. 2013 оноос өнөөдрийг хүртэл “Алтайн барс” багт тоглож, лигийн тэмцээнд “Булган” багийн өндрийн дотлогчоор оролцож байна. Лигийн аварга шалгаруулах тэмцээн нь бусад тэмцээнийг бодоход цар хүрээ өргөн, оролцож байгаа багуудын чансаа өндөр, багийн эздүүдийн гаргаж байгаа сэтгэл их байгаа нь харагдлаа. Монголын Волейболын холбоо, Эрдэнэт үйлдвэртэй хамтарсан болоод ч тэр үү, зохион байгуулалт, нээлтийн үйл ажиллагааг өндөр түвшинд зохион байгууллаа.    - Лигийн аваргын тэмцээнд хэр хугацаанд бэлтгэл хангав?   - Бид сарын өмнөөс бэлтгэл хийж эхэлсэн. Оролцогч багуудын хувьд 3-4 жилийн туршлагатай. Харин манай баг энд тэндээс нийлсэн хүмүүсээс бүрдсэн. Гэхдээ сүүлийн 2-3 жил бэлтгэл хийж тоглоогүй ч туршагатай тамирчдаас бүрдсэн гэж би хардаг. Одоо л бидний тоглолт гар нийлж, жигдрэх гээд байна. Бүх багийнхандаа тэмцээндээ амжилттай оролцоорой гэж хэлье.     “Хасу Мегастарс” багийн тамирчин н.ОЧГЭРЭЛ: “Эрчим”, “Алтайн барс”, “Тэнүүн-Огоо” багууд бүгд л хүчтэй         - Дээд лигийн аялан тоглолт ямар сэтгэгдэл үлдээж байна вэ?    - Эрдэнэт хотод аялан тоглолт хийсэндээ сэтгэгдэл өндөр байна. Лигийн тамирчид Эрдэнэтийн үзэгчдэд уран гоё тоглолтуудаа үзүүлж чадлаа. Манай багийнхан сүүлийн 5-6 жил энэ бүрэлдэхүүнээрээ тоглосон. Бусад багийн залуу тамирчидтай харьцуулахад олон жил бэлтгэл хийж, гар нийлсэн нь давуу тал боллоо.    - Өрсөлдөгч багуудын тухайд?    - “Эрчим”, “Алтайн барс”, “Тэнүүн-Огоо” багууд бүгд л хүчтэй. Өмнөх жилүүдэд ч хүчтэй өрсөлдөгч байсаар ирсэн. Бид сайн оролцохыг хичээж байна.    - Ур чадвараас гадна ухаан шаардсан спортын төрөл гэж ойлгож байна?    - Тамирчин хүнээс яаж тоглох вэ гэдэг ухааныг секунд тутам шаарддаг спорт гэдэгтэй санал нэг байна. Тухайн цаг мөчид зөв шийдвэр гаргаж чадсан нь хожлыг гартаа авдаг. Тэгэхээр хэн зоригтой, хурдан шийдвэр гаргана, тэр хүнд ялалт ойрхон байдаг гэсэн үг.        - Баярлалаа. Танд спортын амжилт хүсье.     “Эрчим” багийн тамирчин, спортын дэд мастер, Б.БАТСУУРЬ: Олон Улсын хэмжээнд амжилтаа ахиулна        - Дэд мастерын болзол хангаж, өнөөдөр шагналаа гардсанд баяр хүргэе?    - Тэмцээн үзэгч олонтой, багууд өрсөлдөөнтэй сайхан тэмцээн боллоо. Миний хувьд волейболын спортоор 9 дэх жилдээ хичээллэж байна. Спортоор хичээллэснийхээ үр шимийг хүртэж, дэд мастерын болзол хангаж, үнэмлэхээ авлаа. Баяртай байна. Манай багийнхан Залуучуудын Улсын аваргын хошой алт, “Тэнүүн Огоо кап”, “Хасу кап”, “Монголын бүх ард түмний спартикад” гээд оролцсон бүх тэмцээндээ амжилт гаргасан. Цаашид олон тэмцээнд оролцож, Олон Улсын хэмжээнд амжилтаа ахиулна.      - Талархалын үгсээ хэнд зориулан хэлэх вэ?    - Хоёр багшдаа, гэр бүлийнхэн, багийнхандаа маш их баярлалаа.      “Уурхайчин” багийн тамирчин Ц.СОДБАЯР: Ах нараас сурах зүйл их байна        - “Уурхайчин” баг харьцангуй залуу тамирчдаас бүрдсэн. Та бүхэн өөрсдийн ур чадварыг хэрхэн үнэлэв?   - Би одоо 11 дүгээр ангид суралцаж байгаа. Спортын мастер Өлзийхутаг багшийнхаа удирдлага дор 4 дэх жилдээ энэ спортоор хичээллэж байна. “Уурхайчин” багийнхантайгаа хичээллээд хагас сар болсон. Эрдэнэт үйлдвэрийн нэрийн өмнөөс их том итгэл хүлээж, хариуцлага үүрч лигийн аварга шалгаруулах тэмцээнд орж байгаа ч итгэлийг нь алдах вий гэсэн айдас бидэнд байлаа. Ах нараас сурах зүйл их байна. Бид 1-2 жилийн дараа ур чадвараа улам сайжруулаад хүчтэй өрсөлдөгчид болох болно.    - Өөртөө ямар зорилго тавьсан бэ?   - Бэлтгэлээ сайн хийж, бүх л тэмцээндээ түрүүлмээр байна. Сурах зүйл их бий. Тэмцээндээ орж туршлага судлаад, өөрийгөө хөгжүүлээд явна. Оюутан болсон ч волейболоо орхихгүй.     “Эрчим” багийн легионер тамирчин НИКИТА СОБОРА АНДРЕЕВИЧ: Бусад багийн тамирчидтайгаа энэ тэнцүү сайхан өрсөлдлөө        - Волейболын спортыг хэзээнээс сонирхох болов?     - Би 21 настай. ОХУ-аас ирж “Эрчим” багт тоглож байна. Их сургуулийн нэгдүгээр курст байхдаа энэ спортоор хичээллэж эхэлсэн. Одоогоор 3 дахь жилдээ волейбол тоглож  байна.     - Монголын тамирчдын ур чадварыг хэрхэн үнэлэх вэ?    - Монгол волейболчид техник сайтай, нилээд хурдтай тоглогчид байдаг. Энэ нь өрсөлдөгчдийн хувьд их хэцүү. Багийн тоглолт сайтай, сайн холбогч гэдгээрээ Монголын тамирчдад давуу тал олон бий. Волейбол бол оноо авахын төлөө ухаанаа уралдуулдаг сонирхолтой спорт. Тэр ч утгаараа энэ спорт надад таалагддаг.     - Зохион байгуулалтын үйл ажиллагааны талаар сэтгэгдлээсээ хуваалцахгүй юу?    - Лигийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг маш өндөр түвшинд зохион байгуулж байгаад талархаж байна. Бусад багийн тамирчидтайгаа энэ тэнцүү сайхан өрсөлдлөө. Нийт тамирчиддаа амжилт хүсье.   И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Волейболчдын шинэ үе өнгөтэй байна

