• Эрдэнэт үйлдвэрт ажилд орохын тулд мөнгө төлдөггүй

         Орхон аймгийн Цагдаагийн газарт он гарсаар нийт 645 гэмт хэрэг бүртгэгджээ. Энэ нь өнгөрсөн оны мөн үеэс 3.7 хувиар буурсан үзүүлэлт юм. Гэсэн хэдий ч бусдыг залилах гэмт хэрэг өмнөх онтой харьцуулахад 43.1 хувиар өссөн байна.     Цахим ертөнцөөр худалдан авалт хийснээс бусдад залилуулах, Эрдэнэт үйлдвэрт  ажилд оруулна, үйлдвэрийн фондын байранд оруулж өгнө, гэх зэрэг залилангийн хэрэг гарсаар байгааг Орхон аймгийн Цагдаагийн газрын Урьдчилан сэргийлэх ажил хариуцсан ахлах мэргэжилтэн, цагдаагийн хошууч Л.Содбилэг мэдээллээ.     Эрдэнэт үйлдвэрийн нэрийг ашиглан бусдыг залилсан хэрэг он гарсаар 15 бүртгэгдэн, мөрдөн байцаах тасагт шалгагдаж байна. Тухайлбал, Эрдэнэт үйлдвэрт ажилд оруулж өгнө гэсэн залилангийн найман хэрэгт иргэд 49.7 сая төгрөгөөр хохироод байгаа бол үйлдвэрийн фондын байранд оруулж өгнө гэсэн залилангийн долоон  хэрэгт 82.9 сая төгрөгийн хохирол бүртгэгджээ.     “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нь ажилд орох хүсэлт гаргасан иргэн бүрд адил, тэгш боломж олгон, ажилтан сонгон шалгаруулах үйл ажиллагааг шударга, ил тод явуулдаг. Шаардлагатай ажлын байрыг албан ёсны цахим хуудас www.erdenetmc.mnсайтын Хүний нөөц - Нээлттэй ажлын байр хэсэгт байршуулан, олон нийтэд нээлттэй зарлаж, сонгон шалгаруулалтын эцсийн шийдвэрийг шалгаруулалтын ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүн ямар нэгэн зуучлагч хувь хүний оролцоогүйгээр гаргадаг. Мөн, Эрдэнэт үйлдвэрийн Захиргаа, Үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны хооронд байгуулсан Хамтын гэрээний дагуу, үйлдвэрт 20 ба түүнээс дээш жил ажиллаж байгаад өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрх нь үүссэн ажилтны хүсэлтийг үндэслэн мэргэжлийг залгамжлуулах зорилгоор төрсөн нэг хүүхдийг мэргэжил, эрүүл мэндээр тэнцсэн тохиолдолд хөдөлмөрийн гэрээ байгуулан ажиллуулдаг журамтай юм. А.Бямбамаа   Дэлгэрэнгүй...
  • Х.БАТСАЙХАН: Олон шинэ санаачилгыг Эрдэнэт үйлдвэрээс олж харлаа

          “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн 168 ажилтан энэ онд Эрдэнэт үйлдвэрийн туршлагатай танилцахаар хөтөлбөр гаргажээ. Тус компанийн Захиргаа, удирдлагын хэлтсийн дарга Х.Батсайханы сэтгэгдлийг хуваалцлаа.    -Санамж бичгийн хүрээнд хэрэгжиж байгаа туршлага судлах, танилцах уулзалтыг та хэрхэн үнэлж, дүгнэж байна вэ?    -Санамж бичиг байгуулснаас хойш хоёр үйлдвэрийн хамтын ажиллагаа сайжирч байна. 14 хоногийн өмнө Эрдэнэт үйлдвэрийн 16 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг манай компанийн Өмнөговь аймаг дахь Цанхи хотхон, Тавантолгойн бүлэг орд уурхайтай танилцах аялал хийсэн. Бидний хувьд Улаанбаатар хот дахь төв оффисын 7 хэлтсийн 31 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг Эрдэнэт үйлдвэрт хүрэлцэн ирээд байна. Энэ удаа нийгмийн харилцааны хэлтсийн гол цехүүдтэй танилцаж, ажилтан, албан хаагчдаа хөгжүүлэх, урлаг соёл, спортын олон төрлийн хийж хэрэгжүүлж байгаа ажлуудаас туршлага судаллаа. Манай компани 2020 онд дэргэдээ сувилал байгуулж, ажилчдынхаа нийгмийн халамжийг сайжруулах чиглэлээр олон ажил хийхээр төлөвлөсөн. Энэ бүхэнд Эрдэнэт үйлдвэрийн тэргүүн туршлага хэрэгтэй гэж үзсэний дагуу хоёр үйлдвэр хамтран ажиллаж байна. Аяллын туршид олон шинэ санаачилгыг Эрдэнэт үйлдвэрээс олж харлаа. Энэ арга хэмжээг зохион байгуулж байгаа Эрдэнэт үйлдвэрийн Нийгмийн харилцааны хэлтэст талархал илэрхийлье.     Б.ЭНХЗУЛ: Бодит туршлагуудыг өөрсдийн үйл ажиллагаанд нэвтрүүлнэ     -Аяллын туршид Эрдэнэт үйлдвэрийн хэд хэдэн бүтцийн нэгжтэй танилцлаа. Таны хувьд ямар ололттой санааг тусгаж авав?    -Миний бие байгууллагынхаа Хүний нөөц, сургалт судалгааны хэлтсийг төлөөлөн ирсэн. Бид Эрдэнэт үйлдвэрийн Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын орлогч даргатай уулзаж, үйл ажиллагаатай нь танилцсан. Эрдэнэт үйлдвэрийн ажиллагсдын тоо манай компанитай харьцуулахад 6 дахин их. Энэ утгаараа ажилчдын нийгмийн асуудалд ихээхэн анхаарч, сургалт хөгжүүлэлтийг өндөр түвшинд хийж ирснийг олж харлаа. Бид Технологийн сургуулийн мэргэжлийн багш, удирдлагуудтай уулзсан. Мэргэжлийнх нь дагуу ажилчдаа хэрхэн сургаж хөгжүүлэх, хамтран ажиллах ямар боломж байгаа, ажилчдаа эчнээ сургалтанд хэрхэн хамруулах вэ гэдэгт тууштай, бодит ажлууд хэрэгжүүлэхээр ярьсан.     Мөн Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилчдын өргөтгөсөн мэдээллийн санг зохион байгуулж, автоматжуулсан нь маш их таалагдлаа. Үүнийг зөвхөн IT инженерүүд гэлтгүй өөрсдөө хийж бүтээж болдгийг мэдэж авсан. Үйлдвэрийн үйл ажиллагааны гол баялаг болох хүний нөөцийг хэрхэн зөв хуваарилж, мэдээллийг нэгтгэх вэ гэдэг дээр Эрдэнэт үйлдвэртэй хөгжүүлэлт, автоматжуулалтын талаар хамтран ажиллах анхан шатны яриаг хийсэн нь танилцах уулзалтын үр өгөөжийг харуулах байх. Эрдэнэт үйлдвэрийн спорт, урлаг соёлын цогцолбор, оёдлын цехийн үйл ажиллагаатай танилцахдаа хүний нөөц талаас нь харж явлаа. Ажлын зохион байгуулалт, хуваарилалт хэдийнэ жигдэрч, тогтвортой ажлын байрыг бий болгож чаджээ. Туршлага судлах ажлын хүрээнд харилцан ажилчдаа сургах, сувилалд амраах, сургуульд нь сургах, оёдлын цехийн хувьд энэ төрлийн туслан гүйцэтгэгчийг дэргэдээ ажиллуулах боломжууд байдгийг харж байна. Эрдэнэт үйлдвэр ISO9001 чанарын удирдлагын тогтолцоог нэвтрүүлжээ. Бодит туршлагуудыг өөрсдийн үйл ажиллагаанд нэвтрүүлж, амжилттай хэрэгжүүлнэ гэсэн итгэлтэйгээр буцаж байна. И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн захиргаа, удирдлагын багийнхан Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллалаа

         “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн, “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-ийн Гүйцэтгэх захирал Б.Ганхуяг нарын үзэглэсэн хамтран ажиллах санамж бичгийн хүрээнд туршлага солилцох уулзалтыг зохион байгуулсаар байна. “Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК-иас энэ удаад 31 хүний бүрэлдэхүүнтэй Улаанбаатар хот дахь Захиргааны багийнхан хүрэлцэн ирж, захиргаа, хүний нөөц, маркетингийн чиглэлээр хийж хэрэгжүүлж буй Эрдэнэт үйлдвэрийн тэргүүн туршлагаас судаллаа. Мэдлэг мэдээллээ харилцан солилцож, шилдэг арга туршлагаасаа хуваалцаж байгаа эдгээр уулзалтын эцсийн зорилго нь Монголын уул уурхайн салбарын чадавхийг дээшлүүлэх, хариуцлагатай уул уурхайг төлөвшүүлэхэд чиглэж байгаа юм. Энэ ч утгаараа Эрдэнэт үйлдвэрээс мэргэжлийнхээ хүрээнд туршлага судлахаас гадна орон нутагт спорт, соёл урлаг, эрүүл мэнд, зөөлөн оёдлын салбарт хэрхэн хөрөнгө оруулалт хийж, нийгмийн цехүүдийг цогцоор нь авч яваа тэргүүн туршлагыг олж харах, үзэж танилцах нь цаашдын хэрэгжүүлэх ажлуудад үнэтэй санаа өгснийг зочид онцлон хэлж байлаа. И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Оросод сургууль төгсөгчдийн IV чуулган амжилттай зохиогдлоо

