• Өглөөний сэргээш цуврал контент #11: Номчи овгийн Дэжидийн БАЙГАЛ

    Төгссөн сургууль: Өмнөговь аймгийн 10 жилийн сургууль, Эрхүү хотын Политехникийн дээд сургууль Мэргэжил: Инженер-химич-технологич Ажилласан туршлага: 1976 оноос Монгол-Зөвлөлтийн хамтарсан уул уурхайн баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Сургалтын төвд багш-орчуулагч, 1977 оноос тус үйлдвэрийн ХЗЭ-ийн хорооны дарга, 1978 оноос Химийн төв лабораторид инженер, ахлах инженер, орлогч дарга, дарга, 1996 оноос Ерөнхий захирлын Нийгмийн асуудал хариуцсан орлогч, 2005 оноос Захиалагчийн албаны даргаар ажиллаж байгаад 2011 оноос Эрдэнэт үйлдвэрийн Ахмадын нэгдсэн зөвлөлийн даргын үүрэгт албыг хүлээн авсан. Мэргэжил дээшлүүлсэн байдал: Уралын мэргэжил дээшлүүлэх институт, Английн Манчестерын их сургуульд Эдийн засгийн удирдлагын, Сингапурт инноваци бүтээмжийн, Японд эргономикийн сургалтаар мэргэжил дээшлүүлсэн. Чин хүсэл: “Юу хийвэл, хүний төлөө байх бол, яавал, энэ ажлыг илүү сайн хийж болох вэ” хэмээн сэтгэлээ чилээн ажилласан он жилүүдээ эргэн хараад “За яахав ээ, энэ дайтай байхад болж” гэж өөртөө дүн тавина. Бусдад дэм болох, хүн гомдоохгүй байх амьдралын чиг шугамаа алдалгүй явсаар өнөөдрийг хүрсэн Д.Байгал дарга Эрдэнэт үйлдвэрт 44 дэх жилдээ хүч хөдөлмөрөө зориулж яваа нь энэ. Эрдэнэт үйлдвэрийн хүний нөөцийн залгамж халааг чадавхжуулан бэлтгэх их ажилд гар бие оролцон, уурхайчин залуусыг дуу хуураар хөглөсөн “Cu-Mo” хамтлагийн суурийг тавилцаж, удирдсан хамт  олноо атгасан гар шиг зангидсан туршлага түүнд бий. Тэр эрдэнэс дээжилсэн Эрдэнэт хэмээх их айлын нэгэн үеийн түүхийг бичилцсэн эрхэм хүмүүн. -Та өглөөг хэрхэн эхлүүлдэг вэ? -“Өнөөдөр амжуулж болох ажлыг маргаашдаа бүү үлдээ” гэж ээж минь захидаг байсан. Энэ зарчмыг амьдралдаа мөрдлөг болгож ирсэн. Шөнө хэчнээн оройтсон ч өглөө 06:30 цагт л сэрдэг, сэрээд хэвтдэггүй. 1976 онд ажилд орсон үеэсээ л ийм дэглэмтэй болж, 44 жил өнгөрсөн байна. Өглөөний агаар чээж дүүрэн амьсгалах мэдрэмж гайхалтай сайхан. Цонх хаалгаа нэвт онгойлгож өглөөний агаараар гэрээ дүүргэх нь өглөө бүр хэвшил болсон зүйлсийн нэг гэж болно. -Таны амьдралын сэргээш юу вэ? Хэнээс, юунаас эрч хүч, урам зориг авдаг вэ? -Сэргээш гэдэг үгийг би амьдралдаа хэрэглэж үзсэнгүй. Сэтгэл сэргэх, урам зоригтой болох гэсэн утга байх. Хүний толгой өглөө хамгийн сэргэг байдаг шүү дээ. Тухайн өдрийн төлөвлөсөн ажлаа тэрхүү толгойг ашиглаж амжуулах л сайхан. Тэгээд ч өглөө эрт агаар сийрэг байхад хүний бүтээмж өндөр, ард бүхэл бүтэн өдөр байгаа гэж бодохоос сэтгэл өег байдаг. Завгүй байж, өөрийн гараар бүтээсэн бүхэн урам сэргээдэг. -Хийж байгаа ажлын тань онцлог юу вэ? -Эвлэлийн ажил, Химийн төв лабораторийн дарга, нийгмийн асуудал хариуцсан захирал, орон сууцны төсөл хөтөлбөрийн зохицуулагч, ахмадын ахлагчаар ажиллалаа. Ерөөсөө л бусдын төлөө зүтгэх хувь төөрөгтэй төрсөн юм шиг санагддаг. Эвлэлийн гишүүд, илгээлтийн эздийг бүртгэж суусан нөхөр, тэднийгээ мэргэжилтэй болгож сургаад, ажил амьдралд нь дэм болж, орон сууц хувьчлах ажлыг хүртэл хариуцаж явлаа. Одоо өндөр насны тэтгэвэрт гарсан ахмадуудаа эрүүл урт наслахад нь чиглүүлээд сууж байна. -Эрдэнэт үйлдвэрийн ажиллагсдын нийгмийн асуудлыг шийдвэрлэж байгаа өнөөгийн хангамж, үйлчилгээг та хэрхэн үнэлж дүгнэх вэ? -Энэ буянлаг ажлын суурийг тавилцаж, эхний дөрвөн удаагийн “Хамтын гэрээ”-ний зохиогч болохын хувьд Эрдэнэт үйлдвэрийн хангамж үйлчилгээг хамгийн оновчтой, зөв, хөөсгүй гэж хэлнэ. -Ажлыг илүү сайн хийхийн тулд өөртөө дадал болгож хэвшүүлсэн зүйлсээсээ хуваалцаач? -Би удирдах ажилтны дадлага туршлагын хувьд удирдах алба хашиж байгаа дүү нартаа нэг л зүйлийг захина. Өөрөө төгс мэдэхгүй, төгс хийж үзүүлж чадахгүй зүйлээ бусдаас хэзээ ч битгий шаардаж бай. Ажилтныхаа түшиж тулах аав нь, ээж нь, ах нь, дүү нь байж чадвал тэдний итгэл, хүндлэлийг хүлээх болно. Зөвхөн түүн дээр тогтсон эвсэг хамт олон л хөдөлмөр тэмцлийн зөв ялалт байдаг юм шүү. -Эрдэнэт үйлдвэр таны харах өнцөг, үзэл бодол, итгэл үнэмшилд хэрхэн нөлөөлсөн бэ? -Улс орныхоо хөгжил цэцэглэлтийн төлөө хийж чадах бүхнээ зориулж, барьж босголцсон тэр л үйлдвэр минь бидний нэг насны бахархал. Ямар ч тохиолдолд түүнийхээ төлөө насан эцэс болтлоо тэмцэх болно. Өөр итгэл үнэмшил гэж үгүй. -Залуу үеийнхэнд хандан таны хэлэх зөвлөгөө? -Эрхэлж байгаа ажил чинь чамайг ардын дууны аялгуу шиг, айзам найргийн мөрүүд шиг баяр баясал, эрэл хайгуулд хөтөлж, өдрийн бодол шөнийн зүүдийг чинь эзэмдэж, ажилд явахдаа хөөрч, ажлаас ирэхдээ гэрэл гэгээ цацруулж байвал та гэр бүлээрээ аз жаргалтай байж чадна аа. Байгаа амьдралдаа сэтгэл хангалуун байж сураарай. Дэлгэрэнгүй...
  • Эрдэнэт сувиллын цогцолборын дэргэдэх ёс зүйн хэсгийн хороонд ажиллах сонирхолтой иргэдийн анхааралд...

    “Эрдэнэт үйлдвэр”ТӨҮГ-ын Эрдэнэт сувиллын цогцолборын дэргэдэх ёс зүйн хэсгийн хороог шинэчлэн байгуулах гэж байгаатай холбогдуулан тус хороонд орж ажиллах сонирхолтой иргэд, мөн нийгэмд үйлчилдэг төрийн бус байгууллагын төлөөлөл нь нэрээ дэвшүүлэх боломжтой юм. Сонирхсон иргэдийн материалыг тус цогцолборын хүний нөөцийн мэргэжилтэн 2020 оны 3 дугаар сарын 6-ны өдрийг дуустал хүлээн авах гэж байна. Салбар хорооны гишүүн нь дараах шалгуурыг хангасан байна. Үүнд: 1. Анагаах ухаан, эрх зүй, хүний эрх, нийгмийн ухаан, сэтгэл судлалын чиглэлээр мэргэшсэн, тухайн мэргэжлээрээ 8-аас доошгүй жил ажилласан, мэргэжил нэгтнүүд болон үйлчлүүлэгч, олон нийтийн дунд нэр хүндтэй байх; 2. Ёс зүйн чиглэлээр сургалтанд хамрагдсан (эмнэлгийн мэргэжилтний ёс зүйн чиглэлээр сургалтанд хамрагдсан буюу ажиллаж байсан бол давуу тал болно) 3. Ёс зүйн зөрчилд холбогдож байгаагүй; 4. Ёс зүйн чиглэлээр ажиллах сонирхолтой зэрэг болно. Хаяг:Эрдэнэт сувиллын цогцолбор ДГТ 408 тоот Утас: 73661 / 75773661,  Дэлгэрэнгүй...
  • Зэсийн үнэ дахин буурлаа