       Ер гаруй жилийн замналтай  Монгол волейболчдын шинэ цагийн түүхийг  1990-ээд оны сүүл үеийнхэн бичиж эхэлжээ. Өөрөөр хэлбэл, өсвөр насны охид хөвгүүд эдүгээ цагийн волейболын спортыг өнгөлж байна.    Монголын Волейболын холбооноос зохион байгуулдаг Үндэсний дээд лиг энэ жилээс эргэн ирж, ирэхдээ шижигнэсэн хурд хүч, сэтгэлгээний өндөр чадвартай залуу үеийнхнээр бүл нэмжээ. Бүл нэмсэн гэхийн учир энэ жилийн Үндэсний дээд лигт эрэгтэй долоо, эмэгтэй зургаан баг тоглож буй нь урьд өмнөх жилүүдэд байгаагүй өргөн бүрэлдэхүүн юм. Волейболын түүхийн хуудсанд “акулууд” гэж тэмдэглэхээр амжилт, туршлагын зузаан намтартай Уурхайчин, Эрчим, Алтайн барс, Энагурэ, Хасу Мегастарсынхан залуу үеийнхнээр “ цус сэлбэж”, бас Хобби айс, Булган, Дархан сеть зэрэг шинэхэн дүү нарыг араасаа дагуулан иржээ.  Багуудын дундаж нас 18-25 байгаа нь өсвөр үеийнхэн волейболын спортод ихээр дурлаж, Монголын Волейболын гуравдахь үе нэгэнт эхэлсэн нь  Эрдэнэт хотод болсон Үндэсний дээд лигийн хоёрдугаар тойргийн тоглолтоос харагдаж байв. Илүү хурд хүч, авхаалж самбаа, ур чадвар, хурц ухаан бол волейбол. Энэ утгаараа өв тэгш иргэнийг төлөвшүүлэхэд багийн спорт тэр дундаа волейболын төрөл онцгой үүрэгтэй юм байна гэдгийг ч Үндэсний дээд лигийн “гал гарсан” өрсөлдөөнтэй тоглолтууд хэлж өгөв. Волейболчдын чадвар чансаа, энэ спортын хөгжлийн түвшин хаана явааг нь  тодорхойлдог Үндэсний дээд лигийн ерөнхий зохион байгуулагчаар зууны манлай үйлдвэр “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ хамтран ажиллаж байна. Тэгэхдээ тус үйлдвэрийнхэн “зүгээр нэг” зохион байгуулагч хийсэнгүй, Монголын волейболчдын ахмад, дунд, залуу үеийнхнийг нэг дор эрдэнэсийн хотдоо цуглуулж, түүхийг, түүчээ үйл явдалтай нь тэмдэглэн үлдээж байна. Телевизээр л хардаг тамирчдаа хүндэтгэх ёсыг өөрсдөд нь үзүүлсэн манлай үйлдвэрийнхэнд талархаад баршгүй буйгаа залуу волейболчид олон дахин илэрхийлснийг ч энэ дашрамд дайя.           Энагурэ багийн эзэн Chang Jin Hong:  Эрдэнэт волейболын төлөө хот юм байна    Энагурэ гэж Монголоор Ундран оргилох гэсэн утгатай. Багийн маань хүч чадал үргэлж ундран оргилж байхыг бэлэгдэж ийм нэр өгсөн юм. Манайх эмэгтэй баг. Яагаад эмэгтэй баг байгуулах болсон бэ гэхээр эмэгтэйчүүд илүү сэтгэлийн тэнхээтэй, бие бялдар, чадварын хувьд цаашид илүү хурдан хөгжих боломжтой учраас эмэгтэй багийг үүсгэж, авч яваа. Миний хувьд, волейболоор хичээллэж байгаагүй ч энэ спортод үнэхээр дуртай. Манай Энагурэ баг 2009 онд Серб улсад болсон Оюутны аварга шалгаруулах олон улсын тэмцээнээс хүрэл медаль, 2010 онд Азийн аварга шалгаруулах тэмцээн, Тайвань улсад Оюутны аваргаас хүрэл медаль тус тус хүртсэн.  Бид Монголынхоо Үндэсний дээд лигт 2009 оноос эхлэн оролцож, улсын чанартай тэмцээнүүдээс арав гаруй алтан медаль авсан. Манай багийн тамирчдын 3 дахь үе энэ удаагийн лигт тоглож байгаа. Хамгийн том нь 20 настай бол бага нь 16 настай. Багийн ахлагч, Спортын мастер Тамир болон тамирчин Анужин нар маань өндөр амжилттай яваа. Бид багийнхаа гуравдахь үеийг ийнхүү өсвөрийн насныхнаар бүрдүүлж буйгийн гол зорилго нь олон улсын нас заасан тэмцээнүүдэд амжилттай оролцоход одооноос бэлдэж байгаа юм. Мөн бид одоо сайн тоглохоос илүү цаашид улам сайжрах хүүхдүүдийг бэлтгэнэ гэж бодож багаа бүрдүүлсэн. Эрдэнэтэд ирэхэд биднийг халуун дотно угтсан. Дуу хуур, урлаг соёлын сайхан хөтөлбөртэй хүлээн авч, унаагаар үйлчилж очих газарт хүргэж өгдөг ийм тэмцээнд анх удаа оролцож байгаадаа сэтгэл өндөр байна. Хамгийн түрүүнд надад  Эрдэнэт бол волейболын төлөө хот юм байна гэсэн бодол төрсөн.    “Алтайн барс” эрэгтэй багийн Ахлах дасгалжуулагч, ОУХМ  Б.Мөнгөндөл: Залуу үеийн тамирчид маш сайн бэлтгэлтэй байна    Үндэсний лигийн тэмцээн Эрдэнэт хотод маш сайхан зохион байгуулалттай болж байна. Уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэр ивээн тэтгэж, дэмжиж, Эрдэнэтчүүд өөрсдөө олноороо хүрэлцэн ирж үзсэн нь тэмцээнийг өргөн цар хүрээтэй болголоо. Манай “Алтайн барс” баг Ховд аймгийн нэр дээр оролцдог, Хилчин спорт хороонд харьяалагддаг. 2011 онд байгуулагдсан. Багийн бүрэлдэхүүний дундаж нас 25, биеийн өндөр 1.95 см-ийн дундаж хэмжээтэй, залуу тамирчид байгаа. Мөн манай багт Японы 2 легионер тамирчин тоглож байна. Эхний тоглолтоо Хос бар багтай хийж, 3:0-ын харьцаагаар хожоод байна. Залуу тамирчид маш сайн бэлтгэлтэй, багууд өрсөлдөөн ихтэй байгаа нь тэмцээнээс харагдлаа. Алтайн барс багийн ахлагч, ОУХМ  А.Мөнхбаяр: Чөлөөт хамгаалагч легионер тоглож буйгаараа онцлогтой    Би Волейболын спортоор 12 жил хичээллэж байна. Харин манай баг 9 дэх жилдээ тогтмол уралдаан тэмцээнд оролцож байна. Бид 2012 оны Монголын бүх ард түмний спартикиадын аварга, 2013 оны Хаврын тэргүүн клубуудын аварга, 2013,2014 оны Намрын тэргүүн клубуудын аваргын мөнгө, 2013, 2014, 2015 оны Залуучуудын улсын аварга, 2019 оны Хасу клубуудын аварга, Хөгжлийн лигийн аварга, Тэнүүн огоо клубуудын аваргын мөнгө, Насанд хүрэгчдийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээний мөнгө медаль зэрэг амжилт үзүүлсэн баг. Урьд өмнө манай эрэгтэй багт гадаадын легионер тамирчид тоглож байгаагүй. Харин энэ удаа Япон улсын 2 легионер тоглож байгаагаараа онцлог. Бусад багууд голчлон довтлогч легионер авч ирдэг бол манайх анх удаа чөлөөт хамгаалагч тоглуулж байгаа нь Монголын волейболын лигийн түүхэнд шинэ зүйл болж байна. Энэ жилээс дахин сэргэж байгаа Үндэсний дээд лигт багууд, багийн эзэд, дасгалжуулагчид гээд бүгд өндөр ач холбогдол өгч оролцож байгаа нь харагдаж байна. Тамирчдын сэтгэл зүйн хувьд ч өөр түвшинд хүрсэн байна. Лигийн тэмцээний хувьд багууд  олон тойргийн турш жигд тоглолтоо хадгалж явах шаардлагатай тул олон сар жилийн бэлтгэл хангасан нь харагдлаа. Мөн тамирчдын ур чадвар дээшилсэн, өрсөлдөөнтэй болж байна. Хасу мегастар багт 2 метр өндөр,  АНУ-ын нэг легионер, Эрчим багт ОХУ-ын легионер, Тэнүүн Огоо багт Япон улсын легионер тамирчид тус тус  тоглож байна. Эдгээр  багууд  маш хүчтэй байна.  Алтайн барс багийн хамгийн залуу тоглогч, Э.Хосбаяр: Клубын ах нарынхаа тоглолтоос үлгэр дууриалал авдаг    Би 21 настай. Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргийн 84 дүгээр сургуульд волейболын секцний хүүхдүүдийн тоглолтыг үзээд, энэ спортоор хичээллэх бодол төрсөн. Тэгээд Баатархүү багшийнхаа удирдлаган дор анх тоглож, 2013 онд Алтайн барс клубтээ голын хаагч буюу нам хагасын хамгаалагчийн үүрэгтэй тамирчнаар орсон. Одоо ч энэ нам хагасын байрлалд тоглож байгаа. Клубын ах нарынхаа тоглолтыг шимтэн үздэг, зарим үед “ийм аймаар байдаг юмуу” гэж сонирхож, тэднээс суралцаж, үлгэр дууриал авдаг. Волейболоор хичээллэж ирсэн 6 жилийнхээ турш багийн ах нарын тоглолтоос эрч хүч, хүсэл эрмэлзэлтэй болдог. Үндэсний дээд лигт анх удаа оролцож байна. Үнэхээр гоё тэмцээн болдог юм байна. Эрдэнэт хотод болж байгаа 2 дугаар тойргийн тэмцээн бүр илүү өндөр зохион байгуулалттай, маш сайхан болж байна. Телевизээр хардаг шиг л өөрсдөө автобусанд суугаад явж байгаа зэрэг нь гоё сэтгэгдэл төрүүлж байна. Уурхайчин багийн ахлагч Б. Нинжболор: Манай баг хамгийн залуу тоглогчидтой    Багаар ажиллах чадварыг сайжруулахын зэрэгцээ хувь хүний бие галбир болон хүмүүжил талаас нь тэгш зөв болгож төлөвшүүлдэг гээд  волейболд олон давуу тал байдаг. 15 настай байхдаа манай Эрдэнэтэд болсон аймгийн аварга шалгаруулах тэмцээний үеэр Алтайн барс, Уурхайчин багуудын тоглолтыг үзээд, анх удаа энэ эгч нар шиг волейбол сайн тоглож сурая гэж бодсон. Тэгээд ОУХМ Г.Баярсайхан багш дээрээ очиж, гараагаа заалгаж эхэлсэн. Манай “Уурхайчин” баг энэ удаагийн лигийн хамгийн залуу тамирчидтай баг нь байх. Манай охидууд голдуу 15-16 настай, Улаанбаатар хотын 21 дүгээр сургуулийн сурагчид.  Хоёр жилийн өмнөөс одоогийн энэ багийн бүрэлдэхүүнд орж, хичээллэж байна. Өсвөр үеийн тамирчид гэж тодотгож болно. Бидэнтэй бас өмнө нь олон жил тоглосон хоёр эгч байгаа. Арай ахмад тамирчид маань тэд. 2017 онд манай “Уурхайчин” клуб хүрэл медаль хүртэж байсан бол энэ жил Хүүхдийн спортын их наадмаас алт медаль авсан. Одоо энэ лигийн тэмцээний дараа  Насанд хүрэгчдийн улсын аварга, “Тэнүүн Огоо”,  “Хасу” клубуудын аваргын тэмцээн, Өсвөрийн аварга шалгаруулах тэмцээн гээд олон уралдаан тэмцээн хүлээж байгаа. Тэр бүхэнд жигд амжилттай тоглохын тулд хичээж, бэлтгэлээ сайн хийх хэрэгтэй. Уурхайчин багийн тоглогч, ОУХМ Д.Алтансувд: Волейболд эгч маань “уруу татсан”    Би Эрдэнэт хотын унаган хүүхэд. Волейболын спортод уруу татсан хүн бол эгч маань. Тэр өөрөө Эрчим клубт тоглодог. Бас Монголын шигшээ багт тоглож, Азийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс мөнгөн медаль хүртэж байсан. Эгчийнхээ тоглолтуудыг үзээд, волейболоор хичээллэхээр шийдэж, 3 дугаар ангиасаа тоглож эхэлсэн. Дараа нь 7 дугаар ангид байхдаа Г.Баярсайхан багш дээрээ очиж,  2003 онд Уурхайчин клубын тамирчин болсон доо. Тэр үеэс эхлээд Залуучуудын улсын аварга, Үндэсний дээд лигт оролцож, үндсэн багийн тамирчнаар тоглон хүрэл медаль хүртсэн. 2004 оны Үндэсний дээд лигийн аварга баг болж, шилдэг холбогчоор шалгарсан. Одоо 16 дахь жилдээ Уурхайчин багтаа тоглож, 7 дахь лигтээ оролцож  байна. Үндэсний дээд лиг энэ жилээс сэргэж, зохион байгуулагдаж эхэлсэнд баяртай байгаа. Волейболын спорт бол тамирчнаас хурд хүчээс гадна оюуны өндөр чадвар шаарддаг. Хэн сайн тархиа ажиллуулж, хурдан сэтгэж, овсгоотой байж чадна тэднийд хожил ирнэ. Энэ талаараа хүнийг өв тэгш хөгжүүлж чаддаг спорт гэж боддог. Хобби айс багийн ахлагч Л. Хосбаяр: Үндэсний дээд лиг эргэн ирсэнд баяртай байна    Волейболын спорттой холбогдоод  12 жил болж байна. Анх волейболоор хичээллэх хүслээ аавдаа хэлснээр волейболын секцэнд явж эхэлсэн. Би одоо багийнхаа гишүүд дотроо хамгийн том нь. Манай охидууд 2000-аад оны хүүхдүүд. Тиймээс манай баг бас залуу гишүүдтэй. Намайг оюутан байхад волейболын спортын хөгжил жаахан уналтанд орсон санагддаг. Үндэсний лиг ч зогссон, эмэгтэй баг ховор болчихсон. Харин  сүүлийн 2 жил идэвхжиж, төрөл бүрийн тэмцээн уралдааны тоо ч нэмэгдэж байна.  Хасу, Тэнүүн огоо гээд клубуудын аварга шалгаруулах тэмцээн,Үндэсний лиг, мөн манай клубээс эмэгтэйчүүдийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг зохион байгуулдаг болсон. Энэ хирээрээ багуудын бэлтгэл сургуулилалт жигдэрч, тамирчдын чадвар чансаа улам сайжрах боломжийг өгч байна гэж боддог. Тэмцээнүүд олшрох тусам үзэгчдийн тоо ч нэмэгдэж, хүүхэд залуус волейболын спортын сайхныг харж мэдрэх, хичээллэх хүсэл эрмэлзэлтэй болж байгаад баяртай байгаа.  М.Балжинням Фото Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • “Эрдэнэт долгион” FM 107.1 радиогийн техник бүрэн шинэчлэгдлээ