         Монгол, Оросын найрамдал, хамтын ажиллагааны 49 дэх жилийн хүрээнд зохиогдсон ОХУ (ЗХУ)-д их, дээд сургууль төгсөгчдийн IVчуулга уулзалт өнгөрсөн Ням гаригт Эрдэнэт хотноо амжилттай болж өндөрлөлөө. Чуулга уулзалтыг Оросын шинжлэх ухааны төв, ОХУ-ын Элчин сайдын яам, Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэг, Найрамдлын нийгэмлэгүүдийн Монголын эвлэл зэрэг байгууллага хамтран зохион байгуулснаараа онцлогтой. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ энэхүү үйл ажиллагааг дэмжин, ивээн тэтгэгчээроролцсон юм. Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэгийн тэргүүн, БНМАУ, ЗХУ-ын баатар, сансрын нисгэгч Ж.Гүррагчаа чуулганд оролцогчдод хандан үг хэлснээр энэ өдрийн үйл ажиллагаа эхэллээ. Тэрээр төгсөгчдөд хандан “Монгол, Оросын найрамдалт харилцааны тулгуур болсон хүмүүс гэж та, биднийг нэрлэж болох байх. Та, бид ОХУ (ЗХУ)-д суралцаж эрдэм мэдлэг, боловсрол олж авахын зэрэгцээ оросын ард түмний зан заншил, ёс суртахуун, соёлыг түгээн дэлгэрүүлэх хүндтэй үүрэг хүлээсэн Монгол улсын иргэд юм. Найрамдал, хамтын ажиллагааны гол зүтгэх хүч нь хойд хөршид сургууль төгсөгчид, тэр дундаа Эрдэнэт хотод ажиллаж, амьдарч буй та бүхэн онцгой үүрэгтэй байсан гэж би бодож байна. Эрдэнэт хот бол найрамдлын хот, Эрдэнэт үйлдвэр бол найрамдлын үр шим. Энд орос, монгол хүмүүс мөр зэрэгцэн ажиллаж, хот сүндэрлүүлэн, эдийн засгийн томоохон тулгуур болох Эрдэнэт үйлдвэрийг ажиллуулж байна. Та бүхний сурсан мэргэжил Эрдэнэт үйлдвэрийг өдий зэрэгт хүргэж, Монгол Улсын эдийн засгийг өсөж тэлэхэд томоохон үүрэг гүйцэтгэсэн. Тэгэхээр биднийг холбогч гол хүчин зүйл нь Оросын холбооны улс яах аргагүй мөн. Та бүхэндээ сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе” хэмээн сэтгэлийн үгээ илэрхийллээ.      ОХУ (ЗХУ)-д их, дээд сургууль төгсөгчдийн хийж бүтээж байгааг олон түмэнд сурталчилах, сурсан мэргэжлийг нь улс орны, аймаг, бүс нутгийн хэмжээнд хэрхэн ашиглах талаар судлах, төгссөн сургуульд нь мэргэжил дээшлүүлэхэд “гүүр” болох чиглэлээр холбооны үйл ажиллагаа чиглэжээ. Орхон аймгийн хэмжээнд ОХУ-д сургууль төгсөгч 900 орчим хүн байгаагийн 90 орчим хувь нь Эрдэнэт үйлдвэрийн боловсон хүчин юм. Мөн Эрдэнэт хотын хэмжээнд Хөдөлмөрийн баатар, төрийн шагналт, гавьяат 64 хүн төрөн гарсны 30 гаруй хувь нь ОХУ-д сургууль төгсөгч, Эрдмийн зэрэг цолтой 62 хүний 30 гаруй хувь нь Эрдэнэт үйлдвэрт ажиллаж байгаа гэсэн судалгаа бий. Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэг, ОХУ-ын Элчин сайдын яам, Оросын шинжлэх ухаан соёлын төвөөс хамтран явуулдаг “Найрамдлын сарын ажил” эдүгээ “Найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүд” болон өргөжснийг илтгэл тавьсан эрхмүүд онцоллоо. Монгол Улсад “найрамдлын” тодотголтой олон нийгэмлэг үйл ажиллагаа явуулдаг ч Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэг хамгийн бат суурьтай нь болохыг тэд хэлж байна. ОХУ-тай хамтын ажиллагааны хүрээнд суралцах оюутны тоог нэмэгдүүлж, ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн тэтгэлгээр жилд 500 хүүхдэд суралцах боломж нээгдсэнийг энэ үеэр танилцууллаа.     Мөн ахмад төгсөгч Л.Долгорсүрэн, Д.Дуламсүрэн, З.Сандуйжав, С.Гаажав, А.Алтанцаг, Ц.Туяа, Ю.Тэрбиш, Б.Мянганбаяр нарт “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын дурсгалын зүйлсийг гардуулан, ОХУ (ЗХУ)-д их, дээд сургууль төгсөгчдийн Монголын холбооны Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын гарын үсэг бүхий талархалын бичиг, дурсгалын зүйлсээр 20 хүнийг шагнаж урамшуулсан юм. Илтгэл, хэлэлцүүлэг өрнүүлж, санал бодлоо солилцсон төгсөгчид чуулга уулзалтаас уриалга гарган, баталлаа. Ингэхдээ мэргэжлийн чиглэлээр цуглуулсан ном, товхимлоо солилцож унших, хэрэгтэй нэгэнд нь гарын авлага болгох, ОХУ-ын Төв номын сангаас мэдээлэл авах эрх олгох боломжтой эсэх, Орхон аймгийн хэмжээнд идэвхитэй ажилладаг ОХУ-ын сургуулиудын холбоод хоорондын үйл ажиллагааг идэвхижүүлэх, хамтын ажиллагааг дэмжих чиглэлээр ажлууд хийх хэрэгтэйг сануулсан. Төгсөгчид оюутан ахуй цагаа дурссан хөгжилтэй яриа өрнүүлж, караоке дууны тэмцээн зохион байгуулснаар энэ үдшийн үйл ажиллагаа өндөрлөлөө. Орос хэлний баяр, орос дуу, шүлгийн уралдаан, бүсийн олимпиад гээд цогц үйл ажиллагааг зохион байгуулж, сургууль төгсөгчдийн уулзалтыг сэргээсэн нь чуулганд оролцогчдын хувьд хүлээлттэй байсныг тодхон илтгэж байв. Чуулганы үеэр зарим төлөөллийн сэтгэгдлийг хуваалцлаа.   Ж.РЭНЦЭН-АМГАЛАН: Бидний сурсан орос хэл, анагаах ухааны боловсрол улсынхаа хөгжилд хувь нэмэр оруулахад ихээхэн түшиц болсон Монголын эм зүйн байгууллагуудын “Эм” холбооны зөвлөх, Монгол Улсын Эрүүлийг хамгаалахын Гавьяат ажилтан, Эрхүүгийн Анагаах ухаан их сургууль төгсөгчдийн холбооны тэргүүн Ж.Рэнцэн-Амгалантай ярилцлаа.     -Чуулга уулзалтын талаар сэтгэгдлээ хуваалцахгүй юу?    -Эрхүүгийн Анагаах ухааны их сургуулийг төгссөн 20-иод хүн Эрдэнэт хотдоо ажиллаж, амьдарч байна. Монгол, Оросын найрамдлын тод илэрхийлэл болсон энэ хотдоо чуулга уулзалт зохион байгуулсанд талархал илэрхийлье. Сургуулийнхаа талаар товч мэдээлэл хүргэе гэж бодож байна. Эрхүүгийн Анагаах ухааны их сургууль 1919 онд байгуулагдаж, өнгөрсөн 10 дугаар сард 100 жилийн ойгоо ёслол төгөлдөр тэмдэглэсэн. Ойг тохиолдуулан бид Улаанбаатар хотноо төгсөгчдийн анхдугаар чуулган, үзэсгэлэнг зохион байгуулж, сургуулийнхаа ойд 100 төлөөлөгч оролцоод ирсэн. Монгол Улсын 400 гаруй иргэн энэ сургуулийг төгссөнөөс 350 гаруй нь их эмч, эмзүйчийн диплом гардсан байдаг. Бидний сурсан орос хэл, анагаах ухааны боловсрол улс эх орныхоо хөгжилд хувь нэмэр оруулахад ихээхэн түшиц болсныг энд хэлэх нь зөв байх. Бид цаашдаа анагаахын сургууль төгсөгчдийн бүлэг үүсгэж, холбоодтойгоо хамтран ажиллах хүсэлтэй байна.   Д.ДУЛАМСҮРЭН: Бид Монгол Улсын хүнс, хөнгөн аж үйлдвэрийн салбарын тэргүүн эгнээнд явсан     Дархан хотын Политехникумд Хөнгөн хүнсний салбарын эрхлэгчээр ажиллахдаа 600 гаруй хүүхдийг төгсгөж, аймгуудын хүнсний комбинатыг мэргэжлийн боловсон хүчнээр хангасан, Эрдэнэт хотын Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн даргаар 30 гаруй жил ажилласан Д.Дуламсүрэн гуайтай ярилцаж, сэтгэгдлийг нь сонслоо.     -Монголд Москвагийн Хүнсний технологийн дээд сургууль төгссөн 210 хүн бий. Өнөөдөр хүнсий аюулгүй байдлын тухай ярихад, Москвагийн Хүнсний технологийн дээд сургууль болон бусад хүнсний технологийн сургууль төгссөн төгсөгчид 1970-1980 онд Монгол Улсын хүнс, хөнгөн аж үйлдвэрийн салбарын тэргүүн эгнээнд явсныг онцлон тэмдэглье. Бид хүнсийг аюулгүй байлгахын төлөө, түүхий эдийн чанарын тухайд анхаарч ажилладаг байлаа. Дархан, Дорнод, Эрдэнэт хотын хүнсний комбинатыг ашиглалтад оруулахад нойр хоолгүй 24 цагаар ажиллахдаа хүнсний сайн чанартай бүтээгдэхүүнээр ханган ажилласан. Өнөөдөр 21 аймгийн хэмжээнд маш олон хүнсний инженер бий. Москвагийн хүнсний сургууль төгсөгчдийн ассоциациас жил бүрийн 5 дугаар сарын 3 дугаар долоо хоногт нэгдсэн уулзалт зохион байгуулдаг уламжлалтай. Ирэх жил 8 дахь уулзалтаа Хөвсгөл аймгийн Тариалан суманд зохиохоор төлөвлөсөн. Мөн миний бие аймгийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн даргаар ажиллах хугацаандаа Эрдэнэт хотоо соёлч хот болгох, соёлын довтолгоо өрнүүлэх ажлыг зохион байгуулсан. Энэ ажилд ЗХУ-аас Эрдэнэт хотод суугаа Консулын газрын дэргэдэх Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл, уулын баяжуулах Эрдэнэт үйлдвэрийн Эмэгтэйчүүдийн зөвлөл ихээхэн үүрэгтэй хамтран оролцсонд өнөө хэр талархаж явдаг юм. Өнөөдрийн чуулга уулзалт ач холбогдол өндөртэй, сайхан үйл ажиллагаа боллоо, та бүхэндээ баярлалаа.   Д.БАЙГАЛ: Хүний нөөц, арга барилдаа түүхэн уламжлалыг эргүүлэх нь зөв юм гэсэн санал дэвшүүллээ Эрдэнэт үйлдвэрийн Нийгмийн асуудал эрхэлсэн орлогч захирал асан, Ахмадын нэгдсэн зөвлөлийн дарга Д.Байгалтай ярилцлаа.     -Та төгсөгчдөд зориулан орос хэл дээр илтгэл тавьлаа. Оросын боловсролын тухайд та юу хэлэх вэ?     -Эрдэнэт үйлдвэрийг барьж байгуулсан, төслийн хүчин чадалд хүргэсэн, өнөөдрийн түвшинд авчирсан бүхий л үйл ажиллагаа Зөвлөлт, Монголын найрамдлын үр шим, илрэл гэж ойлгодог. Ер нь Эрдэнэт хот тэр чигээрээ хоёр орны найрамдлын билэг тэмдэг болж явдаг. Миний өнөөдрийн ярьсан зүйлд, үндэсний мэргэжилтнүүдийг бид ямар аргаар бэлтгэв, үр дүн нь хэдий хүртэл явж байгаа, өнөөдөр ямар үр дүнд хүрэв гэдэг дээр мэдээлэл хийсэн. Улмаар хүний нөөц, арга барилдаа түүхэн уламжлалыг эргүүлэх нь зөв юм гэсэн санал дэвшүүллээ. Орос хэл, уламжлал, техник технологийн үндсэн ололтыг тээгчид гэдэг утгаараа ОХУ-д суралцаж төгссөн мэргэжилтнүүдэд гүйцэд өгч чадаагүй өгөгдлүүдийг нь өгөх ёстой. Үүний тулд төгсөгчдийн холбоо ч сайн ажиллаж, идэвхитэй байх ёстой гэж бодож байна. Чуулган дээр ахмадын ярьсан яриа, номын баялгаа солилцох санал нь холбоог нийгэмд илүү үр нөлөөтэй байхыг шаардаж байх шиг байна.    -Санал бодлоо хуваалцсан танд баярлалаа. Сайн сайхан бүхнийг хүсье.   И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Монгол-Оросын найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүдийг Эрдэнэтчүүд ёслол төгөлдөр тэмдэглэлээ

       Хоёр орны хамтын ажиллагааг өргөжүүлж, Оросын түүх, соёлыг түгээн дэлгэрүүлэх, залуу үеийнхэнд сурталчилан таниулахад чиглэдэг Монгол-Оросын найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүдийг Эрдэнэтчүүд өргөн хүрээнд тэмдэглэн өнгөрүүллээ. Өчигдөр буюу энэ сарын 18-ны өдөр зохион байгуулсан хамтын ажиллагааны өдрүүдийн хаалтын үйл ажиллагаанд ОХУ-ын Монгол дахь Элчин сайдын яамны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, Оросын хамтын ажиллагааны агентлагийн Монгол улс дахь Төлөөлөгчийн газрын орлогч дарга, сурган хүмүүжүүлэх ухааны доктор Т.Ч.Будаева, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Хөгжлийн асуудал хариуцсан орлогч захирал П.Энхбат, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Нийгмийн харилцааны хэлтсийн орлогч дарга Д.Эрдэнэбат, Орхон аймгийн Засаг даргын орлогч С.Батжаргал, Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэгийн Орхон аймгийн салбарын тэргүүн Б.Мажинбуу нар хүрэлцэн ирснээс гадна үйлдвэрийн бүтцийн нэгжийн удирдлагууд, зочид төлөөлөгчид урилгаар оролцлоо. Энэ үеэр хоёр орны найрамдал, хамтын ажиллагааны хүрээнд зохиогддог олон талын үйл ажиллагаанд идэвх зүтгэлтэй оролцдог Орос 4, Монгол 8 хүнд “Найрамдлын одон”, “Халх голын ялалтын 70 жилийн ойн медаль” гардуулан, шагнаж урамшуулсан юм.     Ах, дүүгийн найрамдалт харилцааны билэгдэлт Эрдэнэт хотноо Орос 19-р сургуулийн 45 жилийн ой, Орос хэл соёлын баярыг тэмдэглэн өнгөрүүлж, 12 дугаар ангийн сурагчдын дунд орос хэлний олимпиад, орос дуу, шүлгийн уралдаан зохион байгуулан, ОХУ (ЗХУ)-д сургууль төгсөгчдийн IV чуулга уулзалтыг хийсэн нь сарын ажлын цар хүрээ, ач холбогдлыг нэмэгдүүллээ. Олимпиадад оролцсон шилдэг сурагчдад ОХУ-д үнэ төлбөргүй суралцах эрхийн бичиг гардуулсан нь энэ жилийн онцлох үйл явдлын нэг болсон юм. Монгол-Оросын найрамдлын нийгэмлэгийн Орхон аймгийн салбараас нийт оролцогчдод талархал илэрхийлэн, урлагийн тоглолтоор бэлэг барьснаар сарын аян амжилттай өндөрлөлөө.    И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс         Дэлгэрэнгүй...
  • Орос хэлний олимпиадын аваргууд ОХУ-д тэтгэлгээр суралцах эрхээ гардлаа