        Шинэ төрлийн корона вирусын халдвар дэлхийн эдийн засагт худалдааны маргаанаас илүү эрсдэл учруулж болзошгүй байна. Корона вирусын талаарх мэдээлэл цацагдсанаас хойш 10 хоногийн дотор зэсийн үнэ 675 ам.доллараар буурсан. Сүүлийн өдрүүдэд корона вирусын талаарх мэдээлэл бараа таваарын үнийн хэлбэлзэлд голлох нөлөө үзүүлж буй. Хятадын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр тус вирусын эсрэг эмчилгээний арга олдсон тухай мэдээлэл цацагдахад 5570 ам.доллар болж буураад байсан зэсийн үнэ 5726 ам.доллар болж өссөн боловч, Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага корона вирусын эмчилгээг бүрэн олсон эсэх нь эргэлзээтэй талаар мэдээлснээр зэсийн үнэ дахин буурах хандлага ажиглагдлаа.     Хятадын сар шинийн амралтын дараах эхний өдрийн арилжаагаар Шанхайн биржийн үнэлгээ есөн хувиар уналаа. Биржид бүртгэлтэй 2600 гаруй компанийн хувьцаа нэг өдрийн дээд хязгаар болох 10 хувиар унасан байна. Үүнтэй холбоотойгоор эдийн засгийн идэвхийг бууруулахгүйн тулд БНХАУ-ын төв банк 129 тэрбэм ам.доллар зах зээлд нийлүүлж, зээлийн бүтээгдэхүүн үйлчилгээний хүүг 0.1 хувиар буурууллаа.      Шинэ төрлийн корона вирусын халдвартай холбоотойгоор Хятадын зэс хайлуулах зарим үйлдвэрүүд үйл ажиллагаагаа хязгаарлах төлөвтэй. Тус вирусын голомт болох Hubei мужийн Huangshi хотод байрладаг Daye Nonferrous зэс хайлуулах үйлдвэр 2020 оны нэгдүгээр улиралд 70 хувийн хүчин чадлаараа ажиллахаар төлөвлөж байгаа талаар тус компани мэдээлэв. Харин Хятадын Зэс Хайлуулах Үйлдвэрүүдийн Худалдан Авалтын Холбооноос үйлдвэрлэлээ бууруулах талаар ямар нэгэн албан мэдэгдэл хийгээгүй байна. Concord Resources худалдааны компанийн судалгаа эрхэлсэн захирал Duncan Hobbs Хятадын зэс хайлуулах үйлдвэрүүд нөхцөл байдал их хүндрээгүй тохиолдолд үйлдвэрлэлээ хэвийн үргэлжлүүлэхийг эрмэлзэнэ гэж ярилаа.  Х.Мөнхцэцэг Дэлгэрэнгүй...
  • М.ЭНХХИШИГ: Бизнес эрхлэгчид хөл дээрээ босох гэж мөлхөж байсан бол одоо алхах хэмжээнд хүрлээ