       Эрдэнэт үйлдвэрийн гэх тодотголтой “Эрдэнэт долгион” FM 107.1 радио 25 жилийн турш Эрдэнэтчүүдийнхээ сонорыг мялаан, цаг үеийн мэдээ, мэдээлэл, нэвтрүүлгүүдийг шуурхай хүргэж ирсэн. Энэ хугацаанд дууны түвшин тохируулах төхөөрөмж сольж байснаас өөр техникийн шинэчлэл хийгдэж байгаагүй юм. Харин энэ удаа тус радиогийн техникүүдийг Америк, Итали, Хятадын тоног төхөөрөмжөөр иж бүрэн шинэчилж, хэвийн ажиллагаанд орууллаа. Техникийн доголдлоос шалтгаалан хэсэг хугацаанд зогссон “Эрдэнэт долгион” FM 107.1 радиогийн шинэ тоног төхөөрөмжийн  суурилуулалт өнгөрсөн бямба гарагт дуусч, сэтгүүлч, уран бүтээлчид Монголын волейболын дээд лигийн тэмцээний II тойргийн тоглолтоос шууд сурвалжлага бэлтгэн сонсогчдод хүргэснээр ажил нь жигдэрлээ.                М.Одгэрэл Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Сурталчилгаа
   Эрдэнэт үйлдвэрт цаг нартай уралдан баялаг бүтээхийн зэрэгцээ ажилдаа тулгарсан саад бэрхшээлийг сайн санал хэрэгжүүлэн даван туулдаг бүтээлч залуус олон. Тэдний нэг нь Ил уурхайн Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн төвлөрсөн засварын хэсгийн мастер Дашцэрэнгийн Баярмагнай юм. Түүний удирддаг бүтээмж чанарын дугуйлан хамгийн сүүлд экскаваторын тэжээлийн кабель уртасгах төхөөрөмж хийх төсөл амжилттай хэрэгжүүлсэн нь үйлдвэрт үр өгөөжөө өгсөөр байна. “Бүтээлч санаачилга-2018” сайн саналын системийн 100 манлайлагчийн нэг Д.Баярмагнайтай уулзаж цөөн хором ярилцлаа.
 