       Монгол-Оросын найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүдийн хүрээнд Орхон аймагт зохиогдсон Орос хэлний олимпиадад Булган, Сэлэнгэ, Дархан-Уул, Орхон аймгийн 12 дугаар ангийн 20 сурагч оролцож,  95 хувиас дээш амжилт үзүүлсэн байна. Тус олимпиадын аваргаар тодорсон эхний найман сурагч буюу Дархан-Уул аймгийн Б.Төгөлдөр, Э.Алтанцоож, Б.Балдандорж, Б.Амартүвшин, Б.Пүрэвчимэд,  Орхон аймгийн Ц.Марал-Эрдэнэ, Сэлэнгэ аймгийн Б.Баянсувд, Булган аймгийн Б.Цогдарь нар ОХУ-ын Засгийн газрын тэтгэлгээр суралцах эрхийн  бичгээр шагнуулав. ОХУ-д суралцах эрхийн бичгийг Орос хэл, соёлын баярын зочид гардууллаа.    Мөн Орос хэл, соёлын баярын нээлтийн үйл ажиллагааны үеэр Оросын соёл шинжлэх ухааны төвөөс Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх Ш.Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургуульд 1500 орчим долларын үнэ бүхий ном, сурах бичиг, үзүүлэн тараах материалыг бэлэглэлийн  гэрээгээр шилжүүлж, өгсөн байна. Түүнчлэн энэ өдөр болсон “Оны шилдэг Орос хэлний багш” шалгаруулах уралдаанд 10 багш оролцож,  Орхон, Булган, Дархан-Уул, Сэлэнгэ аймгийн  нийт 6 багш ОХУ-д нэг сараас нэг жил хүртэлх хугацаагаар мэргэжил дээшлүүлэх эрхийн бичгээр шагнуулав. Энэ үеэр Буриадын улсын Их сургуулийн  Г.В.Улазаева  нарын эрдэмтэн багш нар Орос хэлний багш нарт  мэргэжил дээшлүүлэх аргазүйн семинар өгч, дээрх дөрвөн  аймгийн 43 багш оролцжээ.    Сурагчдын дунд  Орос дуу, шүлгийн уралдааны дууны төрөлд  Булган аймгийн  Хутаг-Өндөр сумын сурагч А.Дөлгөөнзул, Орхон аймгийн  5-р сургуулийн “Звезда” хамтлаг,  сурагч  Д.Хулан нар эхний байрт шалгарч, Орхон аймгийн  18-р сургуулийн сурагч Н.Алаберген,  Дархан-Уул аймгийн “Союз” сургуулийн сурагч Б.Амартүвшин , А.Хулан, “5 star” хамтлаг, Булган аймгийн  “Эрдмийн өргөө” сургуулийн сурагч  Алексей Василий нар тусгай байрын шагнал хүртэв. Шүлгийн төрөлд Орхон аймгийн Орхон-Эмпати  сургуулийн сурагч С.Солонго түрүүлж, Орхон аймгийн  4-р сургуулийн сурагч П.Номин-Эрдэнэ, 1-р сургуулийн сурагч Б.Бишрэлт нар удаах байруудад шалгарсан байна.                           М.Балжинням ФОТО: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Орос хэл, соёлын баяр боллоо

         Жил бүрийн намар уламжлал болгон тэмдэглэдэг Монгол-Оросын найрамдал, хамтын ажиллагааны өдрүүдийн хүрээнд Орос хэл, соёлын баярын арга хэмжээ өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд боллоо. Тэртээх 1978 онд Монгол-Зөвлөлт хоёр орны найрамдалт харилцааны үр шимээр Эрдэнэтийн овоо газрыг түшиглэн өнөөгийн Эрдэнэт хотыг барьж байгуулсан нь манай хоёр орны урт удаан хугацааны хамтын ажиллагааг бэхжүүлж ирсэн гэж үздэг. Тиймээс Эрдэнэтчүүд энэхүү найрамдал хамтын ажиллагааны өдрүүдэд өндөр ач холбогдол өгч, Найрамдлын сарын ажлыг Оросын соёл шинжлэх ухаанаас суралцах, хүндэтгэх өдрүүд болгон тэмдэглэдэг уламжлалтай. Энэ жилийн найрамдал хамтын ажиллагааны өдрүүдийн хүрээнд Монгол-Оросын найрамдлын Эрдэнэт нийгэмлэгээс Орос хэл соёлын баярыг “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын дэргэдэх Технологийн сургууль дээр зохион байгуулав.    Тус баярын нээлтийн үйл ажиллагаанд Найрамдлын нийгэмлэгүүдийн Монголын эвлэлийн Ерөнхийлөгч, “Монгол-Орос” найрамдлын нийгэмлэгийн Ерөнхийлөгч, Монгол улсын баатар, ЗХУ-ын баатар, сансрын нисгэгч Ж.Гүррагчаа, ОХУ-ын Монгол дахь Элчин сайдын яамны нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга, Оросын хамтын ажиллагааны агентлагийн Монгол улс дахь Төлөөлөгчийн газрын орлогч дарга, сурган хүмүүжүүлэх ухааны доктор Т.Ч.Будаева, Орхон аймгийн Засаг даргын орлогч А.Түвшинжаргал, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирал Х.Бадамсүрэн, Монгол-Оросын найрамдлын Эрдэнэт  нийгэмлэгийн тэргүүн Б.Мажинбуу нарын хүндэт зочид болон албаны бусад хүмүүс, оюутан сурагчид оролцлоо.  Энэ үеэр Монгол-Орос хоёр орны найрамдалт харилцааны үнэ цэнэ, цаашдын залгамж холбооны талаар хүндэт зочид хэлсэн үгэндээ онцолж, Орос хэл, соёлын баярын мэндчилгээг нийт оролцогчдод дэвшүүлэв.     Энэ жилийн найрамдлын өдрүүдийн хүрээнд уламжлалт арга хэмжээнээс гадна  Орос хэл соёлын баяр, төвийн бүсийн аймгуудын ЕБС-ийн 12 дугаар ангийн сурагчдын дунд орос хэлний олимпиадыг зохион байгуулсан нь онцлог байв. ОХУ-д тус орны Засгийн газрын тэтгэлгээр суралцагсдын тоог нэмэгдүүлэх, ахлах ангийн сурагчдад Орос орны түүх, соёл шинжлэх ухааны талаарх мэдлэг өгөх зорилготой тус олимпиад Эрдэнэтэд анх удаа болсон нь найрамдал хамтын ажиллагааны өдрүүдийн үйл ажиллагааныг цар хүрээг өргөжүүлсэн байна. Мөн энэ өдөр Эрдэнэт үйлдвэрийн харьяа Орос 19 дүгээр сургуулийн 45 жилийн ойг тэмдэглэж, Орос хэл, соёлын баярын хүндэт зочид тус сургуулийн үйл ажиллагаатай танилцлаа.                     М.Балжинням ФОТО: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Уулын “бурхад”-ын ажил урагштай...