         Орхон аймагт хэвлэл, хаяг, рекламын үйлчилгээгээр анхдагч “Тод өнгө” ХХК-ийн үйл ажиллагаа, үйлчилгээний цар хүрээ, өсөлт хөгжлийг харуулахаар “Эрдэнэтээ дэмжье” булангийн ээлжит дугаартаа онцоллоо. Эрдэнэт үйлдвэртэй 15 жилийн хамтын ажиллагаатай тус компани үндэсний өв уламжлалыг түгээн дэлгэрүүлэх хорол тоглоомыг хүүхэд багачуудад таниулахаар үйлдвэрлэлдээ модон хийц нэвтрүүлж эхэлжээ. Тус компанийн захирал М.Энххишигтэй ярилцсанаа ийн сийрүүллээ.      -ХЭВЛЭЛИЙН САЛБАРТ БИЗНЕС ЭХЛҮҮЛЭХ САНАА ХЭРХЭН ТӨРСӨН БЭ?     -Энэ салбарт хөл тавьсан түүх их сонин. Нөхөр маань Эрдэнэт үйлдвэрийн Тооцоолон бодох цехэд электроникийн инженер, би Монгол-Швейцарын хамтарсан Ган бөмбөлгийн үйлдвэрт ажилладаг байлаа. Интернет буюу цахим орчныг тийм ч түгээмэл бус ашигладаг байх үед нөхөр маань интернетээр фотошоп программыг судалж, бие даан сурсан. 2002 онд шинэ бизнесээ эхлүүлж байлаа. Компьютер, принтер худалдан авч, Үйлчилгээний төвийн нэг давхарт цээж зураг авах, угаах үйлчилгээ үзүүлснээр бидний ажил эхэлсэн. Нэг эргэсэн хүрд зогсолтгүй эргэдэг юм байна. Залуучуудын сэтгэлгээ энэ салбарт маш их үгүйлэгддэг учраас том хүүгээ энэ чиглэлд сургаж, хөгжүүлэх сонирхол их байна. Хүү маань ШУТИС-ийг мебель, модон эдлэлийн дизайнер мэргэжлээр дүүргэсэн. Одоо компанидаа дизайнераар ажиллаж, маркетингаа хийж, шинэлэг санаагаа хэрэгжүүлж яваад баярладаг.      -ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГАА ТОГТВОРТОЙ ЯВУУЛАХАД ТАНАЙ БАЙГУУЛЛАГЫН ӨНГӨ ТӨРХИЙГ ТОДОРХОЙЛДОГ ГОЛ ЗҮЙЛ ЮУ ВЭ?     -Аливаа байгууллагын баялаг нь хүний нөөц байдаг. Бид хэрэглэгчийн хэрэгцээ шаардлагыг хангахын зэрэгцээ ажиллагсдынхаа ар гэртэй хамтарч ажиллахыг чухалчилсаар ирсэн. Ажилчдаа дэмжих, тэдний авьяасыг олж харах, нээн илрүүлэх, хөгжүүлэх талаас нь илүүтэй анхаардаг. Манайд 16 дахь жилдээ ажиллаж байгаа ажилтан бий. Анх зарын дагуу худалдагчаар ажилд орж байсан бол өнөөдөр ахлах дизайнераар ажиллаж, дунд түвшний удирдах шатанд хүрсэн. Ер нь ажиллагсдадаа компаниараа бахархах сэдэл төрүүлнэ гэдэг удирдлагын хувьд маш том үүрэг хариуцлага. Өнгөрсөн хугацаанд хүний нөөцийн бодлогоо тогтвортой барьж ажилласан нь бидний ялгарах тал болов уу гэж хардаг.      -ТАНАЙ БАЙГУУЛЛАГЫН ҮНЭ ЦЭНИЙГ ТОДОРХОЙЛСОН ХАРИЛЦАГЧДЫНХАА ТАЛААР ЮУ ХЭЛЭХ ВЭ?      -Хамтын ажиллагааг урт хугацаанд хадгалах нь байнгын харилцагчийг бий болгохоос гадна тухайн байгууллага тогтвортой оршин тогтнох, өсөн дэвжих гол хөшүүрэг гэж хэлж болно. 2005 онд Эрдэнэт үйлдвэрийн Баяжуулах фабрикт бүтээмжийн хөдөлгөөн өрнөж эхэлснийг тодхон санаж байна. Тухайн үед Баяжуулах фабрикийн эдийн засагч н.Сувдаа, мэргэжилтэн Л.Дэлгэрмаа, Л.Уранцэцэг, Л.Батгэрэл нар Эрдэнэт хотын хэмжээнд хэвлэлийн үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллагуудад судалгаа хийсэн юм. Судалгааны дүнгээр манай компани шалгаруулалтад тэнцэж, бүтээмжийн чиглэлээр хамтран ажиллах гэрээ байгуулсан. Эдүгээ 15 дахь жилдээ Эрдэнэт үйлдвэртэй хамтран ажиллаж байна. Эрдэнэт үйлдвэр Орхон аймгийн хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулдаг жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг каластр системээр дэмжин ажиллаж, хөгжүүлсний үр нөлөөгөөр гэгээлэг өнгө төрхтэй хаяг, реклам, хүндэт самбарууд хийгдэх болсон. Хэвлэлийн компаниудын өрсөлдөөний дүнд бусдаас шинэлэг байх, техник технологийн дэвшилттэй байх, ажилтнууд нь оюунлаг байх зэрэг олон эерэг үр дүн гарсныг хэлэх нь зөв байх. Дэлхий хавтгайрч байгаа өнөө үед шинэчлэлээс хоцрох ёсгүй л гэж боддог. Тиймдээ ч их хотын соёлоос дутахгүй үйл ажиллагаа явуулахыг эрмэлзэж байна. Ажилчид, удирдлага нь нэг зүг рүү харж чадсан учраас манай компанийн үйл ажиллагаа тогтвортой, байнгын харилцагчтай болсон гэж хардаг.      Биднийг үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэн, компанийн засаглал руу орох хэмжээнд хүртэл явахад Эрдэнэт үйлдвэрийн оруулсан гавьяа их бий. Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжиж, гэрээгээр хамтран ажилласнаар бид хэрэглэгчдийнхээ итгэлийг хүлээсэн. Нэг ажилтны ард хоёроос зургаан ам бүл байгаа гэж бодоход 100 гаруй хүний амьдралд дэмнээ болж байгаа гэж ойлгож болно. Өнөөдөр хэвлэлийн бүх төрлийн үйлчилгээгээр Эрдэнэт үйлдвэртэй хамтран ажиллаж байна. Хамгийн сүүлд л гэхэд, Захиргааны нэгдүгээр байрны гадна талбайд байрлуулсан Эрдэнэт үйлдвэрийн алсын хараа, эрхэм зорилго бүхий хүндэт самбар болон үйлдвэрийн аваргуудын хүндэт самбарыг тус тус урласан. Орон нутагтаа албан татвар төлж, нийгмийн даатгалын санд шимтгэл төвлөрүүлж байгаа нь бидний үүрэг. Зах зээлийн нийгэм рүү шилжсэн манай орны бизнес эрхлэгчид хөл дээрээ босох гэж мөлхөж байсан бол одоо алхах хэмжээнд хүрчихлээ.      -“ӨНГӨЛӨГ АМЬДАРЦГААЯ” ГЭСЭН УРИА ҮГ ЮУГ ИЛЭРХИЙЛДЭГ ВЭ?      -Манайхан өдөр тутмын үйл ажиллагаандаа “Өнгөлөг амьдарцгаая” уриаг мөрдлөг болгон ажилладаг. 2006 онд хамт олноороо ярилцаж, энэ уриа үгийг сонгож байсан. Нэгдүгээрт, бид хэвлэлийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг тул хийж байгаа бүтээгдэхүүнээ тод өнгөтэй байгаасай, хоёрдугаарт хийж гүйцэтгэж байгаа ажилтнуудаа өнгөлөг байгаасай, гуравдугаарт хэрэглэгчийн зүгээс ч дизайны төгс шийдэл бүхий гоё бүтээл гар дээрээ авах сонирхол нь давамгайлдаг тул аль аль талаас нь бодож энэ уриаг санал нэг баталсан.          -ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ НЭР ТӨРЛИЙН ТУХАЙД?     -Манайх самбар, хаяг, офсет хэвлэл, өргөн форматын хэвлэл, бэлэг дурсгал зэрэг 9 чиглэлээр 20-иод нэр төрлийн бүтээгдэхүүн гаргаж, орон нутгийн хэрэглэгчдэдээ үйлчилгээ үзүүлж байна. Хэвлэлийн салбар нэг гаргасан бүтээгдэхүүнээ олон дахин олшруулах боломжгүй байдгаараа онцлогтой. Учир нь, тухайн үйлчлүүлэгчийн захиалгын дагуу, хүсэл сонирхолд нь нийцэх шинэ бүтээлийг сэтгэх, бодох, урлах шаардлагатай болдог. Тэр хэрээр дизайнер ур ухаан, хүч хөдөлмөрөө зарцуулдаг.       Бид үйлчилгээний нэр төрлөө нэмэх зорилгоор энэ жилээс модон хийц урлах ажилд орсон. Үндэсний баяр цагаан сарыг тохиолдуулан уламжлалт наадгайн нэг төрөл болох хорол тоглоомыг үйлдвэрлэж, худалдаанд гаргалаа. Таниулах тодорхой хугацаа шаардлагатай гэж харж байна. Ямартаа ч үндэсний өв уламжлалаа түгээн дэлгэрүүлж, хойч үедээ таниулахад бид чадах бүхнээ хийх болно. Одоогоор модон бэлдцээ Улаанбаатар хотоос татаж, өөрийн байранд тоглоомоо үйлдвэрлэж байна. Үйлдвэрлэлийн шат дамжлага өдөр тутам хийгдэж байгаа ч гар ажиллагаа ихтэй, нэг тоглоомыг бэлэн болгоход тал бүрийг нь зүлгүүрдэж, 3 давхарлан лакдах зэргээр 1008 удаагийн ажиллагаа ордог тул олон тоогоор гарах боломжгүй байна. Одоогоор 100 орчим тоглоом худалдаанд гаргасан.  Хорол тоглоом нь хүн хоорондын амьд харилцаа үүсгэсэн, сэтгэх чадварыг хөгжүүлсэн, биесээ хүндэлсэн агуулгын хувьд баялаг уламжлалтай.          -БИЗНЕСИЙГ ӨРГӨЖҮҮЛЭХЭД САНХҮҮГИЙН САХИЛГА БАТ ЧУХАЛ БОЛОХ НЬ ХАРАГДДАГ. ТАНЫ ХУВЬД ЭНЭ ТАЛ ДЭЭР БАРИМТАЛДАГ ЗАРЧИМ?      -Санхүүгийн сахилга бат чухал байлгүй яахав. Манайх байгууллагын соёлдоо нэвтрүүлсэн нэг онцлог зүйл нь цаг баримтлах хувийн соёл байдаг. Анх байгуулагдахдаа нэг минут хоцрохгүйгээр ажилдаа ирнэ гэсэн соёлыг тогтоож, түүнийгээ хэвшүүлсэн. Өнөөдөр энэ зарчмаараа л яваа. Шинэ ажилтанд ч энэ шаардлагаа тавьдаг. Нэг минутаар хоцорч ажилдаа ирэх, нэг минутаар түрүүлж ажлаас гарах гэсэн ойлголт манайханд байхгүй. Харин хүний нөөцийн дараа тавигдах гол хөрөнгө оруулалт нь мэдээж техник технологийн шинэчлэлтийн асуудал орно. Цаг үеэ даган бид илүү боловсронгуй болох ёстой. Санхүүгийн сахилга бат сайн байснаар өнөөдөрт хүрсэн гэж боддог. 2002 оноос эхлэн ашгаасаа үйл ажиллагаагаа өргөжүүлж,  нэг компьютерээ олон төрлийн машинаар нэмсэн дээ.      -ОРОН НУТАГТ МЭРГЭЖЛИЙН БОЛОВСОН ХҮЧНИЙ ХҮРЭЛЦЭЭ ХЭР БАЙНА ВЭ?     -Анх хүмүүсээ тодорхой хэмжээнд сургаж ажиллуулдаг байсан бол сүүлийн үед мэргэжлийн залуу боловсон хүчнээр хүний нөөцөө бүрдүүлэх болсон. Манайх орон тооны 18 ажилтантайгаас дийлэнх хувийг нь залуучууд эзэлж байна. 2002 оноос өнөөдрийг хүртэлх хугацаанд тогтвортой ажилласан 6 хүн бий. Бусад нь 5-8 жил ажиллаж байна.      -2020 ОНД ХИЙХЭЭР ТӨЛӨВЛӨСӨН ХАМГИЙН ТОМ АЖИЛ ЮУ ВЭ?      -Бид одоогийн байрандаа 18 жил тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулсан гэж бодохоор чамгүй хугацаа өнгөрчээ. Сүүлийн 7 жилийн турш өөрийн гэсэн үйлдвэрийн байртай болохыг мөрөөдөж, барилгаа барьж эхэлсэн. Тухайн жилийн ашгаасаа тодорхой хуримтлал үүсгэх замаар уг барилгын ажлаа бага багаар явуулсан. Энэ жил дуусгана гэсэн зорилт тавьсан. Ажлын байртай болсноор ажиллах орчин нөхцөл сайжрахын зэрэгцээ ажлын байр нэмэгдэх, үйл ажиллагааны цар хүрээгээ тэлэх боломж бүрдэх юм. Тэгэхээр энэ онд өргөн хэвлэлийн машинаа илүү шинэ технологи руу шилжүүлж, ирэх 3 жилд төмөр хийц рүү орох бодолтой байна. Төмрийг лазераар зүсэж, томоохон төмөр хийц гаргахаар төлөвлөсөн.      Алсдаа эрдэнэс шигтгэсэн, үнэ цэнтэй хорол тоглоом бүтээхийг зорьж байна. Үнэ цэнэ агуулсан бүтээл худалдаанд гарахын хэрээр манай орлого ч өсөн нэмэгдэнэ. Тэр үед компаниа хувьчилж, ажиллагсдадаа хувь эзэмших эрх олгох бодолтой явна. Тэр хүн зөвхөн цалингаа аваад ажил хийх нь сонин биш. Харин амьдралынхаа нэгэн үеийг хамтдаа үдэж, бие, сэтгэл зүрхээ энэ компанийн хөгжилд зориулсан тэдгээр хүмүүс яагаад хувь эзэмшиж, өөрийн өмчийн компанитай болж болохгүй вэ гэсэн бодолтой явдаг. Санаж явбал бүтнэ гэдэг дээ. Бид бүтээхийн төлөө ажиллах болно.       -СҮҮЛИЙН АСУУЛТЫГ ТАНД ҮЛДЭЭЕ?     -Бидэнд итгэж, өнөөдрийг хүртэл хамтран ажиллаж ирсэн үйлчлүүлэгч, харилцагч байгууллагууддаа талархал илэрхийлье. Бизнесийн хөгжлийн замаар хамтдаа урагшилж, эх орныхоо, Эрдэнэт хотынхоо хөгжилд хувь нэмэр оруулж байгаадаа бид үргэлж баяртай байх болно. И.Чинтогтох Дэлгэрэнгүй...
  • Сарын эхний 10 хоногт 907 мянган тонн хүдэр боловсруулжээ

        Эрдэнэт үйлдвэрийн уурхайчид 2 дугаар сарын эхний 10 хоногт 678.2 мянган метр куб уулын цул гаргаж, төлөвлөгөөг 99.2 хувьтай биелүүлэн ажилласан байна. Харин 332.8 мянган метр куб хөрс хуулалтын ажил гүйцэтгэж, төлөвлөгөөг 102.7 хувиар биелүүллээ. Энэ хугацаанд хүдэр олборлолтын хэмжээ 878.3 мянган тонны гүйцэтгэлтэй байсан бол баяжуулагчид 907.7 мянган тонн хүдэр боловсруулав. Хүдэр дэх зэсийн агуулгын төлөвлөгөө 100 хувиар биелж, молибдены агуулга 98.09 хувьтай байв. Зэсийн металл авалт 100.5 хувиар, молибдены металл авалт 103.2 хувиар тус тус биелж, баяжмал дахь металл авалтын төлөвлөгөө 101.6-102.4 хувиар биелсэн дүнтэй байна. Мөн баяжмал дахь зэсийн агуулга 102 хувь, молибдены агуулга 104.3 хувийн биелэлттэй гарчээ. Сарын эхний 10 хоногт 16641  тонн баяжмал ачигдаж, зэсийн баяжмалын чанар нь 102 хувь, молибдены баяжмалын чанар 104.3 хувиар биеллээ. М.Балжинням Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, байгууллагын зохион байгуулалт, архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын үзлэгт тэргүүн байр эзэллээ