 
   - Ил уурхайн Цахилгаан тоног төхөөрөмжийн төвлөрсөн засварын хэсгийн ажил үүрэг, хамрах хүрээ их үү?
   - Манайх уурхайн хөдөлгөөнт болон суурин бүх төрлийн кабель, дэд станц, сэлгэн залгах функтуудын засвар үйлчилгээ, тохируулгыг релей хамгаалалт талаас нь хариуцдаг хэсэг. Гагнуурчин, гурван цахилгаанчинтай. Ажлын ачаалал бол хангалттай. 

   - Та бүтээмж чанарын дугуйлангийн ахлагчийн хувьд багийн гишүүдээ хэрхэн зохион байгуулж, идэвхжүүлдэг вэ?
   - Манай дугуйлан ”Цахилгаан хөдөлгөгч хүч” нэртэй. Ил уурхайн карьерт ажиллаж байгаа бүх цахилгаан хангамжийн сүлжээ ашигладаг шугамын болон релей хамгаалалтын бригадын 13 ажилтан бүтээмж чанарын энэ дугуйланд нэгддэг. Зарим дугуйлангийнхан сардаа нэг хуралдаж хийх ажлаа ярилцаж төлөвлөдөг гэсэн. Манайх бол ажлаа хийх явцдаа асуудлаа яриад, санал санаачилгаа гаргаад, шийдэл гарцаа тодорхойлж хэрэгжүүлээд явдаг. Хийсэн бүтээсэн сайжруулалтаасаа урам, бие биенийхээ дэмжлэгээс идэвх зүтгэл олж ажилладаг даа.   

   - Сайн санал гаргахад юу нөлөөлдөг вэ?
   - Сайн санал ажлын шаардлагаас ургадаг. Мөн ажиллах орчин нөхцөлөөс үүдэлтэй байх нь бий. Ажиллах явцад хүндрэл учрах, цаг алдах, тухгүй байх, эсвэл хөдөлмөрийн аюулгүй байдал зөрчигдөх зэрэг асуудал тулгарах үед сайжруулах боломжийн тухай бодоход сайн санал төрдөг. Тэр нь цаг хугацааны хувьд хэзээ ч байж болно. Ажил дээрээ, гэртээ, бүр зүүдэндээ ч сайн санал олж мэднэ. Гэхдээ санал бүхэн зөв байдаггүй. Энэ санал үнэхээр хэрэгтэй юу, хэрэгжүүлэх үү, үгүй юу гэдгийг дугуйлангийн гишүүдтэйгээ ярилцаж шийддэг. 

   - Та өнгөрсөн онд хэдэн сайн санал гаргасан бэ?
   - Сайн саналын системд бүртгүүлсэн нь 20 дөхсөн байхаа. Программ алдаатай байснаас зарим санал маань бүртгэгдээгүй.   

   - Сайн саналаасаа төсөл болгон хэрэгжүүлсэн үү?
   - Түрүү жилийн хувьд саналаа төсөл хэлбэрээр бичиж хэрэгжүүлсэнгүй. Гэхдээ төслийн түвшинд хийгдсэн ажлууд бий. Өөрсдийн дотоод нөөц бололцоог ашиглан шинээр релей суурилуулсан, релейний пааз солих төхөөрөмж хийсэн. Мөн аюулгүй ажиллагаа хангасан нэлээд ажил хийсэн нь үр дүнтэй байна.

    - Энэ жилийн тухайд...?
   - Манайх ажлын шинэ байртай болсон юм. Тэндээ релейнүүдээ ангилж хадгалах тавиуртай шүүгээ хийлээ. Мөн экскаваторын тэжээлийн кабель уртасгах төхөөрөмж шинээр хийлээ. Өмнө нь хийсэн ч тэр нь эвдрэл ихтэй байсан учраас шинэчилсэн. Хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг бодож дотоод хамгаалалтыг маш сайн сайжруулж хийснээрээ онцлог. Экскаватор нүүлгэх үед сэлгэн залгалт буюу цахилгаан хэд дахин холбох байсныг нэг холбоод нүүлгэх хэмжээнд хүргэсэн гэсэн үг. Одоо ашиглаж байгаа.

   - Үйлдвэрлэлд үзүүлэх үр ашгийг нь тооцож үзсэн үү?
   - Жижиг харьцуулалт хийсэн. Дэлхийн бусад уул уурхайд ийм зориулалтаар ашигладаг төхөөрөмж зах зээл дээр 800 орчим мянган долларын үнэтэй байна.  Энэ төхөөрөмжөөр хийдэг нүүлгэлтийг бид 23,8 сая төгрөгөөр хийчихэж байгаа юм. Мэдээж, бүрэн гүйцэхгүй ч үүрэг бол гүйцэтгэж байна.

   - Ийм бүтээлч залуусаа хэрхэн урамшуулж байна даа?
   - Бүтээмжийн ажил өөрөө урамшууллын системтэй. Гаргасан санал бүхэн үнэлэгдээд, тав, арван төгрөг нэмэгддэг. Залуустаа үүнийг л сайн ойлгуулж  ярилцдаг даа. Жилийн хугацаанд тэр маань ийм ийм сайхан саналууд гаргаж, төдөн төгрөгийн урамшуулал хүртлээ. Ажил дээр ийм ахиц, үр дүн гарлаа, баяр хүргэе гээд л мэдээлнэ шүү дээ. Хамт олных нь дунд сайшаах нь бас нэгэн төрлийн урамшуулал юм.

   - Ер нь сайн саналын урамшууллын системийн талаар сэтгэл ханамж хэр байдаг вэ?
   - Миний бодлоор санхүүжилтыг сайжруулах шаардлагатай. Сайн саналын эдийн засгийн үр ашгийг тооцож, тодорхой хувиар урамшуулдаг байх хэрэгтэй. Өмнө нь бид кабелийн төгсгөвчийг нөөц бололцоогоо ашиглан зэс хоолой тасдаж хийсэн. Үйлдвэрт ширхэг нь 2500-аар нийлүүлж байгаа төгсгөвчийг өөрсдөө хийхэд нэг нь 800 төгрөг болох жишээтэй. Үйлдвэр ажиллаж байх бүх цаг үед төгсгөвч ашиглана гээд бодоход тэр санаа, төслийн эдийн засгийн үр ашиг хэр зэрэг өндөр байх нь тодорхой. Иймээс сайн саналд эдийн засгийн үр ашгийг тооцон уялдуулж үнэлгээ тогтоох нь зүйтэй санагддаг. Сайжруулалтын ажлуудад мөн адил. Тэгвэл илүү боломж нээгдэнэ.

   - Өөрөө ямар мэргэжлийн хүн бэ?
   - Би 2007 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх Технологийн сургуулийг уулын цахилгаан тоног төхөөрөмжийн ашиглалт, цахилгааны инженер мэргэжлээр дүүргэсэн. Төгсөөд сарын дараа сонгон шалгаруулалтад тэнцээд Эрдэнэт үйлдвэрт ажилд орж байлаа. Манай эрчим зүйч, хэсгийн дарга, хүний нөөцийн мэргэжилтэн биднээс шалгалт авч байсныг тод санадаг. Би Эрдэнэтийн хүүхэд биш болохоор төгсөөд ажил хурдан олох хамгийн чухал байсан.

   - Аль нутгийнх вэ?
   - Төв аймгийн Зуунмод сумынх. Сургуулиа төгсөөд хотод эдийн засгийн сургууль авсан ч тэрийгээ хаяад энд ирж суралцсан даа. Ер нь багаасаа инженерт сонирхолтой байсан. Одоо бурхны оронд морилсон манай нэг ах Баяжуулах үйлдвэрийн Шүүн хатаах хэсэгт савлагч хийдэг байсан юм. Ахыгаа түшиж ирсэн маань их зөв сонголт байж гэж одоо бодогддог.
 
   - Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилчдын нэгэн бүтэн үе шинэчлэгдсэн. Залуусын эрин ирсэн байна. Үеийн нөхөддөө юуг уриалах вэ?
   - Бид алдах эрхгүй ажилтай хүмүүс. Тэр тусмаа цахилгаан гэдэг үйлдвэрийн мэдрэлийн судал, хөдөлгөгч хүч нь юм. Тиймээс хүн бүр ажил мэргэжилдээ эзэн байж, бусдад түгээж, нөлөөлж, өөрийн ажлын хариуцлагаа өөрөө бүрэн үүрч чаддаг байх ёстой. Залуу хүнд зөв үзэл, хандлага маш чухал. Эндээс л манлайлал эхэлнэ, хамтдаа урагшилъя гэж уриалмаар байна.

   - Өөрийгөө хөгжүүлэхэд цаг гаргаж чадаж байна уу?
   - Хичээж байгаа. Би 2013 онд Эрхүүд магистр хамгаалсан. Техникийн талын мэдээллийг орос хэл дээр судалж байна. Одоо англи хэл сурчихвал орчин үеийн шаардлагад нийцэж, манлайллыг өөртөө нэг шат ахиулна. 

   - Танд улам их амжилт хүсье. Баярлалаа. 

   Тэр намайг ажлын байрнаасаа үдэхэд юунд ч юм санаагаа чилээн байгааг нь анзаарсан юм. Асуувал, “Сэлгэн залгах функтын хаалганы түгжээний тросс олон дахин татаснаас бүрээс нь хууларчихаж. Тэрийг юугаар орлуулан хийж болох вэ гэж бодоод л...” гэсэн юм. Ийм л бүтээлч залуу бидний дунд ажиллаж байна.
 

М.ОДГЭРЭЛ

 
 
   Сайн саналын системийн манлайлагчдын нэг Ганбаатарын Батцоож хэмээх даруухан хэрнээ нягт няхуур төрхтэй, чамбай яриатай инженер залуутай ярилцлаа. Тэрээр шугам зургийн багш аав, нягтлан бодогч ээжийнхээ хамтаар 4 настайдаа эрдэнэсийн хотыг зорин иржээ. Тиймээс ч өөрийгөө уурхайн хотынхоо уугуул иргэн гэж тодотгосон. Удамд нь уурхайчны замнал байхгүй ч уурхайчдын алдар суутай  төрөлх хот минь ирээдүйн ажил мэргэжилд хөтөлсөн гэж нэмж хэллээ. Г.Батцоож Баяжуулагч инженер мэргэжилтэй. Мэргэжлээ сонгоход нь дунд сургуульд математик, зурагийн хичээлд сонирхолтой, сайн байсан нь, Эрдэнэт үйлдвэрт ажилладаг ах эгч нарын зөвлөгөө их нөлөөлжээ. Мэргэжилдээ өдөр ирэх тутам илүү дуртай болж, сурч мэдэх хүсэл тэмүүлэл оргилж явааг нь түүний хэлсэн үг, цаашдын том зорилго нь тодорхойлж байлаа.
 