         Эрдэнэт үйлдвэрийн эхлэл Ил уурхайн үйл ажиллагааг сурвалжлахаар уулыг зорилоо. Өвлийн улиралд хөлдүүс үүсэх аюултай учраас технологийн замыг усалж болохгүй тул тоосжилт ихтэй байна. Зам овоолгын хэсгийнхэн маргаашнаас давс цацаж, халтиргаа үүсэх, тоос босохоос сэргийлэх ажил эхлүүлэхээр агуулахаас давс зөөн нөөцөлж байхтай таарлаа. Энэ жил үйлдвэр Ил уурхайн гадаад, дотоод цахилгаан хангамжийг сайжруулахад анхаарал хандуулсан. Гадаад цахилгаан хангамжийг 35 кВт-ын дэд станцаар өргөтгөхөөр гадны компани ажиллаж байна. Шинэ он гарахаас өмнө бүх шонгуудаа босгоод, төмөр утсаа татаад авна гэнэ. Дэд станцын тоног төхөөрөмжүүд хуваарийн дагуу ирэх хавар нийлүүлэгдвэл зуны эхэн сард хүлээлгэн өгөх төлөвлөгөөтэй. Харин дотоод цахилгаан хангамжийн өргөтгөл үүнээс үүдэлтэй хүлээгдэж буй учир хамт дуусах аж. Эрдэнэтийн Овоо ордоо гүйцэд ашиглахын төлөө...     Дараагийн том ажил Тэсрэх бодисын үйлдвэр барих. Тендер хоёр удаа зарлагдаад буцсан энэ бүтээн байгуулалтад хамтрах саналаа таван компани ирүүлжээ. Удахгүй ажлын хэсэг зөвлөмж шийдвэрээ гаргаж, гэрээ байгуулснаар жил дамнан яригдсан ажил биеллээ олно.    Эрдэнэт үйлдвэрийн төдийгүй Монголын уул уурхайн хөгжилд томоохон түлхэц үзүүлэх, Ил уурхайд мөчлөгт урсгалт тээврийн технологи нэвтрүүлэх төслийн талаар Б.Отгондаваа даргаас сонирхлоо. Өнөөдөр Ил уурхайн гүн 150 м байна. Цаашид  уурхай гүнзгийрэхийн хэрээр хүдэр олборлолт, уулын цул тээвэрлэлтийн зардал жилээс жилд өснө. Энэ зардлыг бууруулах зорилгоор дэлхийн зэсийн болон алтны үндсэн ордын ил уурхайнуудад түгээмэл хэрэглэдэг, одоогийн техник технологийн түвшинд шалгарсан найдвартай арга болох авто-конвейерын хосолмол тээврийн систем нэвтрүүлэх шийдвэр хэдийнэ гарсан.  Үүнийг манай Ил уурхайд нэвтрүүлснээр авто тээврийн зай хоёр дахин, ажиллах автосамосвалын тоо 38-иас 18 хүртэл буурна. Мөн нэг тонн хүдэр олборлох өөрийн өртгийг дунджаар 20 хүртэл хувиар бууруулахаас гадна жилд 20 орчим сая ам.долларын ашиглалтын зардал хэмнэх боломж бүрдэх юм. Түлхүүр гардуулах нөхцөлтэй тендер зарлагдаж, 2021 онд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөсөн түүхэн гэж хэлж болох бүтээн байгуулалтын Ажлын хэсгийг шинэчлэх тухай Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газарт яригджээ. Эхний ээлжинд 20 сая ам.долларын хөрөнгө оруулахаар төлөвлөсөн энэхүү ажлыг Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газар дэмжиж, 20 сая долларын нэмэлт санхүүжилт хийх зөвшөөрөл олгосон байна. Энэ хүрээнд ТЭЗҮ гаргах, барилга байгууламж барих бэлтгэл хангах ажлууд явагдах аж. Мөн нуруудан уусгах аргаар исэлдсэн хүдэр боловсруулах үйлдвэр барихаар Хятадын “Бэгрим” компанитай хэлэлцээр хийж, ажил ТЭЗҮ боловсруулах шатанд яваа талаар дуулгалаа.    Ил уурхайн хамт олон ордоо гүйцэд ашиглахын тулд санаачилгатай ажиллаж байна. Өмнө нь хөрс хэмээн хаягддаг байсан захын бага агуулгатай хүдрээ ялгаж, тусад нь овоолго үүсгэж буйг үзлээ. Болгар улсад 0,30 хувийн агуулгатай ядуу хүдрээс металл авалтыг 93 хувь хүртэл авдаг үйлдвэр байдаг тухай цехийн дарга ярив. Манайхаас хоёр дахин бага агуулгатай хүдрээс металл ийм сайн ялгаж авч байхад бид яагаад чадахгүй гэж гэсэн эрмэлзлэлээр ирээдүйд байгуулж болох үйлдвэр рүүгээ чиглэсэн ажил ундрааж байгаа нь энэ. Орон нутагт техникийн туслалцаа, дэмжлэг үзүүлсээр...     Бид Зам, овоолгын хэсгийг зорилоо. Уулын замчид энэ жил техник шинэчлэлийн хүрээнд авто грейдер, жижиг оврын экскаватор, гинжит болон дугуйт бульдозероор хүч сэлбэжээ. Одоо 30-аад техниктэйгээр овоолго байгуулах, зам засах ажил гүйцэтгэж байна. Захиалсан сэлбэг материал хараахан ирээгүй ч өмнөх оны нөөцөө ашиглаад хэвийн ажиллаж байгаа гэлээ.  Дугуйт техникийн гараашийг сэргээн засварлаж буй бололтой, металл хийц сарайн харагдана. Энд гаднын байгууллага 50 хувийн гүйцэтгэлтэй ажиллаж байна. Шинэ оны өмнө гараашийг хүлээлгэн өгөх гэнэ. Тус хэсгийнхэн Эрдэнэт үйлдвэр, Орхон, Булган аймгийн хамтын ажиллагааны хүрээнд зэргэлдээ сумдын зам, даваа засах ажил гүйцэтгэдэг. Энэ жил гэхэд Булганы Орхон, Бугат, Могод сум руу явдаг зам, давааг хусч зассан байна. Түүгээр ч зогсохгүй цас их орж, орон нутгийн болон улсын чанартай зам хаагдахад  нийгмийн хариуцлагын үүднээс санаачилгатай ажилладаг. Хоёр жилийн өмнө Сэлэнгийн Баруунбүрэн хүртэл автогрейдерээр цас хуссан удаатай. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ болсноос хойш зам, даваа засуулах хүсэлт бүр их ирэх болжээ. Зам овоолгын хэсгийн дарга Н.Мөнхбаяр сүүлд ирсэн, 1,2 кубын шанагатай жижиг оврын экскаватороо тусгайлан “гайхуулав”. Энэ техникийн шид нь шанагыг цохилттой алхаар сольж, олон үүрэг хослон гүйцэтгэдэг давуу талтай. Уурхайд суваг шуудуу ухах, элс хайрга ачихад шанага хэрэглэдэг бол өвлийн улиралд тэсэлгээгээр үүссэн хөлдүүс, овор ихтэй чулууг бутлахдаа цохилттой алх  ашигладаг байна. Өвөл тэсэлгээгээр хөлдүүс гарч, Баяжуулах үйлдвэрийн бутлуур бөглөрөх эрсдэл үүсдэг. Үүнээс сэргийлж тэсэлгээний дараа газар дээр нь бутлалт хийх үүднээс уг техникийг захиалсан нь үр дүнгээ өгч эхэлжээ.  Хоёр асуудал байна      Дараагийн “өртөө” Өрөмдлөгийн хэсэг. Эрдэнэт үйлдвэрт 27 дахь жилдээ хөдөлмөрөө зориулж буй өрмийн машинч Д.Батзоригт энэ өдөр ууланд ажиллаж байлаа. Туслах машинч нь холгүй яваа гэнэ.  Гадаа цаг агаар жихүүн, салхины эрч ширүүн байсан ч тэр ажирсан шинжгүй, тоос татуулан өрмөө эргүүлнэ. Тэргүүний уурхайчин маань “Зуны аагим халуун, өвлийн тэсгэм хүйтэн ялгалгүй уулын мухарт ажилладаг уурхайчид бид амь сэтгэл нэгтэй хүмүүс. Дараагийн ээлжиндээ техникээ бүрэн бүтэн хүлээлгэн өгөхийн төлөө хичээн ажилладаг. Эвдрэлд дөхсөн, нэг эрэг боолт унасан ч тэрийг бие биедээ хэлж эрсдэлээс сэргийлдэг. Сүүлийн үеийн өрөм мэдрэмж өндөртэй, нарийн тохиргоотой, ухаалаг болсон. Тэр хэрээр ажилчнаас мэдлэг, ур чадвар шаардаж байна” гэж ярив. Ил уурхай оны төгсгөлд өрмийн нэг машин авах аж. Ирсэн даруй нь 21 хоногийн хугацаанд угсраад ажилд гаргах төлөвлөгөөтэй. Сүүлийн үед Ил уурхайн өрөмдлөг дээр хоёр асуудал үүсэх болж. Эхнийх нь өрмийн штангаа засварлаж чадахгүйд хүрсэн явдал. Учир нь штанг нөхөн засварладаг суурин тоног төхөөрөмжүүд болох токарийн машин, гагнуурын аппарат хэт хуучирч ашиглах аргагүй  болжээ. Үүнээс болоод өрмийн штангны зарцуулалт нэмэгдэж, зардал өсч буй. Дараагийнх нь өрмийн чанаргүй хошууны асуудал. Нэг хошуугаар 2600 м өрөмдөх учиртай. Гэтэл сүүлийн үед ирж байгаа хошуугаар 1000 хүрэхгүй метр өрөмдөөд элэгдэх болж. Эхнийх нь чанартай, дараагийнх нь чанаргүй болж ирээд байгаа тул шууд үйлдвэрлэгчтэй гэрээ байгуулах, үнэ буулгах асуудлыг Хангамжийн хэлтэстэй ярьж байгаа гэнэ. Хувийн норм нь хэтэрлээ ч үнийн дүнгээрээ үйлдвэрт үр ашигтай байвал цаашид ашиглах боломжтой.     Өрөмдлөг явагдаж буй газраас саахалтын зайтай тэсэлгээнийхэн ажиллаж харагдана. Улаан туг хатгаж заагласан тэсэлгээний талбайд сэтгүүлч байсан ч орох хориотой тул холоос ажиглалаа. Өрмийнхний бэлтгэсэн нүхийг тэсрэх бодисоор цэнэглэснээр тэсэлгээ явагддаг. Эднийх тэсрэх бодисын холин цэнэглэгч машин ондоо багтаж авах гэнэ.    Гэртээ байх цаг нэмэгдсэнд баяртай байна Энэ өдөр уурхайн мөргөцөгт есөн экскаватор ажиллаж байна. Тэд бүгд цахилгаанаар ажилладаг. Хамгийн сүүлд ажилд гарсан, шинэхэн ЭКГ-12 К холоос өнгөтэй, бараатай үзэгдэнэ. Ил уурхай хоёр экскаватор энэ жил авч ашиглалтад оруулсан. Ирэх онд дахин нэгийг авна. Сонирхол хөдлөөд ЭКГ-12 К экскаваторын бүхээг өөд авирч гараад яг л айлд зочилж буй мэт “Сайн байцгаана уу?” гээд орж явчихлаа. Бүхээг нь дотроо зайтай, ардаа амрах өрөөтэй, халуун, хүйтнээр үлээдэг төхөөрөмжтэй, тун тохитой юм. Туслах нь “хоёр дахь гэр”-ээ шүүрдсэн шигээ дулаахан сайхан угтав. Экскаваторын машинч Г.Ганбаяр, түүний туслах С.Одонбаатар нартай уулзаж цөөн хором ярилцлаа. Г.Ганбаяр “Би Эрдэнэт үйлдвэртээ 13 жил ажиллаж байна. Долоон жил нь туслах хийсэн. Энэ миний хоёр дахь экскаватор. Өмнөхөө бодвол тав тухтай, хүчин чадал илүү болж ирсэн. Бүх үйлдэл нь компьютержсэн. Өглөөнөөс хойш 20-иод рейс ачаад байна. Ээлжийн 12 цагийн хуваарьт шилжсэн нь маш их таалагдаж байгаа. Гэртээ байх цаг хугацаа нэмэгдсэнд баяртай байна” гэв. С.Одонбаатар: “Би өмнө нь Баяжуулах үйлдвэрт гагнуурчин байсан. Үйлдвэрт 14 дэх жилдээ ажиллаж байна. Гагнуурын тавдугаар зэрэгтэй. Хос мэргэжилтэй болох зорилго тавиад ажиллаж байна. Шаардлагатай үед өрөм дээр хүртэл дуудагддаг. Туслах машинч экскаватороо цэвэрлэнэ, тосолгоо үйлчилгээ хийнэ, машинистынхаа гарыг амрааж зарим үед жолоо барина. Энэ кабин дотроо л хоёулаа бүхий л бодол санаагаа хуваалцаж, жаргал, зовлон ярьж амьдарна шүү дээ. Миний хамт олон цагийг ягштал баримталдаг нь бахархалтай санагддаг” гэж ярьсан юм. Уулын “бурхад” маань үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөний бүх үзүүлэлтийг  100,3-107 хувиар биелүүлж явна. Уурхайчид гэдэг эгэл боргил, цаанаа л нэг даацтай сайхан хүмүүс санагддаг. Уулаа шүтэж, хаана ч явсан уулаа санаж, ууландаа л жаргах уурхайчдын ажил урагштай байна.     М.Одгэрэл ФОТО: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Д.АЛТАНТУЯА: Бид буурцагт ургамлаас гаргасан эко жүүсийг эх орондоо үйлдвэрлэнэ