         Монгол Улсын Засгийн газраас дөрвөн жилд нэг удаа зохион байгуулдаг “Байгууллагын ажлын зохион байгуулалт, архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын үзлэг”-ийн 2019 оны ээлжит үзлэгээр “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын хамт олон тэргүүн байрт шалгарчээ. Өмнө нь тус үйлдвэр 2015 оны улсын үзлэгт тэргүүлж байсан бол 2019 онд  үйл ажиллагаагаараа дахин манлайллаа.      Төрийн байгууллагын ажлын зохион байгуулалт, архив, албан хэрэг хөтлөлтийн улсын үзлэг Засгийн газрын улсын үзлэг зохион байгуулах тухай 150 дугаар тогтоол, Ерөнхий сайдын “Улсын үзлэг явуулах төв комиссын бүрэлдэхүүн, удирдамжийг батлах тухай” 46 дугаар захирамжийн дагуу өнгөрсөн оны 6 дугаар сард “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-т явагдсан. Саяхан, Засгийн газраас баталгаажуулсан тус үзлэгийн нэгдсэн дүнгээр “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ улсын хэмжээнд үйл ажиллагаа явуулж буй төрийн өмчит компани, төсөвт байгууллага, улсын үйлдвэрийн газруудаас хамгийн өндөр буюу 97.25 хувийн оноо авч тэргүүлжээ. Энэхүү үнэлгээ нь маш өндөр үзүүлэлт гэдгийг улсын үзлэгийн комиссынхон онцолж, үзлэгийн дүгнэлтдээ Эрдэнэт үйлдвэрийн удирдлага болон ажилтан ажиллагсад энэ хугацаанд зохион байгуулалт, албан хэрэг хөтлөлтийн чиглэлээр үйл ажиллагаагаа тогтвортой сайжруулж, ахисан түвшинд ажиллаж буйг цохон тэмдэглэсэн байна. Мөн Эрдэнэт үйлдвэрт байгууллагын зохион байгуулалт, архив албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаанд цахим хэлбэрийг нэвтрүүлсэн нь мэдээллийн технологийн чиглэлээр санаачилгатай ажилласныг үнэлсэн байна. Түүнчлэн комиссын зүгээс Эрдэнэт үйлдвэрийн үйл ажиллагааг төрийн өмчит бусад байгууллага болон орон нутгийн төр засгийн байгууллагуудад сурталчлах, тэргүүн туршлага хуваалцах чиглэлийг гаргаж, үүнийг үзлэгийн нэг үр дүн гэж үзжээ.     Байгууллагын зохион байгуулалт, архив, албан хэрэг хөтлөлтийн үйл ажиллагаагаар улсад тэргүүлсэн үйлдвэрийн удирдлага хамт олонд уг ажлын зохион байгуулалтыг хариуцаж ажилладаг бүтцийн нэгжийн хувьд Захиргаа, хүний нөөцийн бодлогын газрын дарга О.Отгонбаяр талархал илэрхийлж, амжилтаа улам ахиулж ажиллахыг хүсэв. Тэрээр, “зөвхөн улсын үзлэгт тэргүүлэх нь бидний зорилго биш юм. Ажлаа илүү сайжруулж, баримт бичгийн өндөр эргэлттэй, том бүтэцтэй үйлдвэрийн хувьд арга барил, үйл явцыг улам боловсронгуй болгох, цахим хүний нөөц, цахим албан хэрэг хөтлөлт, цахим ажлын зохион байгуулалт гэсэн чиглэлийг баримтлан хэрэгжүүлж байгааг улсын үзлэгийн комиссынхон үнэллээ” гэсэн юм. М.Балжинням   Дэлгэрэнгүй...
  • Хөгжил дагуулах “Цутгуур”-ын шинэчлэл