 
   Уул уурхайн ашигт малтмал баяжуулалтын инженер мэргэжлээ би Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх Ш.Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургуултдаа суралцаж, эзэмшсэн.  Төгссөнийхөө дараа мэргэжлээрээ шууд ажиллаагүй л дээ.  Улаанбаатар хотод фитнесийн багшаар хүртэл ажилласан. Тэгээд нэг өдөр Эрдэнэт үйлдвэрт миний мэргэжлийн дагуу ажилтан шалгаруулж авна гэж сонсоод, шалгалт өгч тэнцсэнээр үйлдвэрийнхээ Судалгааны төвийн нэгэн “эд эс” нь болсон доо. Одоо Эрдэнэт үйлдвэрийн Ерөнхий баяжуулагчаар ажиллаж буй Д.Мөнхбаяр даргынхаа удирдлаган дор ажиллаж, мэргэжлийнхээ сайхныг бас үр шимийг нь мэдэрч эхэлсэндээ баяртай явдаг.  Өөрөөр хэлбэл, судалгааны ажил хийх аргачлал, Баяжуулах үйлдвэрийн технологийн үйл явцын талаар гүнзгий судлах боломж тэр үед олдсон. Энэ нь ч сайн саналын болон бүтээмжийн хөдөлгөөнд оролцох урам эрч хүч өгсөн гэж боддог. Тэнд л миний сайн санал, шинэ санаанууд маань төрсөн гэж манлайлагч маань хуучилсан. Г.Батцоож 2015 оноос  Эрдэнэт үйлдвэрийн Лаборатори судалгааны төвд тээрмийн машинчаар ажилд орж байсан бол одоо Инженерийн зураг төслийн төвд инженер, зохион бүтээгчээр ажиллаж байна. Тэр Технологийн зохион бүтээх товчоонд харьяалагдан,  Баяжуулах үйлдвэрийн технологитой холбоотой тоног төхөөрөмж, түүний шинэчлэл суурилуулалтын технологийн зургийг зурж гүйцэтгэх ажилд дадлагажиж, бас хичээл зүтгэлээ шингээж явна.
   Саяхан тэрээр  Баяжуулах үйлдвэрийн Өөрөө нунтаглах хэсгийн 3 дугаар өргөтгөлийн 71 дүгээр конвейрийн редуктор, Урвалжийн хэсгийн гуравдугаар тээрмийг сольж, тээрэм ангилагчтай нь суурилуулах зэрэг ажлын зураг төслийг гүйцэтгэжээ. Одоо Өөрөө нунтаглах хэсгийн маслостанцын суурилуулалтын ажил   дээр ажиллаж байгаа юм байна.Г.Батцоож Эрдэнэтийн уурхайн өнөр бүлийн нэгэн гишүүн болсоор  4 дэх намраа угтаж буй. Энэ хугацаанд тэр зөвхөн ажлаа хийгээд явахыг бодсонгүй. Байнга шинэ зүйл сурахыг эрмэлзэж, бүтээмжээ дээшлүүлэхэд санаачилгатай ажиллахыг зорьж байв. Тэгж ажиллаж байхдаа судалгааны ажилтайгаа холбоотой үйлдвэрлэлийн  технологийн чиглэлийн зургаан  санал гаргасан нь маш сайн санал, сайн саналын үнэлгээ авчээ.  Түүний маш сайн саналд үнэлэгдсэн саналууд нь бүтээмжийн төсөл болон үйлдвэрлэлд хэрэгжих боломжтой юм.  Төсөл болгохын тулд нэг жилийн хугацаанд сайн саналуудыг судалж,  үйлдвэрлэлд өгөх үр дүнг нь тооцож, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх шат руу шилжүүлдэг үе шаттай. Энэ журмын дагуу Г.Батцоож инженер саналаа боловсруулж, төсөл бичихээр арга заавартай нь танилцаж, мэргэжлийн хүмүүсээс зөвлөгөө авч  байгаа гэнэ. Түүнээс маш сайн саналын ангилалд үнэлэгдсэн технологийн саналын талаар тодруулахад үйлдвэрлэлийн горим, мэргэжлийн нарийн зүйлсийг уйгагүй тайлбарласан юм.
   Эрдэнэт үйлдвэр ТIMA гэдэг эрдсийн автомат минерологийн багажийг 2017 оноос судалгааны технологит ашиглаж эхэлжээ. Энэ багаж нь манай улсын хэмжээнд нэг, Хятад улсад хоёр байдаг бол Орос улсад ашиглаж эхлээгүй байгаа аж. Энэхүү автомат минерологийн багаж нь Чех улсын Tescan компанид үйлдвэрлэгдсэн, Эрдсийн дэлгэрэнгүй шинжилгээ, бүрэллэгийн шинжилгээ, сулралын зэрэг, баяжуулалтын бүтээгдэхүүнүүд болон геологийн дээжүүд дээр дэлгэрэнгүй шинжилгээ хийх зориулалттай. Энэ багажийг ажиллуулах заавар эзэмшүүлэхээр манай үйлдвэрээс гурван  мэргэжилтнийг  Чех улсад 1 сарын хугацаатай сургасны нэг нь Г.Батцоож. Ер нь уурхайд энэ багаж төдийлэн байдаггүй, ихэвчлэн их сургуулийн сургалтын лаборатор,  эрдэм шинжилгээний байгууллагуудад ашигладаг аж. Ийм ховор бөгөөд  өртөг өндөр багажийг манай үйлдвэр авсан нь мэргэжилтнүүдийн судалгааны ажилд маш том дэмжлэг болсон гэдгийг Г.Батцоож онцолсон. Тэр энэ багажны тусламжтайгаар хүдрийн хатуулгийг тодорхойлох Бондын ажлын индексийг эрдсийн шинжилгээ, химийн шинжилгээний үр дүнгээр тооцоолж  гаргажээ.  Нэг дээжийн  хатуулаг  тодорхойлоход дунджаар 14 цаг буюу ажлын бүтэн хагас өдөр шаардагддаг байна. Гэтэл үйлдвэрлэлийн явцад хүдэр хатуурах, эрдсүүд сулрахгүй байх, үйлдвэрлэлийн процесс доголдож эхэллээ гэхэд үүнд шуурхай цаг алдалгүй арга хэмжээ авах хэрэг болно. Хатуулгийг тодорхойлдог  олон аргачлал байдаг ч  Бондын индекс нь нэгж хүдрийг нунтаглахад зарцуулах цахилгаан энергийн зарцуулалтаар тодорхойлогддогоороо онцлогтой. Жишээ нь, хүдрийн хатуулгийг Ил уурхайд өрөмдөгдөх хугацаагаар тооцдог практик бий, лаборатори туршилт хийхэд задгай циклд хичнээн минут нунтаглаж байна вэ гэдгээс нь ерөнхий хандлагаар тодорхойлдог. Гэвч энэ нь бондын индекстэйгээ таардаггүй. Учир нь, Баяжуулах үйлдвэрт хүдэр нунтаглаад буцаагаад гидроцеклоны том ангиудаа эргэх ачааллаар тээрэмд дахин ордог. Өөрөөр хэлбэл, нунтаглах процесс эргэх ачаалалтай ажилладаг. Тэгэхээр үүнийг бондын индексээр л тодорхойлж гаргах нь үр дүнтэй. Харин Г.Батцоожийн судалгааны энэхүү ажлаасаа үүдэн гаргасан санал нь бондын индексийг эрдсийн дэлгэрэнгүй шинжилгээний үр дүнгээр регрессийн тэгшитгэл гаргаж авах ажил байв.
   “Энгийнээр тайлбарлавал, Судалгааны төв тэсэлгээний цооног, ашиглалтын цооног, гүйцээх хайгуулын дээж гэх мэтчилэн олон дээжүүд дээр TIMA-ийн эрдсийн дэлгэрэнгүй шинжилгээ хийсэн байдаг. Тэгвэл манай Бондын индекс маань хэд байгааг гарган авсан тэгшитгэлдээ оруулан дээр бүх дээжүүд дээр тооцоогоор гаргаж байна. Одоогийн байдлаар, Тема багажаар 2000 гаран дээж дээр туршилт хийгээд байна. Ингэснээр ирээдүйд  цаг хугацаа болон тоног төхөөрөмжийн элэгдэл, хүн хүчний хувьд ч маш их хэмнэлт гаргаж, үйлдвэрлэлийн процессийг шуурхай хянах боломжтой аргачлалыг шинээр санаачилсан юм. Энэ үр дүнгээр ил уурхайн хатуулгийн 2d карт гарган хэрэглээнд нэвтрүүлээд жил гаран хугаа өнгөрөөд байна. Энэхүү судалгааны ажлыг түүврээр 30 гаруй дээж дээр туршилт тавьж, бондын индекс болон эрдэс хамаарлыг тооцоолж олон хүчин зүйлийн регрессийн тэгшитгэл гаргасан. Энэ ажил бол бусад уурхайд хараахан хийгдээгүй. Яагаад гэхээр, уурхай бүр ийм өндөр үнэтэй, нарийн шинжилгээний төхөөрөмжөөр шинжилгээ хийх боломжгүй.  Нэг дээж дээр шинжилгээ хийхийн тулд өндөр өртөг зарцуулдаг. Бондын тест ч дангаараа их үнэтэй. Тухайлбал, гадны уурхай тест хийлгэхэд 400-600 мянга орчим төгрөг зарцуулна. Энэ үнэ өртөг ихтэй процессыг хямд зардлаар, шуурхай тооцооны аргаар гаргах ажлыг нэвтрүүлсэн, өгөгдлийн сан болон тэгшитгэлээ хөгжүүлсээр байна. Үүнийг үйлдвэрийн технологит маш чухал гэж үнэлж байгаа. Энэ аргачлаар маш их цаг хугацаа хэмнэнэ. Ашиглалтын цооногт Бондын ажлын индекс тооцоолоход 2 жилийн хугацаа шаарддаг. Энэ ажлыг бид эрдсийн шинжилгээ хийсэн байхад л шууд тооцоолно” гэж Г.Батцоож тайлбарлав. Үүнтэй уялдуулж боловсруулсан түүний бас нэг санал нь  хүдрийн хатуулгийг тодорхойлоход зарцуулагддаг 1.5 өдрийг богиносгож, 3.5 цагт тооцож гаргах тест. Энэ сэдвээрээ Г.Батцоож магистрын дипломын ажлаа хийж, хамгаалжээ.Түүний энэхүү бүтээлч санал нь хэдийнэ мэргэжилтнүүдийн дэмжлэг авч, үйлдвэрлэлд нэвтрээд хэрэгжиж байна. Үүний үр дүнд хүдэр хатуурах, технологийн үйл явц доголдох үед шуурхай хянаж, 3.5 цагийн дотор бондын индекс, хүдрийнхээ хатуурлыг тооцож гаргах боломжтой болж байгаа юм.  Бондын индекс гэдэг нь нэг тонн хүдэр нунтаглахад зарцуулагдах цахилгаан, эрчим хүчний хэмжээгээр тодорхойлогддог. Г.Батцоож инженерийн эдгээр санал нэвтэрснээр үйлдвэрлэл дээр хүдэр хатуурах, зөөлрөх гэсэн асуудал байхгүй болно гэсэн үг. Учир нь тэсэлгээний цооногт долоо хоногийн дараа орох хүдрээ урьдчилаад судалгаанд оруулаад, баяжигдах чанарын судалгаа, металл авалт, чанар гээд бүх мэдээлэл дээр нь бондын индескийг нэмж тодорхойлж өгдөг. Тиймээс хүдэр хатуурах, зөөлрөх эсэхийг Баяжуулах үйлдвэр, Ил уурхай, Судалгааны төвийн технологич мэргэжилтнүүд урьдчилан харж, зэсийн агуулга, чанарыг  хянах боломжууд бүрдэж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, энэ хяналтын үр дүнд Судалгааны төвийн судлаачид агуулга сайтай хүдрийг, сул байгаа хүдэртэй 30x70-ын харьцаатайгаар хольж оруулах талаар Ил уурхайнхантай зөвлөлдөж, ингэснээр үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөний үзүүлэлтэд эерэгээр нөлөөлөх нөхцөл бий болох ажээ. Энэхүү Бондын аргачлалыг Түргэвчилсэн Бондын аргачлал хэмээн шинэ стандарт гаргаж, нэвтрүүлж 2018 оны ашиглалтын 150-н дээж дээр индекс тодорхойлж, эрдсийн шинжилгээ хийж тэгшитгэлээ улам хөгжүүлсэн байна.  Үүгээр мөн 2d гаргаж, Геометаллургийн 3d загварт орох анхны өгөгдлийг геологи маркшейдерын албанд өгөөд байгаа юм.
   Эрч хүч, идэвх чармайлтаар өөрийгөө хөглөсөн залуу инженерүүдийн олон шилдэг оновчтой зөв санал, бүтээлч хандлага үйлдвэрийн үйл ажиллагаанд ач тусаа өгч буй нэгэн тод жишээ нь энэ. Бахархмаар бас урам хайрламаар сайхан зүйлсийн нэг гэвэл бас л энэ.
   Санаачилгатай, сэтгэлтэй байж гэмээнэ амжилт өөрөө ирдэг учиртай. Тэрхүү амжилтын босгонд ойрхон яваа Г.Батцоож инженерээс хүсэл мөрөөдлийнх нь талаар сонирхоход, “Инженерийн зураг төслийн төвд ажиллаж эхлээд, зураг зурах стандарт, аргачлалыг суралцаж байна. Цаашид энэ чиглэлээрээ гүнзгий судалж, илүү ихийг сурч мэргэших хүсэл эрмэлзэлтэй. Мөн үндсэн ажил мэргэжлээс гадна илтгэх урлаг, техникийн 3D зураг зурж сурах, анимешн хүүхэлдэйн киноны технологийг ажилтайгаа уялдуулж сурах гээд олон давхар хөрвөх чадварыг эзэмших зорилго өмнөө тавьсан” гэж бас л тун даруухан хариулсан. 
   Хүний амьдралын хамгийн чухал гурван эрхэм зүйлд  эрүүл мэнд, гэр бүлийн аз жаргал, мэдлэг чадвар гэж тооцдог залуухан инженер маань ур чадвараа дээшлүүлэхийн тулд хамгийн эхлээд өөртөө цаг үргэлж шинэчлэл хийж, суралцахын зэрэгцээ үр хүүхдүүдээ ирээдүйн хөгжил дэвшилд үнэ цэнэтэй байх мэргэжил эзэмшүүлж, зөв хүн болгон хүмүүжүүлэхэд бүх зүйлээ зориулна гэж бодож яваагаа ч өгүүлсэн. Ийм зөв бодол, зүтгэлтэй чанарыг эрхэмлэсэн олон арван залуус Эрдэнэт үйлдвэртээ эгэл даруухан хөдөлмөрлөж байгаад бахархал төрөхгүй байхын аргагүй. 
 