        “Эрдэнэтээ дэмжье” булангийн ээлжит зочноор “Эрдэнэс”, “iEco” цэвэр усаар орон нутгийн хэрэглэгчдэд эчнээ танил болсон “Ранчо” ХХК-ийн захирал Д.Алтантуяаг урилаа. “Өдөр бүр шинэ” хэмээн ялгарах өнгө төрхөө тодотгосон тус компани Орхон аймагт 7 дахь жилдээ үйл ажиллагаа явуулж байна. Бизнесийн салбарыг хатан ухаанаар чимж яваа захирал Д.Алтантуяагийн “Нугарчихгүй, хугарчихгүй, буцчихгүй юмсан” гэсэн үзэл бодлын үр шим өнөөдөр олонд танигдсан брэнд бүтээгдэхүүн болсныг энд онцолъё. Усны бизнесийг өргөжүүлэх нэг томоохон алхам нь эрүүл мэндэд тустай эко жүүс гэдгийг тэрээр хэллээ. Орхон аймагт төдийгүй Монголдоо анх удаа буурцагт ургамлын жүүс үйлдвэрлэхээр зорьсон сонирхолтой ярилцлагыг бэлтгэн хүргэж байна.      -ЦЭВЭР УСНЫ БИЗНЕСТ АНХ ХЭРХЭН ОРСОН БЭ? ЗАХ ЗЭЭЛИЙН БАГТААМЖАА ХЭРХЭН ОЛЖ ХАРАВ?    -Би эдийн засагч мэргэжилтэй. 2005 онд компани байгуулж, орон нутагтаа ямар үйлдвэрлэл эрхлэх вэ гэж их бодсон. 2012 оны 5 дугаар сард цэвэр усны үйлдвэрлэлийн төслийг судалгааны шатанд эхлүүлж, нэг сарын турш Улаанбаатарт судалгаа хийж, урд хөршөөс тоног төхөөрөмжөө судалсан. Улмаар гүний худагтай болж, усны салбарт оръё гэж эргэлт буцалтгүй шийдэж билээ. Ингээд 12 дугаар сард сайн түншүүдтэй таарснаар тоног төхөөрөмжөө оруулж ирж угсран, үйлдвэрээ байгуулсан. Цэвэр усны зах зээлийн багтаамж нь Орхон аймгийн хувьд бага ч гэлээ ойролцоох аймгуудад нийлүүлэх боломжтой гэж анх харсан. Тухайн үед орон нутгийн зах зээлд Улаанбаатарын томоохон компаниудын цэвэр ус байсан бол өнөөдөр Орхон аймаг жижиг савлагаатай ус үйлдвэрлэдэг хоёр ч компанитай боллоо. Энэ бол бидний дэвшил гэж харж байна. “Эрдэнэс”, “iEco”усаа иргэд, олон нийтэд таниулахын тулд сүүлийн 3 жилийн турш хоёр томоохон бөөний цэгээр худалдаанд гаргаснаар борлуулалт сайжирч, Эрдэнэтийнхэн ч таньдаг, мэддэг боллоо. Нэг үеэ бодоход хүн бүр эрүүл байя гэж ярьдаг, ус ямар бүтэцтэй, хүнд ямар ашиг тустайг мэддэг болжээ.    -“ЭРДЭНЭС”, “IECO” ГЭСЭН ХОЁР НЭРЭЭР ЗАХ ЗЭЭЛД ГАРГАДАГ НЬ ЯМАР УЧИРТАЙ ВЭ? МАРКЕТИНГИЙН БОДЛОГО УУ?    -Анх хоёр нэр авчихсан учраас аль алийг нь ашиглаж байна. Удахгүй мэндлэх буудайн жүүсээ “iEco” нэрээр нэрлэж, цэвэр усаа “Эрдэнэс”-ээр гаргахаар төлөвлөсөн.  Цэвэр усны зах зээлийн судалгаагаа өөрөө хийж, компанийн маркетинг, менежментийг охиндоо даатган ажилласан. Бид үйлдвэрийнхээ өргөтгөлийг хийснээр сүүлийн 2 жилийн хугацаанд бүх төрлийн ус савлах хүчин чадалтай болж, бөөний төвүүдтэй хамтран Булган аймагт цэвэр ус нийлүүлж байна.       -ЭРДЭНЭТ ҮЙЛДВЭРТЭЙ ХЭДИЙ ХУГАЦААНД ХАМТРАН АЖИЛЛАВ?     -Цэвэр усны үйлдвэр маань бүрэн хүчин чадлаараа ажиллахад өдөрт 0.5, 1.5, 5 литрийн савлагаа бүхий 5 тонн ус үйлдвэрлэх боломжтой. Гэвч энэ хэмжээнд хүрэх болоогүй л байна. Өнөөдрийн байдлаар бид өдөрт дунджаар 1.5-3 тонн ус үйлдвэрлэж, хэрэглэгчдэд хүргэхийн зэрэгцээ Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилчдыг Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал эрүүл ахуйн хор саармагжуулах бүтээгдэхүүний цэвэр усаар ханган ажиллаж байна. Манай компани 2017-2019 онд Эрдэнэт үйлдвэртэй гэрээ байгуулан ажиллаж, хангалттай сайн үүргээ биелүүлсэн. Тэр ч утгаараа найдвартай харилцагч түнш болж, 2019 онд шинэ гэрээний дагуу өдөр бүр шинээр шүүж савласан 2000-3000 ширхэг цэвэр ус нийлүүлж байна. Уурхайчид сэтгэл хангалуун байгаад баярладаг.     -УСНЫ СТАНДАРТ ШААРДЛАГА, ШАЛГУУР ҮЗҮҮЛЭЛТИЙН ТУХАЙД ЮУ ХЭЛЭХ ВЭ?     -Үйлдвэр шат дамжлагатай байх ёстой. Крантны болон үйлдвэрийн ус нь харагдах байдлаараа ялгарахгүй ч амт нь өөр. Өөрөөр хэлбэл, үйлдвэрийн ус зөөлөн амттай байдаг. Манайх 60 метрийн гүний усыг нүүрс, чулуу, мембран, кварц, зэс хоолой гэсэн 5 дамжлагаар шүүж, эцсийн бүтээгдэхүүн болгон савлаж байна. Энэ бүх дамжлага нарийн хяналттай байдаг учраас гаднаас нөлөөлөх хүчин зүйлгүй, бүгд автомат ажиллагаатай. Усны стандарт гэж бий. Үүнд Мэргэжлийн хяналтын газраас тавьсан стандартыг мөрдөж ажилладаг. Орхон аймгийн МХГ-аас хийсэн өнгөрсөн хаврын шалгалтаар бүх үзүүлэлтээ хангахад, “Танайх жишиг компани болж байна шүү” гэсэн таатай мэдээг дуулгасан.     -ӨЧИГДРӨӨС ӨНӨӨДРИЙГ ХҮРТЭЛ ТУУЛСАН ЗАМАА ХАРАХАД БАХАРХАХ ЗҮЙЛ НЬ ЮУ БАЙДАГ ВЭ?     -Хамт олон, бүтээн байгуулалтаараа бахархдаг. Үйлдвэрийнхээ хашаанд орж ирээд харах хамгийн сайхан. Энэ бүхнийг босгоход надад шантрах зүйл олон байсан. Харин өнөөдөр сэтгэл тэнүүн сууж байгаа минь л аз жаргал юм даа.     -БОЛОВСОН ХҮЧНЭЭ ТОГТВОРТОЙ АЖИЛЛУУЛАХАД ХЭРХЭН АНХААРДАГ ВЭ?     -Манай компанид инженер техникийн ажилтнуудтай нийлсэн 18 хүн ажиллаж байна. 2012 оноос өнөөг хүртэл тогтвор суурьшилтай ажилласан 7 хүн бий. Эхнээсээ тэтгэвэртээ гарч байна. Тогтвортой ажиллана гэдэг нь нэг талаар тухайн компанийн үнэ цэнэ юм болов уу гэж би боддог. Хүнийг тогтвортой, бүтээмж өндөртэй, урт хугацаагаар нэг байгууллагад ажиллуулна гэдэг амаргүй. Тухайн ажилтны төдийгүй ар гэрийнх нь өмнө үүрэг хүлээсэн хүн гэж бодохоор нугарах, хугарах, буцах эрх надад байдаггүй.     -ҮЙЛДВЭРЛЭЛЭЭ ӨРГӨЖҮҮЛЭХ САНАА БИЙ ЮУ?     -“Эрдэнэс”, “iEco”усыг Эрдэнэтийнх гэдгээр нь мэддэг боллоо. Улаанбаатар хотод үзэсгэлэнд оролцож байхад “Ээжээ, энэ манай ус байна. Бид нар дандаа уудаг байсан. Үнэхээр гоё ус” гээд “Найрамдлын Эрдэнэс” зуслангийн амрагч хүүхдүүд ус авч байхыг хараад “Хүмүүс таньдаг болж дээ” гэж бодогдсон. Тэр хүүхдийн сэтгэлд үнэ цэнээ бий болгосон ус маань хэрэглэгчээ аль хэдийнэ бэлдээд эхэлжээ. Тэгэхээр цаашид юу хийх, Эрдэнэт үйлдвэрийн ажилчдын хор саармагжуулах бүтээгдэхүүнд юу байж болох вэ гэдэг дээр чамгүй хугацаанд судалгаа хийж ажиллалаа. Орон нутагтаа тэдгээр бүтээгдэхүүнийг хийж болно гэж харсан. Судалгааныхаа дүнд буурцагт ургамлаас жүүс гаргах технологийг амжилттай туршиж, үйлдвэрлэхэд бэлэн болоод байна. Яг өнөөдрийн байдлаар сав баглаа боодлоо тодорхой шийдээгүй боловч эцсийн бүтээгдэхүүн хэрэглэгчдийн гарт хүрэхэд ойрхон байгааг дуулгая. Буурцагт ургамлаас жүүс гаргах технологийг Турк, Болгарт өргөн ашигладаг юм билээ. Болгараас гаралтай бүтээгдэхүүн гэж үздэг. Жүүс нь хүний биед нэн сайн, элэг баярлуулах бүтээгдэхүүн гэдгийг судалгаагаар нотолчихсон. Мөн Эрдэнэтдээ цэвэр жимсний жүүс хийх санаа бий. Хөвсгөл, Булган аймгаас байгалийн жимс худалдан авч түүхий эдээ бэлтгэх өргөн боломж Эрдэнэтийнхэнд байна гэж хардаг. Үйлдвэрлэлийн байраа өргөтгөсний дараа энэ ажлаа шууд эхэлнэ. Шинэ бүтээгдэхүүн гаргах амаргүй ч бид амжилттай яваа.     -ҮЙЛДВЭРЛЭЛИЙГ ДАГАЖ АЖЛЫН БАЙР НЭМЭГДЭХ ҮҮ?     -Эко жүүсний үйлдвэр нээгдэхэд хамгийн багадаа 5-6 ажлын байр бий болно. Харин байгалийн цэвэр жимсээр жүүс хийгээд эхэлчихвэл 5-10 хүнийг дахин ажлын байртай болгохоор төлөвлөж байна. Жүүсний үйлдвэрийг алсын зорилго болгосон ч 2020 он гэхэд хийх том даалгаврыг өөртөө өгсөн. Хаанаас тоног төхөөрөмж оруулж ирэхээ судалж байна.     -ОРОН НУТГИЙН ҮЙЛДВЭРЛЭГЧ БАЙХЫН ЭЕРЭГ БА БЭРХШЭЭЛТЭЙ ТАЛ ЮУ ВЭ?     -Орон нутагт үйлдвэрлэгч байх нь сэтгэлд амар, стресс багатай. Хэрэв бид Улаанбаатарт ажиллаж байсан бол хүргэлтэндээ багагүй хугацаа зарцуулах байсан. Эрдэнэтдээ 1-3 цагийн дотор захиалгаа хүргэхийг эрмэлздэг. Бизнес эрхлэгчдэд тулгамддаг гол зүйлийг банкны зээл гэж харсан. Зовлон ярья гэвэл бизнес эрхэлж байгаа бүх хүн л ярина. Гэхдээ тэр бүгдийг үүрсээр өнөөдрийг хүрч, асуудлыг даван туулаад сурчихсан. тиймээс надад бэрхшээж, эндээс зугтъя гэсэн бодол төрж байсангүй.     -ХЭРЭГЛЭГЧ, ҮЙЛЧЛҮҮЛЭГЧИДДЭЭ ХАНДАН ТАНЫ ХЭЛЭХ ҮГ?     -Цэвэр усыг нэг талаас нь харахад бизнес боловч нөгөө талдаа хүний өдөр тутмын хэрэглээ байдаг. Тиймээс зөв бүтэцтэй, эрүүл, аюулгүй бүтээгдэхүүн хүргэхийн тулд манай хамт олон хичээн ажиллаж байна. Долоон жилийн турш бидэнтэй хамт байсан хэрэглэгчиддээ баярласнаа илэрхийлье. Баялаг бүтээгч уурхайчиддаа баярлалаа. Бид цаашдын алхамаа та бүхнийхээ оролцоотой хийж, Монголын зах зээлд шинэ бүтээгдэхүүн “нутагшуулахад” хамтран ажиллахдаа таатай байх болно. И.Чинтогтох Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Дүгэрийн ОДОНЧИМЭГ

    Овог нэр: Дүгэрийн ОДОНЧИМЭГ Төгссөн сургууль: Хөгжим бүжгийн дунд сургууль, Дорнод Сибирийн Соёл урлагийн их сургууль Мэргэжил: Найруулагч Ажилласан туршлага: 1988-1991 онд “Варьете” чуулгад театр, студийн багшаар ажлын гараагаа эхэлж, 1991 оноос Эрдэнэт үйлдвэрийн соёл, урлагийн байгууллагад ажилласан. Эдүгээ Соёл, урлагийн цогцолборт уран сайхны удирдаач, найруулагчаар 29 дэх жилдээ ажиллаж байна. Мэргэжил дээшлүүлсэн байдал: 1999 онд Санкт-Петербург хотын Соёл урлагийн академи, 2005 онд Улаан-Үд хотын Соёл урлагийн академийг Соёл урлагийн менежерээр тус тус төгссөн. Чин хүсэл: Үндэсний өв соёлын нэг болох морин хуур хөгжмийг түгээн дэлгэрүүлэхэд “Эрдэнэт” дуу бүжгийн чуулгын уран бүтээлчид сэтгэл, зүтгэлээ зориулан яваа. Тэд 2014 онд “Хан хуур” төслийн хүрээнд морин хуурын хамтлаг байгуулж байсан бол энэ сарын 22-нд Эрдэнэтчүүддээ тайлан тоглолтоор бэлэг барихаар бэлтгэлээ хангаж байна. “Морин хуур авч ирээгүй хүнийг хаалгаар оруулахгүй” гээд зогсож байсан найруулагчийн мөрөөдөл өнөөдөр биелэлээ олсон. Тэрээр соёл урлагийн байгууллагын ажилтнуудаа “Өргөө гэртээ хуурын чавхдас татаж, үр хүүхдэдээ зааж сурган, хойч үеийнхэнд өв соёлоо түгээн дэлгэрүүлээсэй” хэмээн чин сэтгэлээсээ хүсэж явдаг нэгэн. Мөн Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Дашдондов, Соёлын тэргүүний ажилтан Д.Пүрэвсүрэн нарын бүтээл “Уурхайчин би” дууг 6500 уурхайчны сэтгэл зүрхний сүлд дуу нь байгаасай гэж хүсдэг. -Таны амьдралын сэргээш юу вэ? Амьдралын эрч хүчийг юунаас авдаг вэ? -Мөрөөдөл гэж хэлнэ. Хүсэл мөрөөдөл минь миний амьдралын сэргээш болдог. Мөрөөдөл бол өдөр бүрийг өнгөлөг, гэгээлгээр харахын нууц гэж хэлнэ. -Хийж байгаа ажлаа илүү сайн хийхийн тулд та өөртөө ямар зорилго тавьж, хувь хүнийхээ хөгжилд анхаарч байна вэ? -Найруулах ажлыг сэтгэлийн хөдөлгөөн болоод жаахан уран сэтгэмжтэй хэн ч хийчихнэ. Гэхдээ найруулагч байна гэдэг маш хүнд философи гэж би хэлнэ. Миний хувьд хичээж л явна. Чадаж байна, чадчихлаа гэж өөртөө тавьсан үнэлгээ хүнийг мөхөлд хүргэдэг гэж би боддог. Харамсалтай нь, энэ баг хэдэн зуунаар дамжин батлагдсан гашуун үнэн. -Ажлын тань онцлог юу вэ? Эерэг сайн ба хэцүү бэрхшээлтэй талууд? -Урлагийн хүн байна гэдэг хэцүү. Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Д.Дашдондов гуай, Алт мөнгө тоохгүй Авьяас билэг дөрөөлсөн Алдар нэр горилохгүй Алга ташилтанд хөөрсөн Ай даа энэ урлагийнхан гэдэг чинь Ассан цучил шиг улс аа... гэж шүлэглэсэн байдаг. Ийм л хүнд мэргэжил. Гэвч хамгийн хэцүү хүнд үед ч тэвчээр зааж, тэмцэж чадвал амьдралаас өгөөмөр хишгийг хүртдэг. Энэ хишгийг хүртэж яваа би, азтай эмэгтэй. -Эрдэнэт үйлдвэр таны сэтгэл зүрхэнд хэрхэн багтдаг вэ? -Эрдэнэт үйлдвэр минь “Бурхан бумын орон” шүү дээ. Бид энэ үйлдвэрээ шүтэж, биширч, чин сэтгэлээ чин үнэнчээр зориулах үүрэгтэй. -Та бусдаас суралцахыг илүүд үзсэн үү, өөрийгөө дайчлан суралцахыг чухалчилж ирсэн үү? -Авах гээхийн ухаанаар хандаж ирсэн. Бусдын туршлагыг сонсох дуртай. Урлагийн хүн учраас өдөр тутам суралцахыг чухалчилдаг. -Өнөөгийн залуусын талаарх таны бодол? Тэдэнд хандаж юу хэлэх вэ? -Монгол тал нутаг шигээ уужуу тайвуу сэтгэлтэй байхад Монгол эрхэм хүн байж чадна л гэж боддог. -Та энэ буланд хэнийг санал болгох вэ? -“Хөгжим гэдэг бол авьяасаар төдийгүй ухаанаар бүтдэг урлаг” гэж Хөдөлмөрийн баатар, Төрийн соёрхолт Ардын жүжигчин Н.Жанцанноров хэлсэн байдаг. Надтай хамгийн ойр ажиллаж, ухаанаараа нийгмийг хөглөж яваа хүн бол хөгжмийн зохиолч, МУСТА Б.Цэрэндондов. Энэ хүний дотор сэтгэлийг сонсоосой гэж бодож байна. Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Бидний тухай

    Эрдэнэт үйлдвэр залуу ажилчдаа дэмжих, тэдний нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэх ажлын хүрээнд “Уурхайчин 1, 2, 3 дугаар хороолол”-ыг бүтээн байгуулахаар төлөвлөн, энэ оны тавдугаар сараас эхний хорооллыг барих ажлыг эхлүүлсэн. Ингэхдээ сантехникийн шугам сүлжээ, дэд бүтцийн асуудлыг шийдвэрлэхэд нь бодитой хөрөнгө оруулалт хийсэн юм.