         Тээрмийн хуяг, экскаваторын шанага, автогрейдрийн хусагч гээд Эрдэнэт үйлдвэртээ нэн хэрэгцээтэй цутгамал бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг ЗМЗ-ын Цутгуурын цехэд томоохон бүтээн байгуулалт өрнөж буй. Энэхүү ажлыг сурвалжлахаар очсон биднийг цехийн дарга М.Мөнхсайхан газарчлав. Хэвний хэсгийн технологийг өөрчилж, тоног төхөөрөмжийг бүрэн шинэчилж байгаагаас өнгөрсөн оны 11-р сарын нэгнээс энэ оны 5-р сарын нэгэн хүртэл цутгуурын үйлдвэрлэлийг зогсоожээ. Эхний байгууламжаар ороход л нүргээн их, ажил буцална. Энд ч гагнуурын очис гялалзан, тэнд ч машин дээрээс зуурмаг буулгаж, хэсэг хүн бетон цутгаж, зарим нь ямар нэгэн зүйлийн хэмжээ авч харагдана. Засвар механикийн заводын Цутгуурын цех, Засвар угсралт, Барилга засварын цехийн ажилчид зогсоо чөлөөгүй ажиллана. Тэдний дунд хэд хэдэн орос ажилчин ч харагдана. Хуучин элсний “яам”-уудыг буулгажээ. Энд ваакум хальсны хэв суурилуулахаар зэхэж байгаа аж. Өргөгч кран, бас бус техник ажиллаж, ажилчид овор ихтэй ачаа буулгана. “Энд кварцын, эргэлтийн, хромт элсний нөөцийн бункер, ялгагч суурилуулж байна. Өмнө нь хэвний элс, шаврын технологитой байсан. Дараа нь үүн дээр нэмэгдээд ХТС буюу хүйтнээр хатууруулах холимог, ваакум хальсны технологитой болсон. Одоо элс шаврын технологио бүрэн халаад хүйтнээр хатууруулах холимог, ваакум хальсны технологио давхар явуулах юм. Элс шавраар цутгамлын хэв хийдэг технологийн үед ашигласан элс 100 хувь хаягддаг байсан бол ХТС, ваакум технологийн үед элсээ буцааж шигшээд дахин ашиглана гэсэн үг. Энэ технологийг нэвтрүүлснээр нэлээд олон материал хэрэглэгдэхээ болино. Хэв бэлтгэх тасагт хагас автомат шугамтай болох юм. Энэ шинэчлэлийн дүнд манайх дэлхийн дэвшилтэт үйлдвэрүүдтэй хөл нийлүүлнэ” гэж цехийн дарга ярилаа.      Хуучин тоног төхөөрөмж 1970-аад онд Оросод үйлдвэрлэсэн, гар ажиллагаа ихтэй, ажлын байр нь байнгын чичиргээтэй, тоос шороотой байсан бол одоо хүний биед сөрөг нөлөөгүй болох аж. Өмнө нь цехэд байсан овор ихтэй тоног төхөөрөмж болон туузан дамжуулагчид огт үгүй болжээ. Цутгуурын цехэд цагт 50 тонн хольц зуурах хүчин чадалтай автомат машин шинээр суурилуулсан байна. 2009 оноос хойш суурилагдсан 30, 10 тонн хольц бэлтгэх машин, хэвний голч бэлтгэх бүрэн автомат машин бий. Эдгээр тоног төхөөрөмж 10 гаруй жил бүтээмж сайтай ажиллаж буй. Барилга засварын цехийнхэн автомат шугамны голд явах тэргэнцрийн замын нарийвч хийж бетондож харагдана. М.Мөнхсайхан дарга “Одоо угсралтын ажил 70 орчим хувьтай явж байна. 5-р сарын нэгэн гэхэд ашиглалтад оруулах төлөвлөгөөтэй. Хэвний хэсэгт ашигладаг модон загварууд 100 хувь шинэчлэгдэж байгаа. Хэвний хэмжээ, технологи өөрчлөгдсөн болохоор бүхнийг шинээр хийлгэж байна. Технологио өөрчилснөөр хэвнээс үүдэлтэй гологдол тэг рүү тэмүүлнэ. Цутгуурын цехээс зөвшөөрөгдөх 3,8 хувьтай гологдлыг багасган 2,3 хувиас ихгүй болгох зорилготой” гэв.       Үйлдвэрлэл зогссон үеийг ашиглан эднийхэн тоног төхөөрөмжүүддээ урсгал засвар хийж байна. Хайлах хэсгийн дарга Б.Бат-Эрдэнийн удирдлаган дор ган төмөр хайлдаг зуухнуудын доторлогоо хийж, хэсгийнхээ шалыг өөрсдийн хүчээр тэгшилж янзалжээ.      Цехийн гадна байрлах Материалын агуулахад холигч, хацарт бутлуур, элс хатаах төхөөрөмж, хатаалгын зуух гэсэн дөрвөн том тоног төхөөрөмж суурилуулжээ. Өнгөрсөн онд гүүрэн кран мөн шинээр сууриллуулсан гэсэн. Энэ агуулахад загварын зориулалттай панерууд хураажээ. Өмнө нь загвараа банзаар хийдэг байсан бол, панераар хийснээр ус чийгэнд далийж мурийхгүй бат бэх болох аж.       Бидний сурвалжилгын үеэр хамт явсан цехийн даргын утас байнга дуугаран, “Үүний будгийн өнгийг хараад өгөөч, байрлал нь энд байвал болох уу” гэх зэргээр шавдуулна. Энэ бүхэнд мань эр зааварчилга өгөхөөр “гүйнэ”.  Хэвчнээс ажлын гараагаа эхлэн 17 дахь жилдээ энэ цехийн бүхий л ажил албан тушаал хашсан М.Мөнхсайхан цехийн даргаар томилогдоод удаагүй ч их бүтээн байгуулалтын өдөр тутмын явцыг зохион байгуулахад сэтгэл, зүтгэлтэй, ачаалалтай ажиллаж байгаа нь мэдрэгдэв.      Бид энэ үеэр бүтээн байгуулалтад оролцож буй зарим хүмүүстэй уулзаж ярилцсан юм.      Барилга засварын цехийн барилга угсралтын хэсгийн мастер Т.ЭРДЭНЭМЯГМАР:      -Манайх ЗМЗ-ын Цутгуурын цехийн барилгын үндсэн суурь хийцлэлийн ажлыг бүрэн хийлээ. Элсний бункер, шигшүүр, жи краны суурь, кабелийн суваг, каналын ажил гүйцэтгэлээ. 2019 оны 11-р сарын эхээр эхэлсэн ажил маань 100 хувь хийгдлээ. Өнөөдөр тэргэнцрийн суурийн бетон цутгалтын ажил дуусч байна. Цаг хугацааны хувьд шахуу, хүндрэл бэрхшээл байсан ч Эрдэнэт үйлдвэрийн бүтээлч хамт олон нэгэн цул болж ажилласан болохоор асуудлыг ярилцаад газар дээр нь шийдээд явсан. Бид ажлаа төлөвлөгөөнөөс дөрөв хоногийн өмнө гүйцэтгэлээ. Барилга угсралтад манайхаас 50-60 хүн ажиллалаа.  Тэргэнцрийн суурь, элсний бункер гэх зэрэг маш нарийн ажиллагаатай ажлууд хийсэн.  Араас нь тоног төхөөрөмжийн угсралт явагдах учраас бид ямар нэгэн алдаа гаргах эрхгүй, 100 хувийн гүйцэтгэлтэй ажиллалаа.   Засвар угсралтын цехийн мастер Б.ГАЛТБААТАР:      -11-р сарын нэгнээс тоног төхөөрөмжийн буулгалтын ажил эхэлсэн. Энэ ажлаа төлөвлөгөөний дагуу хийсэн. Ажлын байрны тоос шороо ихтэй яггүй байсан ч хамгаалах хэрэгслээ бүрэн хэрэглэж, аюулгүй байдлаа ханган ажиллалаа. Манай дөрвөн бригадын 25 хүн ажилласан. Зарим үед өргөх даац буулгаж буй зүйлээ даахгүй зэрэг хүндрэл тулгарсан ч тэр бүхнийг зургийн дагуу техникийн хүчээр буулгасан. Бид автокран, автовишк, сагстай өргөгч ашигласан. Мөн материал бэлтгэх агуулахад 4 номерын 2 бункер угсарсан. Элс тээвэрлэх 133 мм-ийн шугам хоолой угсарна. Материал бэлтгэх тасагт том оврын таван бункерын угсралт хийж байна. Хэвний хэсэгт 12,5 тонн жинтэй ХТС-60, мөн ХТС-30 бункер угсарлаа. Шигшүүрийн хэсэгт халуун элсний бөөрөнхий бункер угсарна. 10 тоннын даацтай жи краны угсралт, тулгуурын хэмжилт хийж байна.  Бид ажлаа аюулгүй хийж дуусгах зорилготой ажиллаж байна.    Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аварга, хэвчин Б.БААТАРХҮҮ:      -“Цутгуурын цехэд хэвчнээр 24 дэх жилдээ ажиллаж байна. Миний хувьд энэ цехийн түүхэн бүтээн байгуулалтыг нүдээр харж, гар бие оролцож яваа маань сонирхолтой бас бахархалтай хэрэг. Технологи өөрчлөгдөж, тоног төхөөрөмж шинэчлэгдсэнээр ажлын байр ажилчинд ээлтэй болж, бүтээгдэхүүний чанар илүү сайжирна. Гарын ур, мэдрэмж шаардсан энэ сайхан ажил мэргэжлээ би  15 хүнд өвлүүлсэн. Нэг шавь маань гэхэд манай цехийн дарга болчихсон явж байна. Энэ сайхан үйлдвэрээрээ, ажил хөдөлмөрөөрөө, шавь нараараа би бахархдаг” гэв.     Хэвний хэсгийн мастер, Хоккейн спортын олон улсын хэмжээний мастер П.БАТЗАЯА:      -2006 онд Ш.Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургуулийг металлургич инженер мэргэжлээр төгсөөд, 2007 оноос одоог хүртэл Цутгуурын цехэд ажиллаж байна.  Манай хэсэгт орчин үеийн дэвшилтэт тоног төхөөрөмж суурилуулж байгаад бид их баяртай, урам зоригтой байгаа. Гадаадаас өндөр үнээр авдаг тоног төхөөрөмжийн эд ангийг өөрсдөө үйлдвэрлэдгээрээ бахархдаг. Энэ шинэчлэлийн дараа бүтээмж улам нэмэгдэж, ажлын орчин сайжирч, олон эерэг өөрчлөлт гарна гэдэгт итгэж байна. Энэ бүтээн байгуулалтад гар бие оролцож байгаадаа баяртай байна.      Засвар механикийн заводын Цутгуурын цех 1980 оны 12-р сарын 31-нд анх ган хайлуулж, Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ тоног төхөөрөмж, эд ангийг цутган үйлдвэрлэж эхэлсэн бол 40 жилийн ойн босгон дээр Үйлдвэрийн газраас том төсөл хэрэгжүүлж, тус цехийн тоног төхөөрөмж  шинэчлэгдэн, технологи өөрчлөгдсөнөөр дэлхийн дэвшилтэт үйлдвэртэй хөл нийлэхүйц болох нь ээ. Эрдэнэт үйлдвэрийн найдвартай ар тал болсон Засвар механикийн завод ийнхүү цутгамал бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх цар хүрээгээ тэлж, олон жил өндөр бүтээмжтэй  ажиллах  хөрс сууриа зэхэж байна. Я.Энхтуяа Фото: Ш.Лхамсүрэн Дэлгэрэнгүй...
  • Түүхийн захиалга - Цаг хугацааны давхцал /эргэцүүлэл/