М.Балжинням
Фото Ш.Лхамсүрэн
 
 

 
   Эрдэнэт үйлдвэр ажиллагсдынхаа бүтээлч санал санаачлагыг идэвхжүүлж, дэмжлэг урам өгөх зорилгоор Сайн саналын системийг нэвтрүүлэн ажилладаг. Ажилтнуудын санал санаачлагыг нэг бүрчлэн үнэлж дүгнэн, урамшуулан, үйл ажиллагаандаа  хэрэгжүүлж буйтай зууны манлай үйлдвэрийн  амжилт ололт салшгүй холбоотой. Хариуцсан ажил үүргээ чанартай, сайн гүйцэтгэхийн зэрэгцээ илүү сайжруулж, хөгжүүлэхийн төлөө цаг ямагт эрэлхийлж явдаг олон шилдэг ажилтны нэг Үйлчилгээ, аж ахуйн цехийн тусгай цэвэрлэгээ, угаалгын хэсгийн оператор Д.Гантогостой ярилцлаа.
 

   - Та Эрдэнэт үйлдвэртээ сэтгэл зүтгэлээ зориулан он удаан жил ажиллаж яваа бүтээлч олон ажилтны нэг. Энд хөдөлмөрлөж буй хүн  бүрийн бахархлыг төрүүлдэг Эрдэнэт үйлдвэртэйгээ ажил амьдралын хувь заяа холбосон тухайгаа хуваалцана уу?
   - Би үйлдвэртээ 28 дахь жилдээ ажиллаж байна. Захиргаа, аж ахуйн цех нэртэй байх үеэс нь л энэ цехдээ ажилд орж, өнөөг хүртэл энэ хамт олонтойгоо төр зэрэгцэн яваадаа баяртай байна. Эрдэнэт үйлдвэрт ажилд орохоос өмнө Хүнсний үйлдвэрт ажиллаж байсан. Миний мэргэжил бол хүнсний чиглэлийнх л дээ. Гэр бүлийн маань хүн Засвар механикийн заводод ажилдаг байсан нь намайг энэ сайхан үйлдвэрт ажиллах эхлэлийг тавьсан гэж боддог. Хүүхдүүдийнхээ ирээдүйг бодсон ч, бас өөрийнхөө хүсэл эрмэлзлийг дагаад Эрдэнэт үйлдвэр ажиллая гэж шийдэж, тэр цагаас хувь заяа минь холбогдсон доо.

   - Ажил үүргийн хувьд өөрчлөгдөв үү? Туршлага, мэргэжлийн олон чадвар энэ хугацаанд арвин их хуримтлагдсан нь мэдээж?
   - Анх үйлчлэгчээр ажиллаж байлаа. Дараа нь жижүүрээр 10 гаруй жил ажиллаад, одоо тусгай цэвэрлэгээ, угаалгын хэсэгт угаагч операторчин хийж байгаа. Ажи хүнийг голно уу гэхээс, ажлыг хүн голохгүй гэсэн үг байдаг. Миний хувьд ажилдаа тэгж ханддаг. Хийе бүтээе гэсэн сэтгэл байхад ямар ч ажил хүнд хэцүү санагддаггүй гэж боддог. Энд ажилласан бүхий л цаг үед өөрийнхөө ажил үүргийг нэг ч удаа хэцүү байна, яах вэ гэж харж байгаагүй. Улам сайн хийчих юмсан, ойр тойрноо илүү цэвэр цэмцгэр байгаасай гэсэн хандлагаар ажилладаг. Ажилдаа дур сонирхолтой байх тусам бүтээмж өндөр байж, харин хүнийрхүү хандах тусам бэрхшээл их тулгарах болно. Миний хувьд ажлын найман цаг яах ийхийн зуургүй хурдан өнгөрчих шиг болдог. Тиймээс цаг минут бүрийг ашиглаж, уралдаж, өөрийн санаачилгаар шинээр хийчих юмсан гэсэн зүйлээ амжуулахын төлөө зорьдог. Өглөө ирээд төлөвлөсөн ажлуудаа хийгээд гарахад сэтгэл санаа ч сайхан болдог. Энэ л миний ажлын зарчим, өөртөө бий болгосон туршлага юм уу даа.
 

   - Үйлчилгээ цэвэрлэгээний ажил өөрийн онцлогтой. Хувь ажилтны эмх цэгцтэй чамбай байдал илүү тод харагдаад байх шиг. Тэгэхээр санал санаачилга нь ч шууд тод харагддаг. Таны хамгийн их анхаардаг зүйл юу вэ?
   - Тиймээ. Бидний ажил онцлогтой. Ажлын байрны ая тух, хүмүүсийн тохитой цэвэр цэмцгэр орчинд ажлаа хийх нөхцөл бидний ажлын чанараас хамаарч байдаг. Миний хувьд үүнийг илүү анхаардаг. Одоо би ажилчдын ажлын хувцсыг угааж, цэвэрлэдэг. Хир толбо ихтэй байсан ч аль  болохоор сайн угааж, ажилчин хүний сэтгэл санаанд бүрэн нийцүүлэхийг хичээж ажилладаг даа. Манай үйлдвэрийн захиргаанаас сайн саналыг дэмжиж, үнэлж байгаа нь тухайн ажилтны ажиллах урам зориг, эрч хүчийг сэргээсэн маш том хөшүүрэг гэж би ойлгодог. Миний санаачилж, ажилдаа хэрэгжүүлж байгаа саналууд маань ихэвчлэн ажлын байраа цэвэрхэн таатай, эмх цэгцтэй байлгах, энд тэнд булан тохойд цугласан хог хаягдал, урагдсан цоорсон эд материал зэргийг засаж тордож, бүрэн бүтэн байлгахад чиглэсэн. Ажлын онцлогоо ч дагаад ийм санал дэвшүүлдэг. Энэ саналууд ч маань ажлын бүтээмжид сайн нөлөөтэй.  Одоо бид 3-4 угаагч машин дээр ажилллаж байгаа. Машины аюулгүй ажиллагааг хангах үүднээс бохир усаа асгах хоолойд хамгаалалтын сээтэг тор тавьсан. Ингэснээр бохир хувцаснаас гарсан хог хаягдал угаагч машины ус дамжуулах, асгах хоолойнд бөглөрөл үүсгэх нөхцлийг арилгаж өгсөн. Мөн үйлдвэрийн бүс болон бусад ажлын байрны гадаах талбайн тохижилт, цэцэгжүүлэлтийн ажлын чиглэлээр манай багийнхан санаачилгатай ажилласан маань үр дүнтэй болсон. Манай цехийн мастер Д.Амаржаргал ахлаад, бид гадаах талбайн цэцгийн мандал, үрсэлгээ суулгалт хийж, тарьсан. Цэцэг тарина гэдэг бол яг л нярай хүүхэд асрахтай ижилхэн арчилгаа тордолгоо шаардаж байдаг. Хоёр жил бид өөрсдийн тарьсан үрсэлгээгээ тогтмол арчилж, хянаж ажилласнаар манай орчинд сайхан ургаж байна. Хэдийгээр ачаалалтай, зарим тохиолдолд ядарсан байдаг ч тарьж ургуулсан цэцэг, модоо хараад өөрийн эрхгүй сэтгэл сэргэдэг. Энэ бүхэн бол бидний идэвх санаачилгыг дэмжиж, урамшуулж байдаг сайн саналын системийн өгөөж гэж бодож явдаг даа.
 