    “Уурхайчин 1” хорооллын эхний 3 барилгыг ирэх оны 3 дугаар улиралд ашиглалтад хүлээн авахаар гүйцэтгэгч компанитай гэрээ байгуулан, хяналт тавин ажиллаж байна. “Уурхайчин 2” хороололд 600 айл, “Уурхайчин 3” хороололд хаус хэлбэрийн 400 айлын орон сууц тус тус сүндэрлэн босч, тодорхой шалгуур хангасан, шинээр байр худалдан авч байгаа уурхайчдад 12 сая төгрөгийн нэг удаагийн буцалтгүй тусламж олгон дэмжлэг үзүүлэх юм.

    Эрдэнэт үйлдвэр ажилтан, ажиллагсад, уурхайчдынхаа нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэхэд үеийн үед анхаарсаар иржээ. Түүх сөхвөл 1999 онд орон сууцыг хувьд шилжүүлэх тухай хууль батлагдаж, улмаар Эрдэнэт үйлдвэр ажилчдынхаа амьдарч байсан орон сууцыг  хувьчлах шийдвэр гаргасан байна. Энэ шийдвэрээр 3500 уурхайчныг тухайн үед үнэ төлбөргүй орон сууцаар хангасан байдаг. Ингэхдээ Орхон аймгийн Засаг даргын Тамгын газартай хамтран Орон сууц хувьчлах товчоо байгуулан, хувьчлалын ажлыг 2 үе шаттай гүйцэтгэжээ. 2000 онд анхны хувьчлал болж, 15 болон түүнээс дээш жил ажилласан уурхайчид, мөн 2001 онд үлдсэн хүмүүст орон сууцыг нь хувьчилж өгчээ. Харин тэр цагаас хойш Орхон аймагт барилга байгууламж шинээр барих ажил зогсонги байдалд орсноор орон сууц хувьчлалын ажил үндсэндээ зогсжээ.

    Эрдэнэт үйлдвэр нь хамтарсан үйлдвэр гэдэг утгаараа фондны байруудтай байсан бөгөөд 2014 онд Советын шийдвэр гарч, 186 орон сууцыг хувьд шилжүүлсэн байна. Одоогоор үйлдвэрийн харьяанд үлдсэн цөөн байрыг түрээсийн хэлбэрээр ашиглуулж байгаа тухай Нийгмийн харилцааны бодлогын хэлтсээс мэдээллээ.

И.Чинтогтох

Фото: Б.Баттөгс

Халхын голын байлдааны түүхэн ялалтын 80 жилийн ойн хүрээнд эх орны өнцөг булан бүрээс аялагчид зүүн хязгаар нутгийг зорьсон. Бид ч Эрдэнэтээс 33-уулаа их урсгалд нэгдэхээр эртлэн хөдөллөө. Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар Ж.Чойжилсүрэн, Д.Жаргалсайхан, Т.Нямжав, Д.Бямбаа нараар чимэг хийсэн манай аялалын багт Эрдэнэт үйлдвэрийн үе үеийн удирдлагууд, орос мэргэжилтнүүд, шилдэг ажилчид, Орхон аймаг дахь Дорнод нутгийн зөвлөлийн залуус, Монгол, Оросын найрамдлын Эрдэнэт нийгэмлэгийн гишүүд багтсан нь олзуурхууштай. Бид автобус хөлөглөн Булган аймгаар даялж явсаар Нийслэл хүрч, Соёлын төв өргөөнд А.В.Александровын нэрэмжит ОХУ-ын Зэвсэгт хүчний Эрдмийн чуулгын тоглолт хөл гишгэх зайгүй үзлээ. Үүнд л амжих гэж бид Эрдэнэтээс үүрээр хөдөлсөн хэрэг. Урилга барьсан олон хүн орж багтахгүй гадаа хоцорсондоо бухимдан дэмий л хамгаалагч залууст үг хаяна. Харин манайхны цөөн хэд нь суудалд тухалж, ихэнх нь зогсоогоороо үзсэн ч сэтгэл тун хангалуун байв. 130 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй Оросын Зэвсэгт хүчний Эрдмийн чуулгын хүндэтгэлийн тоглолт Монгол Улсын төрийн дууллаар эхэлсэн нь сонирхол татсан. Дуу, бүжиг бүр нь утга агуулга төгөлдөр хийгээд мэргэжлийн өндөр ур чадвар, тайзны соёл, хувцас загвар, зохион байгуулалт, найруулгын төгс нийлэмжийг “ах нар” үнэнхүү гайхуулав.

 

Сансрын хөлгийн бүхээгт...

Маргааш нь Монгол Улсын баатар, сансрын нисгэгч Ж.Гүррагчаа Одон орон судлалын төвдөө биднийг хүлээн авч, музейгээ үзүүллээ. Сансарт ниссэн хүн бүр өөрийн улсдаа Сансарын ордон барьж, үзсэн туулснаа, энэ чиглэлийн сонин содон мэдээллийг олон түмэнд хүргэх хүсэлд автдаг. Сансар, од, эрхэсийн ордон 2014 онд ашиглалтад орсон бөгөөд энд задгай сансрын дуран, нарны аймгаар аялсан аппарат, одон орон судлалын шинжлэх ухаан үндэслэгчдийн танилцуулга, хөрөг, Интеркосмос хөтөлбөрт оролцсон орнуудын бэлгэ тэмдэг, дурсгалын зүйлс, сансрын хоол хүнс, Ж.Гүррагчаа баатар оддын хотхонд бэлтгэл хийж байхдаа болон сансарт нисэхдээ өмссөн хувцас, монголд унасан сансрын хөлөг гэх мэт сонирхолтой олон үзмэр байна. Хамгийн чухал нь “Союз-39” хөлгийн буугч хэсэг. Бүтэн байх үеийн жин нь найман тонн гэнэ. Хүн багтсан гэхэд итгэмгүй давчуу зайд хоёр суудал байна. Мэдээж, нэг нь Ж.Гүррагчаагийнх, нөгөө нь В.А Жанибековынх. Эрүү, өвдөг их ойрхон нугаларч суун, зайгүй байрлах самбарууд дээр тэд ажиллаж явжээ. Одоогийн “Далай ээж” захын буйран дээр хуучин Тээврийн музей байхад сансрын хөлгийн буугч хэсэг тэнд залаастай байж. 10 гаруй жилийн өмнө музей зах болоход Ж.Гүррагчааг “Энийгээ авч, зай гаргаж өг” гэж тэвдүүлжээ. Баатар зуслангийн байрандаа олон жил хадгалсны эцэст Одон орны музей барихдаа ханаар нь оруулж, мөнхийн зогсоолд нь байрлуулсан. Тухайн үед Орос, Монгол улс жинхэнэ “ах, дүү”-гийн найрсаг харилцаатай байсан учир технологийн үсрэнгүй дэвшил, өндөр нууцлал бүхий сансрын хөлгийн нэгэн хэсгийг манайд бэлэглэсэн нь өнөөдөр нүд хужирлах гол үзмэр болжээ.

 

Хээр хоноглосон үдэш...

Дараа нь бид Оросын агаарын цэргийн байлдааны онгоцны уран нислэгийн үзүүлбэр үзэхээр Хүй долоон худгийг зорьсон боловч хотын түгжрэл хоцроож орхисон. Нийслэлийн төв хэсэгт, автобус дотроо бүтэн дөрвөн цаг амьдрахдаа улс орны хөгжлийн талаар ярих илүүц санагдсан. Түгжрэх зуур зарим нь унаанаасаа буун дэлгүүр хэсэж нарны шил, малгай худалдан авч аяллын бэлтгэлээ гүйцээж байхад нэг хэсэг нь эмийн сан хайж яваад зоог бариад ирэх жишээтэй. Үнэндээ саун, массажанд ороод ирсэн ч амжихаар гацав. Уг нь хоёр улсын Засгийн газар Халхголын түүхэн ялалтын 80 жилийн ойд өндөр ач холбогдол өгч, төрийн хэмжээнд олон сайхан үйл ажиллагаа зохион байгуулсан боловч зам харилцаа, зай талбайнаас шалтгаалаад нийтийн хүртээл болох нь учир дутагдалтай байгаа анзаарагдсан. Бид хүлгийн жолоогоо домогт Дорнодын зүг мушгилаа. Улаанбаатар-Налайхын шинэ зам тавьж буй учир Төв аймгийн нутгаар тойрч, 50 гаруй км илүү явах хэцүү санагдсангүй. Учир нь бид хаана ч хоноглоход бэлэн, майхан, тогоо шанага, хүнстэйгээ аялсан юм. Хэнтий аймгийн Хар зүрхний хөх нуурын ойролцоох том хайрхны нөмөр бараадан буудаллаж, ил гал дээр хээрийн цай даргиулж, хорхогны чулуу атгангаа энэ тэрийг хөөрөлдөн хөгжиж, дуулан бүжиж хоноход сэтгэл ер бусын хөхиүн.  Оросуудын майхнаас баяан хөгжим эгшиглэж, Орос цэцэрлэгийн багш Алешкович.М.А-ийн хөгжилтэй чанга инээдтэй хоршино. Баатрууд, ахмадууд ширээ тойрон дүнхийж, Эрдэнэт үйлдвэрийн нэгэн үеийн түүхийг, цагийн аясаар нууцлалгүй болсон хөгжилтэй явдлаа ил цагаан ярьж инээлдэнэ. Геологи хайгуулын ангийн өрөмдөгч Энхбат аялалын багийн ахлах тогооч. “Хуруу нэмэрлэхээс илүү хошуу нэмж, амтлагаа хийгчид дэндүү олон байна, холдоцгоо...” гээд туслахуудаа хөөнө. Тэгснээ “Мод авчир, давс тааруул, тогоо угаа” гээд буцаагаад дуудах нь аяллын бас нэгэн тод өнгө. Хэрлэнгийн урсгал, шувуудын ганганаа, хажууханд адуу тургилах нь байгалийн симфони эгшиглэх мэт.

 

Баатар хот ЧОЙБАЛСАН

Маргааш нь бид үдшийн гялаан хүүшлэх цагаар баатар хот Чойбалсанд ирлээ. Дайны үед Японы Кавантуны арми энэ хотын дээгүүр тагнуулын нислэг хийхдээ 20 гаруй онгоцоор агаараас довтлон 120 гаруй бөмбөг хаяснаар олон хүний амь нас эрсдэж, байшин барилга сүйдсэн юм. Түүнээс хойш албан газар, айл өрхийн байшингуудыг хар бараанаар будаж өнгөлөн далдлалт хийснээр учрах хохирлыг хөнгөвчилсөн түүхтэй. Дайсны танк орж ирэхээс хамгаалан найман метр өргөн, дөрвөн метр гүн, 100 км урт шороон жалга бүхий саад төвөө тойруулан байгуулж байсан баатар хотын ард иргэд өнөөдөр өнгөтэй, жавхаатай, сэтгэл түвшин амьдарч байна. Хот нь холоос гэрэлтэй, дорно аястай. Баруунаас ирэхэд Халхын голын ялалтын “морьтой хөшөө” угтана. Энд мөнхийн гал саяхан болтол бадамлаж байсан. Дорнод аймгийн Засаг дарга М.Бадамсүрэн “...Халхын голын баатруудын зоригт залуу нас, золбоо хийморийг ассан галын бадрах дөлөнд онголон оршооё” гэж хэлсэн нь одоо ч санаанд илхэн. Холгүйхэн Дорнод аймагт амьдардаг буриад, халх, үзэмчин, барга ястны үндэсний хувцастай өнөр бүл цайны дээжээ наран зүг өргөн буй цогцолбор хөшөө үзэгдэх нь дайны дараах энх жаргалан амьдралыг бэлгэднэ. Хотын хуучин төвд бөмбөг унаж буй дүрслэл бүхий хөшөө байрлах нь зүй ёсных. Цаашлаад билгүүн номч Цэндийн Дамдинсүрэн судраа бариад төв номын сангийнхаа өмнө, Бөртэ хатан цэцэрлэгт хүрээлэнгээ чимэн, дорнын их яруу найрагч Данзангийн Нямсүрэнгийн шүлгэн хөшөөний дэргэд залуус болзож харагдана. Халхын голын ялалтын 80 жилийн ойд зориулан Дорнодчууд Хэрлэн голын эрэг дээр “Найрамдал” парк байгуулсан нь хараа булаам. Гэрэлт гудамж, гүүр, явган хүний зам, урлагийн тайз, нутгийн нэр алдартай зураач, хуурч, яруу найрагчдын бүтээл, дүрслэл цогцоороо. Энэ парк БНХАУ-ын Хөлөнбуйр хотын хоёр сая юанийн хөрөнгө санхүүжилтээр босжээ. Ер нь Чойбалсан хот зүүн бүсийн тулгуур төв болохын учир ОХУ-ын Өвөр байгалийн хязгаар, Агын тойрог, БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ы Хөлөнбуйр хот, Хянган, Шилийн гол аймагтай нийгэм эдийн засаг, соёл, боловсрол гээд бүхий л салбарт сайн хөршийн харилцаатай явж ирсэн. Хөршүүд нь Читийн, Агын, Хянганы гэхчлэн өөрсдийн нэрийн гудамж, талбайг хөрөнгөөрөө барьж байгуулдаг нь хотын өнгө үзэмжид нөлөөлөөд зогсохгүй, найрамдалт харилцааг бэхжүүлдэг.