    Технологийн сургуулиас үйлдвэрийн ажилтнуудын дунд зарласан Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар Ш.Отгонбилэгийн тухай эссэ бичлэгийн уралдаанд тэргүүн байр эзэлсэн Маркетингийн хэлтсийн Олон нийттэй харилцах албаны сэтгүүлч У.Цэрэнбатын бүтээлийг хүргэж байна. Заримдаа агшин зуурын явдал бидний төлөө байсан юм шиг санагдана. Тэд эхлүүлж, тэд хамт дуусдаг. Тэдний үйл хэргийг дурсаж, тэд мөнхрөөсэй гэж би хүснэм... Ш.Отгонбилэг /1952-2001/ “2001 оны нэгдүгээр сарын 14. Увс аймгийн Малчин суманд “Ми-8” нисдэг тэрэг осолдож УИХ-ын гишүүн Ш.Отгонбилэг, НҮБ-ын Хүн амын сангийн ажилтан Б.Баярмаа, “Гамма” агентлагийн гэрэл зурагчин Ц.Батзориг, нисдэг тэрэгний техникч Д.Отгон, НҮБ-ын ажилтнууд, Японы “NHK” телевизийн сэтгүүлчид амиа алдлаа”  гэсэн мэдээ өдөржин дотуур байрны ТВ-ээр цацагдав. Энэ өдөр Ням гараг байлаа. Бүтэн сайн өдөр бүр “UBS” телевиз уран сайхны таван кино дараалан гаргадаг цагаар “үл таних” хүний тухай мэдээлэл хөвөрнө. Энэ онд би есдүгээр ангийн сурагч байсан юм. Маш тод санаж байна. ТҮҮХИЙН ЗАХИАЛГА “ШО ба Эрдэнэт” 1952 он. Шагдарын Отгонбилэг Завхан аймгийн Дөрвөлжин суманд төрсөн. 1964 он. Дөрвөлжин сумын бага сургуулийг 12 настай хүү онц дүнтэй төгсөн, аавтайгаа хамт нийслэл хотыг зорьж байх энэ мөчид “Эрдэнэтийн овоо”-ны орчимд хүдэр байгааг Монгол, Чехословакийн хамтарсан геологичид тогтоож байлаа. 1973 он. Уулын баяжуулах “Эрдэнэт” үйлдвэрийг байгуулах гэрээнд Монгол Улсыг төлөөлж Сайд нарын зөвлөлийн дарга Ю.Цэдэнбал, ЗХУ-ыг төлөөлж, тус улсын Сайд нарын зөвлөлийн орлогч дарга И.Т.Новиков нар гарын үсэг зурж, шинэ хот бүхий, баяжуулах үйлдвэрийг нэг тэрбум рублиэр барьж байгуулахаар тохиролцов. 1974 онд Булган аймгийн Эрдэнэт хороо “Эрдэнэтийн овоо”-ны арын хөндийд шав тавьж байлаа. Энэ үед Ш.Отгонбилэг, Геологи, уул уурхайн яамны Эрдэнэтийн боловсон хүчнийг бэлтгэх бодлогын хүрээнд Эрхүүгийн техникийн их сургуульд сурахаар Зөвлөлт рүү дөрөө жийв. 1976 он. Энэ оны нэгдүгээр сарын нэгний байдлаар Эрдэнэт хотод 40 мянган м3 бетонин зангилаа, төмөр бетон цех, Арматурын цех, Механикжуулалтын бааз, Захиргаа аж ахуй үйлчилгээний хоёр корпус, талх барих газар, Эмнэлэг, 964 хүүхдийн сургууль, 400 ортой хүүхдийн хоёр цэцэрлэг ашиглалтад ороод байлаа. Ш.Отгонбилэг Зөвлөлтөд боловсрол эзэмшиж байхдаа англи, орос хэлийг ахисан түвшинд судалж, уул уурхайн инженер, улс төрийн эдийн засаг, түүх нийгэмд шамдан суралцсан байв. Тэрээр их сургуулиа онц дүнтэй төгсөж, уул уурхайн инженер-маркшейдерийн диплом өвөртлөн эх орондоо ирж, Уул уурхайн яамны сайд П.Очирбатын томилгоогоор мэргэжилтэн болсон юм. 1976-1981 он. Ш.Отгонбилэг Уул уурхайн яаманд мэргэжилтнээр ажиллаж байгаад, газар, хэлтсийн дарга хийж, ОХУ-д аспирантурт суралцан, “Эрдэнэтийн орд газрын хүдрийн чанар, агуулгыг дундчилах нь” сэдвээр эрдмийн цол, докторын зэрэг хамгааллаа. Тэрээр Москвагийн Уул уурхайн Их сургуулийн эрдмийн зөвлөлийн талархлыг хүлээж байсан юм. 1978 онд Эрхүүгийн Анагаахын дээд сургуулийг эм зүйч мэргэжлээр дүүргэсэн, Дорноговь аймгийн Д.Туяа бүсгүйтэй гэрлэж, гэрээ засч, өрхийн тэргүүн боллоо. Энэ оны 12 дугаар сарын 14-нд “Эрдэнэт” үйлдвэр  анхны баяжмалаа гаргаж, жилд 4 сая тонн хүдэр боловсруулах хүчин чадалтай эхний ээлжээ ашиглалтад оруулсан билээ. ДАВХЦАЛ “ЭРДЭНЭТ ба ШО” 1989 он. Энэ оны аравдугаар сарын 20-нд Ш.Отгонбилэг 50:50 хувийн оролцоотой, Монгол, Оросын хамтарсан “Эрдэнэт” үйлдвэрийн анхны монгол захирлаар томилогдлоо. Энэ онд Уулын баяжуулах үйлдвэрийн тавдугаар ээлж ашиглалтад орж, жилд 20 сая тонн хүдэр олборлох, боловсруулах хүчин чадалтай болов. “Эрдэнэт” үйлдвэр Монгол Улсын төсвийн 60 хувийг дангаараа бүрдүүлж байлаа. 1990 он. Монгол улсын эдийн засаг туйлдаж, эх орон “Эрдэнэт”-ийн уурхайчдын нуруун дээр байв. Энэ үед Ш.Отгонбилэг Лондонгийн металлын зах зээлд зэсээ борлуулж, дэлхийн уул уурхайн “магнат”-уудтай бизнес хийн, ухаан уралдуулж байлаа. 1991 он. Монголын талын хувийг 51-д хүргэх түүхэн шийдвэр Ш.Отгонбилэгийнх байсан юм. 1994 он. “Эрдэнэт” үйлдвэрийг 1994-2004 он хүртэл хөгжүүлэх шинэ концепц батлагдаж, “Тэсрэх бодисын үйлдвэр” ашиглалтад оруулан, энэ төрлийн бүтээгдэхүүнийг дотооддоо үйлдвэрлэх болов. Ш.Отгонбилэг “ирээдүй”-г төлөвлөн өнөөгийн Эрдэнэт хотын хөгжлийг харж байсан.  1996 он. Ш.Отгонбилэг энэ оны 11-р сарын 15-нд Технологийн сургуулийг нээж үг хэлэхдээ, “Цаашид энэ сургууль үйлдвэрлэлийг эрдэм шинжилгээ, судалгаа, төслийг амжилттай хослуулсан цогцолбор байх ёстой” гэсэн. Түүний үг биеллээ олсон. 1989-1998 он “Эрдэнэт” үйлдвэр, Шагдарын Отгонбилэг хоёрын Монголоо тээсэн он жилүүд байлаа. Монголын Олимпийн хорооны Ерөнхийлөгч асан Д.ЗАГДСҮРЭН: / “Өнөөдөр” сонин 2004 он/ “1999 онд би Чингэлтэй дүүргийн Эрүүл мэндийн төвийн эмчилгээ эрхэлсэн орлогчоор ажиллаж байсан бөгөөд Спортын эмнэлгийн холбооны шугамаар МҮОХ-ны ээлжит чуулганд төлөөлөгчөөр оролцож байлаа. Энэ чуулганаар түүнийг Ерөнхийлөгчөөр дахин сонгосон. Хурал завсарлангуут гарахаар явж байтал Орхон аймгийн Спорт хорооны дарга Н.Зулбаатар /агсан/ тааралдаад “Өөрийг чинь Шо дарга дуудаж байна” гэдэг юм. Анх нүүр тулж уулзаж байгаа нь тэр. Бид нэг их удаан ч ярилцаагүй. “Одоо дэд ерөнхийлөгчөө сонгоно. Таны нэрийг би дэвшүүлэх гэж байгаа” гэлээ. Тэгээд хурал үргэлжилж, намайг дэд ерөнхийлөгчөөр сонгох тухайгаа хэлэхэд хүмүүс дэмжсэн. Хүдрийн ил уурхайн дарга асан Н.БЯМБАДОРЖ: /С.Зэвсэг “Монголоо тээсэн он жилүүд” ном 2008 он/ “Их сонин. Өрөөнд нь ороход ширээн дээр нь нэг ч бичиг цаас байдаггүй. Асуудлыг шийдэж байгаа байдал нь их онцлогтой. Тун өөр хүн болох нь тод байсан. Би залуу байхдаа илүү ярьчихвий гэж айдаг байлаа. Мань хүнд юм ярихдаа давтвал “Чи замбараагүй ярьж байна шүү. Цэгцтэй ярь. Надад чамтай наль наль гээд байх цаг байхгүй. Бүх юмаа бэлдчихээд орж ир” гэнэ. ШО ер нь 24 цагийн хэдэн цагт нь унтдаг юм болоо гэж бид гайхдаг байлаа.” Засвар механикийн заводын дарга асан Д.АДЬЯА: “Хангалттай эрх мэдэл өгч, чөлөөтэй сэтгэх боломж олгодог байсан нь түүний удирдах ухаан байсан.” Геологи, эрдэс судлалын ухааны доктор, Монгол Улсын зөвлөх инженер Г.ЖАМСРАНДОРЖ: /25ТВ “Хусавч арилахгүй үнэн” нэвтрүүлэг 2017 он/ “Оюутолгой ордыг нээсэн нь Ш.Отгонбилэгийн санаачилгаас үүдэлтэй. Тэр анх 1994 онд АНУ-ын Магма коппер компанитай хамтарч “Эрдэнэт-магма” хамтарсан компани байгуулж Монголд зэсийн том орд олох ажлыг эхлүүлсэн юм. Хожим гадны хөрөнгө оруулагч нар нь олон удаа солигдож эцэстээ “Рио Тинто” болсон түүхтэй. Ш.Отгонбилэг Монгол улсыг Лондонгийн Металлын биржид хүрэх гарцыг нээж, дэлхий мэддэг болсон.” ЭРГЭЦҮҮЛЭЛ 1998 он. Ц.Элбэгдоржийн Засгийн газар, Төрийн өмчийн хорооны дарга З.Энхболд, Д.Одхүү нарын “Эрдэнэт” үйлдвэрийн Ерөнхий захирал Ш.Отгонбилэгийг өрөөний хаалгыг эвдэн орж, “Төр өмчөө мэднэ” хэмээн битүүмжлэн, Ерөнхий захирлаар Д.Дорлигжавыг томиллоо. 2000 он. УИХ-ын ээлжит сонгууль. МҮОНТ-ийн захирал асан Ц.Оюундарь сонгуулийн өмнөхөн Ш.Отгонбилэгийн тухай “Зууны луйвар” нэртэй нэвтрүүлэг хийж, олныг шуугиулж байв. Гэвч Завхан нутгийн зон төрсөн хүүгээ, төр засуулахаар УИХ-ын гишүүнээр сонгосон юм. 2001 он. “2001 оны нэгдүгээр сарын 14. Увс аймгийн Малчин суманд Ми-8 нисдэг тэрэг осолдож УИХ-ын гишүүн Ш.Отгонбилэг, НҮБ-ын Хүн амын сангийн ажилтан Б.Баярмаа, “Гамма” агентлагийн гэрэл зурагчин Ц.Батзориг, нисдэг тэрэгний техникч Д.Отгон, НҮБ-ын ажилтнууд, Японы “NHK” телевизийн сэтгүүлчид амиа алдлаа.” Шагдарын Отгонбилэг Монголын их заяанд Отгонтэнгэр хайрхан шигээ шүтэн залбирч, түүнд зүтгэн, өдөр бүрийг ургах наран адил өөдрөгөөр хардаг байсан. Тэр Монгол хүний IQ, EQ дэлхийд хаа хүрэхийг тогтоосон “түвшин”, “шалгуур” байлаа. “Ш.Отгонбилэг судлал” Монгол хүний тэмүүлэл, өнөө цагийн бахархал байх учиртай. Бид түүнд, бас түүхэнд өртэй. Хөх тэнгэрийн захиасаар их хүмүүн төрдөг хуультай... У.Цэрэнбат Дэлгэрэнгүй...
  • Бүтээмжийн үйл ажиллагаа үр дүнгээ өгсөөр...