 
 
   - Цаашид сайжруулах, санал гаргаад хэрэгжүүлэхээр бодож яваа  зүйл байна уу?
   - Ажилчдынхаа ажлын хувцсыг чанартай цэвэрлэж, шороо тоос,толбогүй хувцсаар дамжуулан ая тухтай, сэтгэл өндөр ажиллаж хөдөлмөрлөх орчин нөхцөлийг бүрдүүлэх нь бидний зорилго. Тиймээс цаашид ажилчдын хувцасны илүү тавтай байдлыг дээшлүүлэх үүднээс ямар арга зам, боломж байж болох вэ гэдэгт бид саналаа солилцож байгаа.

   - Хүн бүрийн таатай ажиллах орчны уур амьсгалыг бүрдүүлж өгдөг таны ажил үнэхээр сайхан. Том бахархал тань болов уу, өөр ямар зүйлээр бахархаж явдаг вэ?
   - Тийм шүү. Бахархал дүүрэн энэ ажлаа хийх би дуртай. Бас Монгол улсдаа төдийгүй дэлхийд нэр хүндтэй Эрдэнэт үйлдвэр, энд ажиллаж байгаа үе үеийн уурхайчдынхаа ажил үйлсээр үргэлж бахархаж явдаг. Бас намайг өдий зэрэгтэй хөдөлмөрлөж, үр хүүхдээ хүмүүжүүлж, сургах бүхий л боломжоор хангаж, дэмжиж байдаг үйлдвэрийн захиргаа, Үйлчилгээ, аж ахуйн цехийн дарга Б.Туяа болон бусад удирдлага, хамт олондоо талархаж, бахархаж явдагаа илэрхийлэхийг хүсч байна. Ер нь хүний сэтгэл, хандлага ямар байна амьдрал яг тэгж төлөвшдөг гэж би боддог. Сайн сайхан зүйлд тэмүүлж, чин сэтгэлээсээ ажилдаа хандаж байвал амьдрал яг тэгж дэгжин дээшилж явдаг гэдгийг үргэлж эрхэмлэж явдаг. Үр хүүхэддээ ч үүнийг захиж сургадаг юм. 
 
М.Балжинням
Фото Б.Баттөгс
   Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх Энэрэл төвийн хүүхдүүд зуны улиралд "Энэрэл" хөдөлмөр зусландаа гарч цэвэр агаарт аятай тухтай амрахаас гадна төрөл бүрийн хүнсний ногоо тарьж өөрсдийнхөө дотоод хэрэгцээнд хэрэглэдэг билээ. Энэ жил хүүхдүүд 700кг төмс, 100кг манжин, лууван, 130 гаруй кг огурцы, 30 гаруй кг помидор тарьжээ. 
   Тус төвд өнөөдрийн байдлаар хоёроос 17 насны 51 хүүхэд амьдарч, сурч хүмүүжиж байна. Сурагчдын эхний улирлын амралт 10- р сарын 28-ны өдрөөс эхэлнэ. Амралтын өдрүүдээр тус төвийн хүүхдүүдийг эрүүл мэндийн урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамруулахаар бэлтгэл ажил нь хангагджээ. 
   "Эрдэнэт үйлдвэрийн удирдлагууд манай төвийн үйл ажиллагаанд ихэд анхаарал тавьж, томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлдэг. Үүний нэг нь спорт заал бариулж байгаа энэ үйл ажиллагаа юм. Хүүхэд багачуудын хүсэн хүлээсэн энэ ажил 11-р сарын 15 -нд ашиглалтад орох юм" гэж Энэрэл төвийн эрхлэгч Б.Майцэцэг мэдээлсэн юм. 
   Ингэснээр Энэрэл төвийн хүүхдүүд чийрэгжүүлэх танхим бүхий спорт заалтай болж, чөлөөт цагаа спортоор хичээллэж эрүүл мэнддээ анхаарал тавьж, дасгал хөдөлгөөнөөр тогтмол хичээллэх боломжтой болж байгаа юм.
   Дашрамд дуулгахад Эрдэнэт үйлдвэр нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд бүтэн өнчин 400 гаруй хүүхдийг Энэрэл төвөөр дамжуулан өсгөн хүмүүжүүлж, ерөнхий боловсролын болон их дээд сургуульд амжилттай суралцуулж амьдралын гэгээн замд хөтөлсөөр байна.
 
А.Бямбамаа
   Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд ирэх сарын нэгнээс цаасгүй технологит шилжин, тоон гарын үсэг нэвтрүүлэх гэж байна. Энэ тухай Эрдэнэт үйлдвэрийн Мэдээллийн технологийн хэлтсийн дарга Г.Жаргалсайханаас тодрууллаа.
 

   - Үйлдвэрийн хэмжээнд цаасгүй технологит шилжих, тоон гарын үсэгтэй болох талаар яригдсаар багагүй хугацаа өнгөрсөн. Энэ ажил яг ирэх сарын нэгнээс эхлэх үү?
   - Хоёр жилийн өмнөөс эхлэн үйлдвэрийн хэмжээнд албан хэрэг хөтлөлтийн системийг боловсруулж эхэлсэн. Цаасгүй технологиор үйл ажиллагаа явуулах соёл зайлшгүй хэрэгтэй байсан. Иймээс жил гаруйн хугацаанд цаасгүй технологит шилжих туршилт бүх цех нэгжид хийгдсэн. Энэ оны 11 дүгээр сарын нэгнээс эхлээд тоон гарын үсэг, цаасгүй технологит бүрэн шилжихээр бэлтгэл ажлууд хангагдаж байна. Үйлдвэрийн удирдлагуудад хүн тус бүрд найман оронтой тоо бүхий эрх үүсгэх юм. Ингэснээр цахим орчинтой аль ч газраас гарын үсгээ даран зөвшөөрөл өгөх боломжтой юм. Цаасгүй технологийн эхний алхам нь тоон гарын үсэг. Тоон гарын үсэгт шилжсэнээр цаасгүй технологи руу 30 гаруй хувь шилжлээ л гэсэн үг.

   - Тоон гарын үсэгт хамрагдах  удирдлагуудын жагсаалт гарсан уу?
   - Үйлдвэрийн газрын 177 удирдах шатны ажилтан эхний ээлжид тоон гарын үсэг зурах эрх авч байгаа. Цаашлаад Тээвэр ложистикийн төвийн бараа материал хүлээж авдаг нярвууд зэргийг оруулаад нийтдээ 270 орчим хүмүүс тоон гарын үсэг зурахаар байгаа.
   
   - Тоон гарын үсгийг нэвтрүүлсэн байгууллага ер нь байдаг уу?
   - Байдаггүй. Эрдэнэт үйлдвэр нь Монгол Улсын хэмжээнд тоон гарын үсгийг бүрэн нэвтрүүлсэн анхны үйлдвэрийн газар болж байгаа юм. Мөн цаасгүй технологийг ч  нэвтрүүлж байгаа анхны үйлдвэрийн газар болох юм.

   - Үйлдвэрийн удирдлагуудад тоон гарын үсэгтэй  холбогдуулан сургалт зохион байгуулах уу?
   - Тоон гарын үсэгт шилжихийн өмнө үйлдвэрийн удирдлагуудыг гурван хэсэг болгон  сургалт өгөхөөр төлөвлөөд байна. Удахгүй Улаанбаатар хотоос мэргэжлийн баг ирж тоон гарын үсгийг хэрэглэх талаар сургалт явуулна.

   - Тоон гарын үсгийг нэвтрүүлэхэд ямар нэгэн эрсдэлтэй тал бий юу?
   - Эрсдэл гэвэл би, та. Учир нь тухайн удирдлага гар утсаа хаях, өөрийн найман оронтой эрх бүхий дугаарыг хэн нэгэнд хэлж, гарын үсэг зуруулахаас өөр эрсдэл байхгүй. 

   - Цаг зав гарган ярилцсан танд баярлалаа.
 
А.Бямбамаа
 
 

Мэдээний төрөл

Календарь

« 10-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Зургийн цомог