 

Нүд алдам Мэнэнгийн тал

Бид маргааш нь түүхт Халхголын зүг эртлэн “мордлоо”. Дайны үед ЗХУ-ын тусламжаар тавигдсан төмөр зам тэртээд үзэгдэнэ. Соловьёвск Баянтүмэнгийн энэ төмөр замаар зэвсэг, техник, хүн хүч, хоол хүнс “хойноос” ирж, цэрэг дайны зориулалтаар ашиглагдаж байсан бол эдүгээ хотын хөгжил цэцэглэлт, хүн зоны амьдралд нэн хэрэгтэй тээврийн хэрэгсэл болжээ.

Нүд алдам, алдарт Мэнэнгийн талаар өдөржин, оройжин давхив. Өнөөх Д.Нямаа найрагчийн 

...Явж байгаад асуулаа, Мэнэнгийн тал гэнэ

Явж явж асуулаа, Мэнэнгийн тал гэнэ

Үдэш болоход асуулаа, Мэнэнгийн тал гэнэ

Үүр цайхад асуулаа, Мэнэнгийн тал гэнэ

Мэнэнгийн тал... Мэнэнгийн тал... Мэнэнгийн тал... гэх шүлгийн мөрт эрхгүй санаанд бууна. Дэлхийн хамгийн том хялганат тал хязгаар үгүй, өвсөн далай. Том улаан нар дэргэд жаргах нь нэн үзэсгэлэнтэй. Гэгээ тасрахад замын баримжаа зөвхөн шонгийн модны цуваа болно. Монгол Улсын анхны Ерөнхийлөгч П.Очирбатын цагаан дээлээ мялаадаг газрын тосны 21-р талбайгаар дайран өнгөрлөө. Тамсагбулаг газрын гүнээс тос татдаг “тогоруу”-гаар дүүрчээ. Хилийн хоёр боомтоор өдөр 6000 тонн газрын тос “урагш” гардаг талаар тээврийн тэрэгний жолооч ярьсан. Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагааны “Бичигт”-ийн боомт руу сайжруулсан зам тавьсан ч эвдэрчээ. Одоо 19-р талбайгаас хил ортол хар зам тавьж байна. Халхгол бол газар тариалангийн нутаг. Монголын 10 тэрбумтаны найм нь энд газартай гэж нутгийн иргэн хуучлав. “Ажнай”-н Д.Бат-Эрдэнэ 100 га-д тосны ургамал, Б.Нямтайшир гэхэд 200 га-д будаа тариалдаг гэнэ.

Төвөөс хамгийн алслагдмал Халхгол сумыг зорихдоо замын хүмүүс Буйр нуурт алжаалаа тайлж амардаг жишгийг бид ч дагалаа. Талын хөх сувд Буйр захгүй мэлтийн угтав. Их усан мандал Хятадын нутагтай нийлж алсарна. Энд бид нуурын зүүн, баруун эрэг сэлгэн нүүж хоёр хонолоо. Ус нь бүлээн, элс нь халуун, нар нь ойрхон, хүн зон нь найрсаг жаргалын орон. Загас барьж, сэлэх зуураа хясаа түүн, эрэг дээр нь шорлог хийж, биеэ наранд шарсан шигээ дуулж бүжин замын ядаргаагаа бүрэн тайлаад цааш хөдлөв.

Мартах учиргүй түүх хөвөрнө...

Дараагийн өртөө Их бурхант цогцолбор. Халхын Сэцэнхан аймгийн Элдэв вангийн хошуу ноён, олноо хэцүү То ван хэмээн алдаршсан Б.Тогтохтөр санаачлан 1859-1864 онд бүтээлгэсэн найман аюулаас аврагч, 81 тохой буюу 27 метр өндөр Жанрайсиг бурханд залбирахаар сүсэгтэн олон иржээ. Ердөө дэргэд нь байрлах “Их бурхант”-ын заставын дарга Д.Наранбаатар энэ хавийн хөшөө дурсгал хийгээд энэ цогцолборын түүхийг түгдрэлгүй нүдэнд харагдтал тайлбарлах нь бахадмаар. Түүнд соёлын өвийг хамгаалах, тайлбар хийх үүрэг байхгүй. Зөвхөн иргэний үүргээ чин сэтгэлээсээ биелүүлж буй монгол цэрэг. Эндээс холгүй Монгол Улсын баатар М.Экейгийн хөшөө байна. Манай аяллын багийн гишүүн, Орос цэцэрлэгийн манаач М.Майдар үндэснийхээ баатрын хөшөөнд гүн хүндэтгэлтэй мэхийн ёсолж, Баян-Өлгий аймгаасаа хэрэг болгон авчирсан чулуугаа өргөхөд сэтгэл огшсон. Тэртээ 80 жилийн өмнө Япончууд үүрээр хил нэвтэрснийг харуулд явсан манай дөрвөн цэрэг мэдээд, нэгнийгээ хэл хүргэхээр явуулан гурвуулаа тулалдаж амь насаа алдсан байдаг. Тэдний нэг нь М.Экей баатар бөгөөд гэдсээ зад буудуулан цувуулсан ч 20-иод метр давшиж эрэлхэгээр байлдан амь үрэгдсэн түүхтэй. Ингэж л ширхэг чулуу, сөөм газрын төлөө мянга мянган эрс халуун амиа өргөж байсныг салхи нь хүртэл шивнэх шиг. Монголын хамгийн олон хөшөө дурсгалтай газар Халхгол байх нь зүйн хэрэг. Сүүлд байгуулсан Дандарбаатарын хөшөөг оруулаад 41 хөшөө утаат тэнгэрийн дор цойлжээ. Цаг хүрэлцэхгүй учир заримыг нь алсаас хараад өнгөрөхөөс аргагүй. Орос нөхдийн маань заавал очих ёстой, ЗХУ-ын баатар М.П.Яковлевийн танкны хөшөө Баянцагааны нуруунд бий. Дайны тактикаар танк давшиж байхад ард нь явган цэргүүд гүйдэг. Гэтэл М.П.Яковлев Тамсагбулагаас явган цэргээ хүлээгээд ирэхгүй, Япончууд гүн нэвтэрчих гээд болохгүй үед явган цэрэггүйгээр дайралтад орж ялалт байгуулан дэлхийн дайны түүхийг өөрчилсөн. Тийм ч учраас тэдний бригадын 17 хүнд ЗХУ-ын баатар цол олгосон юм.

Харин М.П.Яковлев тулалдаан дууссаны дараа дайны талбараа цэвэрлэх явцдаа шархадсан японд буудуулж амь эрсэдсэн. Харийн хүн хэний төлөө, унаж явсан танктайгаа гэрэлт хөшөө болсныг бид мартах учиргүй. Халхын голд амиа өргөсөн Зөвлөлтийн 27 мянган цэрэг эрсийн нэгээхэн түүх энэ. Мөн бид нэр нь тодроогүй Зөвлөлтийн дайчдын дурсгалд зориулан босгосон Ерөн баатрын хөшөөнд хүндэтгэл үзүүллээ. Тэнд шилэн аяганд архи дүүргэн дээр нь талх тавьсан нь шинээрээ байна. Замд бидэнтэй зөрсөн орос цэргүүд өөрийнхөө ёсоор тийн “золгосон” болов уу. Манайхан дуу цөөнтэй, дор бүрнээ гүн бодолд автан цувцгаана. Орос бүсгүй маань нулимс дуслуулж харагдсан. Сэтгэл нэг л хөндүүр...

Биднийг Халхгол сумын зүг хөдлөхөд тэнгэр үүлгүй цэлмэг үзэгдэнэ. Дэлхийн түүхэнд хамгийн олон онгоц энэ тэнгэрийн дор тулалдсан тухай бодон явлаа. Нар халхалсан ширүүн дайнд Япончууд 660 онгоцоо, манайхан 425 онгоцоо алдсан. Эхний үед Япончууд агаарт үнэхээр оодорсон гэдэг. Тухайн үеийн ЗХУ-ын удирдагч И.В.Сталин 11 жил агаарт байлдсан шилдэг 28 нисгэгч дайчнаа өрөөндөө дуудахад шинелийнх нь хормой чичирч байсан тухай дурсамж номонд гардаг. Сталин махир трубкандээ тамхи нэрэн манхайн цайх үүрийг ширтэж зогсонгоо “Монголын тэнгэрт Японы самурайнууд ноёрхож байна. Зөвлөлтийн улаан армийн баатарлаг нисгэгчид ноёрхох учиртай. Манай онгоцны хуяг нимгэн, маневр, хурд муу байна. Шинэ загварын байлдааны онгоцоо аваад Халхголын тэнгэрт гавьяа байгуул” гээд явуулжээ. Цэргийн онгоцонд анх удаа пуужин суурилуулсан гэдэг. Тэд Халхын голд анх ирсэн дурсамжаа “Мадридаас Монголд...” номонд бичсэн нь бий. Тэгэхэд энэ тэнгэрт 15 баатар төрсөн юм.

Эмзэглэл-Омогшил-Ухаарал мэдрэгдэхэд бүхнийг хайрлана

Хамар даваан дээрх Ялалт хөшөө алсаас бараатай. Халхын голын ялалтын 45 жилийн ойгоор 1984 онд Эрдэнэтийн 150 тонн аранжин зэсээр босгосон гэдэг. Гол баганын нүүрэн талд зэрэгцэн зогссон Монгол, Зөвлөлт цэрэг, нөгөө талд нь Монгол үндэсний хувцастай эмэгтэйн дүрийг урлажээ. Хоёр далбаа бүхий ханан дээр морин болон явган цэрэг, танкчид, нисгэгчид, байлдааны зэвсэг техникийг товойлгон дүрсэлж тухайн үеийн тулалдааны уур амьсгалыг илэрхийлсэн байна. 50 гаруй метр өндөр Ялалт хөшөө энэ жилээс шөнө гэрэлтдэг болж өнгө засжээ. Бид ХАБЭА-н хэлтсийн сайжруулалтын инженер Л.Батгэрэлийн оюутан цагийн найз, Сүмбэрийн отрядын захирагчийн заллагаар тэнд хоноглов. 1934 оны намраас 1939 оны хавар хүртэл Монгол улсын зүүн хилийг 60 удаа өдөөн хатгаж, зэвсэгт мөргөлдөөн, тулгаралт болж өргөжсөөр дайн эхэлсэн. Энэ бүхэнд Сүмбэрийн отряд галын шугамд гол ачаа үүрсэн. Түүгээр ч зогсохгүй 1945 оны чөлөөлөх дайн, 1947, 1948 оны баруун хилийн тулгаралтад оролцсон, эгнээнээсээ таван баатар төрүүлсэн домогт анги юм. Дорнодын Халхголоос Ховдын Байтаг Богд хүртэл 3000 км морин марш хийсэн түүхт ангийнхан ялалтын баяртаа бэлдээд гял цал. Цэргийн гавьяаны улаан тугийн одонт энэ анги Халхын голын ялалтын 80 жилийн ойн баярын өдөр Сүхбаатарын одон хүртсэн.     