          Эрдэнэт үйлдвэрийн хэмжээнд сайн саналын системийн үйл ажиллагаа өсөлттэй байна. Өнгөрсөн онд ажилтнуудаас ажил сайжруулахад чиглэгдсэн 7204 санал бүртгэгдсэн бөгөөд санал гаргалт 62 хувиар өсөж, хэрэгжилт 53 хувьтай байлаа. Харин 5 сайн үйлсийн хүрээнд бүтцийн нэгжүүдийн 1257 ажлын байранд үнэлгээ хийгдэж, ХАБЭА, 5С-ийн чиглэлээр 3358 санал гарснаас 60 хувь нь хэрэгжсэн байна. Мөн 600 орчим ажлын байр 5С-ийн хэрэгжилтийн түвшин ахиулж, 186 ажлын байр 5С-г хэвшүүлэгч түвшинд шалгарч урамшуулал хүртсэн юм. Үүний үр дүнд ажлын байрны эрүүл ахуй, эмх цэгц, зохион байгуулалт, сахилга бат, соёл сайжирч, ажлын байрны эрсдэл буурчээ. “5 сайн үйлс хэрэгжүүлэгч” загвар ажлын байр бий болгох хөтөлбөрт найман цехийн 11 ажлын байр хамрагдсаны тав нь ажлын байрны түвшин ахиж, гурав нь үлгэр жишээ 5С хэрэгжүүлэгч загвар ажлын байр болов. Харин бүтээмж чанарын дугуйлангууд 310 бүтээлч төсөл, 326 жижиг сайжруулалтын ажил хэрэгжүүлж, өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 44.1 хувиар өссөн байна. Түүнээс гадна бүтээмжийн модуль сургалтад 24 бүтцийн нэгжээс 746 ажилтан хамрагдсан бол цех нэгжүүд дээрх ажлын байрны сургалт, зөвлөгөө, туршлага судлах ажлуудад 1855 хүн хамрагдсан нь нийт ажилтнуудын 43 хувь байна.      2019 онд Эрдэнэт үйлдвэр бүтээмжийн үйл ажиллагаандаа 300 сая төгрөг төлөвлөсөн боловч зардал 358.5 сая төгрөг болж нэмэгдэв. Учир нь ажилтнуудын санал санаачилга идэвх өссөнтэй холбоотой юм. Бүтээмж чанарын дугуйлангуудын хэрэгжүүлсэн төслүүд үйлдвэрт 4,9 сая төгрөгийн үр ашиг өгчээ. Өөрөөр хэлбэл бүтээмжийн үйл ажиллагааны урамшуулалд нэг төгрөг зарцуулж 13.8 төгрөгийн үр ашгийг бий болгосон байна. М.Одгэрэл Фото: Б.Баттөгс Дэлгэрэнгүй...
  • Далангийн өндөржилтөд нийцсэн насос суурилуулна

         Эрдэнэт үйлдвэрийн техник технологийн шинэчлэлийн хүрээнд Ус хангамжийн цехийн Цэвэрлэх байгууламжийн агаар үлээгч ба насосны станцид Герман улсын KSB фирмийн Омега-200/670 маркийн хоёр насос ирлээ.  Энэ насос нь цагт 630 м3 усыг 120 м-ийн өндөрт шахах хүчин чадалтай. Хөдөлгүүрийн хүчин чадал нь З15 кВт юм. Анх 8НДВ-60 маркийн цагт 600 м3 усыг  80 м өндөрт шахах зориулалттай насосууд суурилагдсан бол 2004 оноос 1Д630-90 маркийн цагт  630м3 усыг 90 м-ийн өндөрт шахах хүчин чадалтай насосууд тавигджээ. Сүүлийн үед Хаягдлын аж ахуйн далангийн өндөржилт нэмэгдсэнээс ажиллаж байсан насосуудын хүчин чадал багассан учраас ийнхүү Омега-200/670 маркийн насосоор тоноглох болжээ. Дээрх насосуудыг суурилуулснаар хүчин чадал нь далангийн өндөржилтийн шаардлагад нийцэх юм. Одоогоор насосны суурийн зургийн ажил Зураг төслийн хүрээлэнд хийгдэж байна. Уг станцид насос суурилуулах бэлтгэл хангаад байна. 6-р сар гэхэд эхний насосыг суурилуулахаар төлөвлөж байгаа тухай тус хэсгийн механикч Д.Буйдан мэдээллээ.  Я.Энхтуяа Фото: Ш.Лхамсүрэн Дэлгэрэнгүй...
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Бидний тухай

   Эрдэнэт үйлдвэрийн дэргэдэх “Уурхайчин” соёлын ордны дугуйлангийн сурагчид өнгөрч буй хичээлийн жилд юу сурч мэдсэнээ аав ээж, багш нартаа толилуулж, “Энэрэл” төвийн үе тэнгийн найз нартаа Хүүхдийн баярын мэндчилгээ дэвшүүллээ.
   “Сурснаа толилуулъя” тоглолтод тус ордны дугуйланд хичээллэдэг 130 гаруй хүүхэд оролцож, бүтэн жилийн хугацаанд сурсан мэдлэг чадвараа тайлагнав. Энэ үеэр сургалт хүмүүжлийн ажилдаа амжилт гаргасан багш нар, сурагчдыг шилдгээр өргөмжилж, дурсгалын цом гардуулсан. Мөн хичээлийн жилийн турш дугуйлангийн үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцож, амжилттай суралцсан “Энэрэл” төвийн авьяаслаг хүүхдүүдийг бэлэг дурсгалын зүйлээр шагнав.
   Уурхайчин соёлын ордноос хүүхэд багачуудын авьяасыг нээн илрүүлэх, чөлөөт цагийг үр өгөөжтэй өнгөрүүлэх зорилгоор төгөлдөр хуур, бүжиг, морин хуур зэрэг 9 төрлийн дугуйлан хичээллүүлдэг. 2018-2019 оны  хичээлийн жилд тус дугуйланд 300 орчим хүүхэд суралцаж, өөрсдийн сонирхдог чиглэлээр авьяас чадвараа хөгжүүлжээ. Дугуйлангийн хүүхдүүдийн нэгдсэн тоглолтыг тэдний багш нар, аав ээж, гэр бүлийнхэн үзэж сонирхсон бөгөөд хүүхдүүдийнхээ сурсан мэдсэнд сэтгэл хангалуун буйгаа энэ үеэр илэрхийллээ.

М.Балжинням
Б.Баттөгс

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөрт зориулсан үйл ажиллагаа хөтөлбөрийн дагуу үргэлжилж байна. Соёл, урлагийн цогцолбор уурхайчдын гэр бүлд зориулан илтгэгч Г.Мөнгөний “Гэр бүлийн үнэ цэнэ” лекцийг энэ сарын 30-ны өдөр зохион байгуулав. Үүнд Эрдэнэт үйлдвэрийн залуу гэр бүлүүд уригдаж, аз жаргалтай, сэтгэл тайван гэр бүл байхын үндэс, эхнэр нөхрийн харилцааны мөн чанар зэрэг олон сэдвээр лекц сонслоо.
   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ ажилтнуудынхаа ахлах ангийн хүүхдүүдэд зориулсан Монгол улсын Төрийн соёрхолт, шилдэг инженер Н.Нацагнямын мэргэжил сонголтын тухай уулзалтыг энэ сарын 26-нд мөн зохион байгуулсан. Энэ жилийн, Эрдэнэтийн Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдөрт зориулсан үйл ажиллагаанууд гэр бүл, боловсролд чиглэж байгаагаараа онцлог болж байна.

У.Цэрэнбат
Б.Баттөгс

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд “Энэрэл” төвийг дэргэдээ харьяалан ажиллуулдаг. Уурхайчид жил бүр хүүхдийн баярын өдрийг тэмдэглэлэг уламжлалтай. Энэхүү баярын ажиллагаа энэ сарын 30-ны өдөр Соёл, урлагийн цогцолборт болж, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын удирдлагууд хүүхдүүдэд бэлэг гардууллаа. Энэ үеэр Ерөнхий захирлын Хамтын ажиллагаа, нийгмийн асуудал хариуцсан орлогч Д.Дэлгэрбаяр, энэ жилдээ багтаан уурхайчин ах, эгч нар нь “Энэрэл” төвд Спорт зал барьж өгөх тухай дуулгасан нь хамгийн том бэлэг болов. Мөн тус төвийн хүүхдүүд энэ сарын 23-26-ны өдөр Улан-Үдэ хот руу “Мөрөөдлийн аялал” хийгээд ирсэн юм.
   “Эрдэнэт” үйлдвэр ТӨҮГ-ын дэргэдэх бүтэн өнчин хүүхдийн “Энэрэл” төв нь 26 дахь жилдээ үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа бөгөөд өнөөдрийн байдлаар 2-18 насны 53 хүүхэд өсч, хүмүүжиж байна.  

У.Цэрэнбат
Б.Баттөгс

 

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Соёл, урлагийн цогцолборын Их танхим ээжүүддээ баяр хүргэх бяцхан үрс, халамжит хань, ачлалт аав ээжүүдийн хөлд дарагдав.
   Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар өнөөдөр Орхон аймгийн 251 ээж Алдарт эхийн I, II одон гардан авлаа. Тэдний 15 нь I одонгоор энгэрээ мялааж байгаа юм. “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын зарим цех, хэлтэс ч алдарт ээжүүддээ баяр хүргэлээ. Эрчүүдтэй мөр зэрэгцэн улс, эх орныхоо хөгжилд хувь нэмрээ оруулан, уурхайчдын амаргүй хөдөлмөр эрхэлдэг “Алдарт эхийн одон”-той эхчүүдийн тоо нэмэгдэж 70 орчим болж байна.