Маргааш нь бид зөвхөн Халхын голын дайны түүхээр дагнасан “Ялалт” музей үзлээ. Музейн захирал Л.Мягмарсүрэн гэж насаараа Халхын голын дайны судалгаа хийсэн энх цагийн энгүй зүтгэлтэн байна. Түүний ярих нь яг л кино шиг. Бөмбөрцгийн хуурай газрыг Итали, Герман, Япон гурав хувааж эзлэх гэж дэлхийн хоёрдугаар дайн өдөөсөн. Үүний оршил нь Халхын голын дайн байсан юм. Япончууд 1928 онд өнөөдрийн Өмнөд, хойд Солонгосыг байлдан эзлээд, түүндээ ханалгүй зүүн хойд Хятадыг өөрийн болгоод, 1938 онд өмнөд Хятадыг, дараа нь Монгол, Сибирийг тэр чигээр нь колончлох зорилготой байж. Халхын голын дайн Баянцагааны нуруунаас Эрс уул хүртэл 70 км-ийн өргөн фронтоор, өнөөдрийн Хятад-Монголын хилээс 22 км-ийн гүнд,  128 хоног үргэлжилсэн. Орос, монгол аавын хөвгүүд хувцсаа тайлалгүй, дутуу нойр, дундуур идэштэй дөрвөн сар байлдаж байж өнөөдрийн тусгаар тогтнол, эрх чөлөөг баталгаажуулсан. Тухайн үед Токиод Германы Элчин сайдын яаманд ажиллаж байсан тагнуулч Зоргейг Монголчууд үеийн үед дурсах учиртай. Итали, Герман, Япон гурав цэргийн эвсэл холбоотон учраас Японы цэргийн тактикийг Германчуудаас олж авах нь илүү хялбар байж. Олон сар мэдээ илгээгээгүй Зоргейг Немцыд урвасан гэсэн ойлголттой байтал 8-р сарын 10-нд “8, 24, их давшилт” гэсэн үг явуулжээ. Өөрөөр хэлбэл наймдугаар сарын 24-нд Япончууд их давшилт хийнэ гэдэг маш чухал мэдээ дамжуулсан хүн. Ингээд Жуков, Чойбалсан хоёр “24”-нөөс өмнө “20”-нд сөрж довтлох тушаал өгсөн. Агаарт улаан пуужин хөөрөхтэй зэрэгцэн 150-иад дайрагч онгоц ниссэн. Түүний халхавчинд хүнд бөмбөгдөгч онгоцууд дайрч, 660 их буу зэрэг гал нээсэн гэдэг. Япончууд үүрээ эвдүүлсэн шоргоолж шиг бужигнаж байхад фронтын баруун, зүүн жигүүрээр зургаа, наймдугаар морьт хороо давшилтад орж, тэдний дайрна гэж төлөвлөсөн 24-ний өдөр Монголын хил дотор бүслээд авч. Ингэж л Халхын голын дайн төгсгөл болсон түүхтэй. Цэргийн гавьяаны одонт ганц сум Халхгол байхаас аргагүй. Тэр нутагт байгаа бүхэн дайны эсрэг тэмцсэн. Өнөөдөр Халхголчууд шумууландаа хөшөө босгох тухай ярьцгааж байгаа нь инээдэм биш. Ялалт байгуулахад шумуул их үүрэг гүйцэтгэсэн гэж судлаачид үздэг. Орой болоход Япончууд шумуул үргээхээр цагаан бээлийтэй гараа гозолзуулан байршлаа мэдэгддэг байж. Мөн Япон цэргүүд шумуултай байлдаад олигтой тулалдахгүй байхаар нь дарга нар нь тэдний гарыг их буутай нь хүлж орхидог байж. Шумууланд хазуулсан цэргүүд шархны халуунаар өвдөж тулалдах чадвараа алддаг байсан байна. Тэр намар Халхын гол эргээ хальтал үерлэсэн гэдэг. Хэдийгээр далайн цэргүүд боловч хүчтэй давшилтад түрэгдэн 12 мянган япон Халхын голд үйж үхсэн баримт бий. Тэр үед гол улаан өнгөөр урссан гэх. Бидний өнөөдрийн сайн сайхан амьдралын төлөө Зөвлөлтийн 27000 цэрэг Халхын голын хөрсөнд шингэж, Монголын 990 амь тэнгэрт хальсан. Япончууд манай 10 мянган хүнд хулганы хар хижиг өвчний вирус тарьж бактериологийн туршилт хийсэн. Үүнийг яр шарханд баригдан шаналж буй эгэл монгол иргэдийн музейд өлгөөтэй гэрэл зураг гэрчилнэ. Музейн захирал тайлбарынхаа төгсгөлд амин чухал нэгэн хүсэлт бидэнд тавьсан юм. Ялалт музейг тайлбартайгаар заавал үзээрэй гэж хүн бүр 10 хүнд хэлж түгээж өгөөч гэсэн. Ерөнхий боловсролын сургуулийн сурах бичигт Халхын голын дайны талаар нэг ч өгүүлбэр байхгүй өнөө цагийг шүүмжилсэн тэмцэл санагдсан.  

 

Шинэ сумын төв талбайг Г.К.Жуковын морьт хөшөө чимнэ

Халхын голын ялалтын 80 жилийн ой Монголчуудыг үнэхээр сэрээжээ. Ялалтын зүг чиглэх ардын зам балраагүйг харлаа. Энэ нутагт хүн, машин багширч, ялалтын дуутай өдрүүд үргэлжилсээр... Энэ олныг Халхголд далласан хүн бол ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Путин.В.В гэхэд хилсдэхгүй. Түүнийг ирэх сургаар, гараа сунгасан “Шинэ сум” төслийн бүтээн байгуулалтыг нүдээр үзэх гэж өнцөг булан бүрээс хүмүүс цуглажээ. Япончууд хүртэл өвөг дээдсийнхээ амирласан газар хүндэтгэл үзүүлэхээр ирсэн яваатай таарлаа. Оросууд найман сая еврогийн хөрөнгө оруулж, Халхголчуудад шинэ сум барьж бэлэглэсэн нь түүхэн  ялалтын тэгш ойн хамгийн том өгөөж юм. Хөрөнгө мөнгө нь зөв төвлөрөөд, техник, хүн хүч нь мэргэжлийн байхад богино хугацаанд юуг ч бүтээж болдгийн тод илэрхийлэл энд сүндэрлэнэ. Суманд хэтэрхий гоёдсон уу гэмээр чамин загвар хийцтэй 11 байгууламжид 560 хүүхдийн сургууль, дотуур байр, 250 хүүхдийн цэцэрлэг, 320 хүний суудалтай Соёлын төв, спорт заал, 15 ортой эмнэлэг, захиргааны байр зэрэг багтана. Мөн дэд бүтэц, ариун цэврийн байгууламжийг бүрэн шийдэж, сумын орон сууц, аж ахуйн нэгжийн барилгыг дулаанаар хангах гурван уурын зуух шинээр барьжээ. Шинэ сумын төв талбайг маршал Г.К.Жуковын дөрвөн метр өндөр морьт хөшөө чимнэ.  

Манай аяллын баг Халхголоос үд хэвийх үед хөдөллөө. Тэртээ 80 жилийн өмнө тэсрэх бөмбөг, исгэрэх суманд сийчигдсэн газрын шарх одоо ч аниж эдгээгүй нэгийг сануулна. Монгол орны тусгаар тогтнол, ард түмний амар амгалан, аюулгүй амьдрал, газар нутгийн бүрэн бүтэн байдлын төлөө залуу нас, халуун амь, бүлээн цусаа үл хайрлан тэмцэж ялалт байгуулсан Монгол, Оросын эрэлхэг дайчдын гавьяа зүтгэлийг бид хүндэтгэн дархалж, хойч үедээ бахархан мөнхжүүлэх учиртай. Энэ тухай л бид Эрдэнэтийн гэрэл харагдтал ярьсан даа. 

СЭТГҮҮЛЧ: М.ОДГЭРЭЛ

ГЭРЭЛ ЗУРГИЙГ: Б.БАТТӨГC

Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын Санхүү, эдийн засаг хариуцсан орлогчийн нэрэмжит “Шилжин явах цом”-ын төлөөх гар бөмбөгийн аварга шалгаруулах тэмцээн Спорт цогцолборт боллоо. Тус тэмцээнд Эрдэнэт үйлдвэрийн Санхүү, нягтлан бодох бүртгэлийн хэлтэс, Эдийн засгийн бодлогын хэлтэс, Худалдаа хангамжийн хэлтэс, Экспорт борлуулалтын хэлтэс, Маркетингийн хэлтсийн таван багийн 40 гаруй тамирчид оролцсон юм. Тус тэмцээнийг Маркетингийн хэлтсийн хамт олон санаачлан зохион байгуулж, тэргүүн байр алтан медалийн эзэн боллоо. Удаах байрт Эдийн засгийн бодлогын хэлтсийн хамт олон шалгарч, мөнгөн медаль хүртсэн бол гуравдугаар байр, хүрэл медалийн эздээр Санхүү, нягтлан бодох бүртгэлийн хэлтсийн хамт олон шалгарлаа.

Шилдэг зохион байгуулалттай багаар Экспорт борлуулалтын хэлтсийн хамт олон тодорч, тэгш тоглогчоор Худалдаа хангамжийн хэлтсийн тамирчин Ц.Эрдэнэбат, шилдэг эмэгтэй тамирчнаар Эдийн засгийн бодлогын хэлтсийн тамирчин Г.Энхмаа нар шалгарлаа. Энэхүү тэмцээн нь ажилтан бүрийг багаар ажиллах чадварт сургах, хэлтэс хоорондын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх, хамт олны халуун дулаан уур амьсгал бүрдүүлэх, цаашлаад ажлын үр дүнд эерэгээр нөлөөлөх зэрэг олон талын ач холбогдол агуулснаараа онцлогтой болов.

 

Э.Мөнх-Уянга

Фото: Б.Баттөгс

Эрдэнэт үйлдвэрийн удирдах ажилтнууд даваа гараг бүр хуралдаж, 7 хоног тутмын үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөө, тулгамдсан асуудал, хийх ажлуудаа хэлэлцдэг. Энэ удаагийн шуурхай зөвлөгөөнөөр ХАБЭА-н зөрчил дутагдалгүй ажиллаж, хөдөлгөөний аюулгүй байдалд хяналт тавин ажиллаж байгаа тухай мэдээллээ. Ажилчдын санал хүсэлтийг хүлээн авч, аюулыг мэдээллэх 71300 дугаарын утсанд ажлын байр, нэг бүрийн хамгаалах хэрэгсэлтэй холбоотой 8 санал, хүсэлт иржээ.

Үйлдвэрийн ажилчдыг халуун хоолоор хангах асуудалд ХАБЭА болон Эрдэнэт сувиллын цогцолбороос байнгын хяналт тавьж, өдөр бүр хоолны дээжийг шинжлэн, хоолны амт чанарыг сайжруулахад анхааран ажиллаж байна. Үүний үр дүнд ажилчдаас ирэх халуун хоолны гомдол, санал эрс багасчээ.

Эрдэнэт сувиллын цогцолбороос 6500 гаруй ажилтныг урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хамруулахаар төлөвлөснөөс 2300 орчим ажилтан буюу 36 хувь нь үзлэгт хамрагдсан байна.

Үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөт үзүүлэлтүүд биелж байгаа бөгөөд цех нэгжүүд намар, өвлийн бэлтгэл ажлын нэгдсэн төлөвлөгөөний дагуу бэлтгэл ажлаа ханган ажиллаж байна. Шуурхай зөвлөгөөний үеэр үйлдвэрлэлийн найдвартай үйл ажиллагааг хангахад чухал ач холбогдолтой технологийн материалын нөөц бүрдүүлэх үүргийг холбогдох цех хэлтсүүдэд үүрэг болголоо.

 

Э.Мөнх-Уянга

 

 

Эрдэнэт үйлдвэрийн Залуучуудын холбоо нь 1999 оны 11 дүгээр сарын 05-ны өдөр Орхон аймгийн Залуучуудын холбооны 38 дахь нэгжээр бүртгэгдэж, 20 гаруй анхан шатны нэгж бүтэцтэйгээр байгуулагджээ. 20 дахь жилдээ үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа тус холбоо 18-40 насны, 3262 ажилчин залуусыг эгнээндээ нэгтгэн, анхан шатны 30 нэгжтэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

20 жилийн ой нь тохиосон Эрдэнэт үйлдвэрийн Залуучуудын холбоо нь залуу ажилчдыг хөгжүүлж, урлаг спорт, ажил мэргэжлийн онцлогт нийцсэн, нийгмийн олон талт үйл ажиллагааг зохион байгуулдаг. Мөн ажлын чадвар чадамж, бүтээлч хандлага, мэргэжил мэдлэгийг дээшлүүлж, эрх ашгийг хамгаалж ажилладаг юм.

“Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Ерөнхий  захирал Х.Бадамсүрэн үйлдвэрийн ирээдүй болсон залуучууддаа итгэл хүлээлгэж, амжилт хүсч буйгаа ойн баярын үеэр хэллээ. Мөн ажил үйлсээрээ бусдыгаа манлайлсан 15 залууг Монголын залуучуудын холбооны шагналаар, үе  үеийн тэргүүнээр сонгогдон ажиллаж байсан хүндэт гишүүдээ Залуучуудын холбооны 20 жилийн ойн медалиар шагнаж урамшууллаа.

 “Тэргүүний уурхайчин” цол тэмдгээр  Автотээврийн цехийн Засварын хэсгийн  мастер Т.Ганболд, Геологи хайгуулын ангийн өрмийн мастер Э.Эрдэнэбаяр, Аж ахуй үйлчилгээний цехийн цахилгаанчин Г.Бат-Амгалан  нарыг, Баян-Өндөр сумын Засаг даргын “Жуух бичиг”-ээр  Дулааны цахилгаан станцын Турбин хими ус бэлтгэлийн хэсгийн дарга Ч.Баярмагнай нарыг шагнаж урамшууллаа.

Баярын хурлын үеэр Ил уурхайн өрөмдлөг тэсэлгээний хэсгийн авто ачигчийн жолооч Н.Эрдэнэбаатарын ая, Баяжуулах үйлдвэрийн Шүүн хатаах хэсгийн шүүлтүүрчин Т.Эрдэнэбатын үг “Эрдэнэтийн өглөө” дууг залуу уран бүтээлчид анх удаа тайзнаа “амилуулан”, холбооны гишүүддээ гэнэтийн бэлэг барьлаа. Мөн А.Амарын талбайд зохион байгуулсан үдшийн цэнгүүнд “Noname”, “Outlaw”,“Flash”хамтлагийн уран бүтээлчид ая дуугаа өргөлөө.  

 

Э.Мөнх-Уянга

Мэдээний төрөл

Календарь

« 9-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Зургийн цомог