У.Цэрэнбат
Б.Баттөгс

  

  

  

  

  

    - Баяжуулах үйлдвэрийн Хаягдлын аж ахуйн элсний хуримтлалаас босдог цагаан тоос хүний эрүүл мэндэд ямар нөлөө үзүүлдэг вэ?  Эрүүл мэндийн үзлэгийг ямар давтамжтай зохион байгуулж байна вэ?
    - “Цагаан тос” дэд хөтөлбөр Орхон аймагт 2006 оноос хойш хэрэгжиж, энэ хугацаанд 12 удаагийн эрүүл мэндийн үзлэг зохион байгуулж ирлээ. Энэ нь 2006-2015 онд хэрэгжүүлэх Байгаль орчны сайдын тушаал, Орхон аймгийн Засаг даргын захирамж шийдвэрийн дагуу тухайн тоосжилтын болон нөлөөллийн бүсэд амьдарч буй иргэдийг эрүүл мэндийн  хяналт буюу урьдчилан сэргийлэх үзлэг шинжилгээнд хамруулах хүрээнд хийгдсэн ажил. Уг ажилд Эрдэнэт үйлдвэр үзлэг шинжилгээнд зарцуулагдах төсөв хөрөнгө, шаардлагатай тоног төхөөрөмжөөр  хангаж, аймаг орон нутгийн зүгээс мэргэжлийн эмч нарын баг бүрдүүлэн хамтран ажиллаж ирсэн. Өөрөөр хэлбэл, цагаан тоос нь  хүний эрүүл мэндэд ямар сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа эсэхийг тодорхойлох зорилготой уг үзлэгийн ажилд Орхон аймаг болон Баян-Өндөр сумын ЗДТГ, Байгаль орчны газар, Эрүүл мэндийн газар, Эмнэлэг сувиллын цогцолбор, Эрдэнэт үйлдвэр зэрэг бүхий л холбогдох мэргэжлийн байгууллагууд оролцдог гэсэн үг юм. 2006 оноос хойш энэ үзлэгт  288 иргэн хамрагдсан нь нийт хамрагдах ёстой хүний 78.9 хувь нь болж байгаа. Үзлэгт хамрагдсан хүмүүсийн энэ бүсэд амьдарсан жилийг дунджаар авч үзвэл 28.6 жил оршин суусан иргэд. Тиймээс цагаан тоосноос үзүүлж буй өөрчлөлт, өвчлөлийн шинж тэмдэг бүрэн илрэх боломжтой бүлэг гэж үздэг. Мөн үүнтэй дүйцүүлээд бид хяналтын буюу өртөлтийн бүлэг, тоосжилтын бус бүсээс иргэдийн төлөөллийг хамруулж үзлэгт оруулж байна. Нийт 196 хүнийг ийм бүлгээс оруулахаар төлөвлөж, 149 буюу 69 хувийг нь хамруулсан. Бидний хийж буй үзлэг бол тухайн иргэдийн эрүүл мэндийн байдалд нь хийдэг нарийвчилсан шинжилгээ юм. Тухайлбал, ерөнхий шинжилгээг 18, шээсний шинжилгээг 11, биохимийн шинжилгээг 9 гэх зэргээр нийт 40 гаруй үзүүлэлтээр эрүүл мэндийн үзлэгийг явуулдаг юм. Өнөөдрийг хүртэл бидний хийж ирсэн эрүүл мэндийн үзлэгийн явцад цагаан тоосны сөрөг нөлөөллөөр өвчилсөн хүн гараагүй. Өөрөөр хэлбэл, цагаан тоосноос  шалтгаалсан өвчлөл илрээгүй гэж хэлж болно.

   - Цагаан тоосны нөлөөлөл тогтоох үзлэгийг Эрдэнэт үйлдвэр хийж байгаа нь хариуг өөрийн талд гаргах магадлалтай гэх хардлага, сэрдлэг байдаг?
    - Ярианы эхэнд би хэлсэн. Цагаан тоосны хор уршигаар хүний эрүүл мэндэд үзүүлж буй муу нөлөөг тогтоох үзлэгийг Орхон аймгийн эрүүл мэндийн байгууллагууд хамтран зохион байгуулдаг. Цагаан тоосны сөрөг нөлөөллийг эмнэлгийн тусгай үнэлгээний аппарат тоног төхөөрөмжийн тусламжтайгаар нарийн мэргэжлийн баг тодорхойлно. Мөн дүрс оношилгоо, зүрхний бичлэг зэрэг нарийн үзлэгүүдийг БОЭТ болон Медипас эмнэлгийн мэргэжлийн эмч нар, хувийн хэвшлийн эмнэлэг, Эрдэнэт сувилал цогцолборын нарийн мэргэжлийн эмч нарын бүрэлдэхүүн хамтран хийж байна. Тэгэхээр цагаан тоосны сөрөг нөлөөг шинжлэх эрүүл мэндийн үзлэгийг Эрдэнэт үйлдвэрийн сувилалын эмч нар дангаараа бус мэргэжлийн олон төлөөллөөс бүрдсэн баг хийдэг гэдгийг дахин онцолж хэлье.

    - Үзлэгт хамрагдаж буй иргэдээс ямар өвчний шинж тэмдэг ихэвчлэн илэрдэг вэ?
    - Үзлэгт хамрагдсан иргэдийн эрүүл мэндийн үндсэн үзүүлэлтийг аваад үзэхэд, ихэнх хувь нь архаг хууч өвчтэй, уушигны бронхиттэй гэсэн онош гарсан. Харин өнөөдрийн  яриад байгаа цагаан тоосны урхагаар уушиг тоосжих өвчин илрээгүй. Ер нь энэ хугацаанд үзлэгт хамрагдсан иргэдийн 69.7 хувь нь уушигны үйл ажиллагаа алдаагүй, хэвийн үзүүлэлттэй байдаг. Тоос тоосонцор, тэр тусмаа нарийн ширхэгтэй тоосны сөрөг нөлөө голдуу уушиг тоосжих өвчинд хүргэдэг. Өөрөөр хэлбэл, тоос нь хүний ам хамраар дамжиж уушигны цулцанд очиж наалдсанаас үүсдэг өвчин. Тэгэхээр ийм өвчний шинж тэмдэг аль ч үзлэгийн үр дүнгээр илрээгүй. Харин гуурсан болон залгиур хоолойн үрэвсэлт өвчнүүд, ахуйн хүрээний тоос, тамхидалт зэрэг зуршлаас үүддэг бронхит, астам өвчнүүд үзлэг шинжилгээгээр гардаг. Онцолж хэлбэл, тамхи татсанаас шалтгаалан уушигны бронхит болон бусад үрэвслээр өвчилсөн тохиолдол нэлээд байдаг. Бид эдгээр иргэдийг зөвхөн үзлэгт хамруулаад орхидоггүй, нарийн мэргэжлийн эмч нар эрүүл мэндийн үзүүлэлт бүрт нь зөвлөгөө өгч, эмчилгээ заадаг.

   - Цагаан тоос урагт нөлөөлөх хэмжээний хор хөнөөлтэй гэсэн цуу яриа ч бий?
   - Цагаан тоос нярай, урагт нөлөөлдөг эсэх нь энэ эрүүл мэндийн үзлэгт ороогүй. Энэ бол өөр асуудал. Эрдэнэтийн 40 жилийн хугацаанд ийм зүйл огт сонсогдоогүй, гарч байгаагүй. Эрүүл мэндийн үзлэгт Эрдэнэтэд хамгийн багадаа 15 жил амьдарсан хүмүүс хамрагддаг. Энд хамрагдах хүмүүсийн сонголтыг Эрдэнэт үйлдвэр хийдэггүй, тухайн баг нутаг дэвсгэрийн засаг захиргааны нэгж нь хийдэг. Харин сүүлийн жилүүдийн судалгааг санамсаргүй түүврийн аргаар сонгож байна. Одоогийн байдлаар, хүний эрүүл мэндэд цагаан тоос ийм сөрөг нөлөө үзүүлсэн байна гэсэн нотолгоо байхгүй тул илүү нарийн шинжилгээг хийх үүднээс бид шинжлэх ухааны академид хандан хамтарч ажиллах санал тавьсан. Тодруулбал, Шинжлэх ухааны академи, Эрүүл мэндийн яам, Нийгмийн эрүүл мэндийн үндэсний төвд энэ чиглэлийн нөлөөллийн үнэлгээг хийж өгөөч гэсэн хүсэлтийг гаргасан байгаа. Энэ нь хөндлөнгийн хяналттай төдийгүй өөрийн нарийвчилсан аргачлалаар хийгддэг онцлогтой. Тиймээс эдгээр байгууллагууд нөлөөллийн үнэлгээ хийснээр бидний олон удаагийн эрүүл мэндийн үзлэгийн дүн баталгаажина гэж харж байна.
 
   - Хүний биед сөргөөр нөлөөлдөг тоосны өөр эх үүсвэр байдаг уу?
   - Өнгөрсөн хоёрдугаар сарын сүүлээр Байгаль орчны яамны шалгалт ирж, эрүүл мэндийн үзлэгийг хамтран хийсэн. Энэ шалгалтын үеэр яамнаас өгсөн чиглэл нь ер нь хотжилт дагасан тоос тоосонцорын асуудал байнга яригддаг. Тухайлбал, асфалт буюу хар зам, гэр хорооллын утаа, агаарын бохирдол зэрэг олон хүчин зүйлсийн нөлөөллийг тогтоох шаардлагатай гэдгийг онцолсон. Эдгээрийн нөлөөллийг тогтооход зориулалтын аппаратаар тодорхой хугацаа зарцуулж хийх шаардлагатай юм. Тиймээс өнөөдөр манай иргэдийн яриад байгаа асуудал бол мэргэжлийн түвшний үзлэг шинжилгээгээр батлагдаагүй. Ямар нэг нотолсон зүйл байхгүй. Тэгэхээр цагаан тоос босдог болон нөлөөллийн бүсэд амьдарч байгаа гурван багийн 10 мянга гаруй хүн, тэдгээрээс илүү өртөлтийн бүсэд буй 3000 хүнд цагаан тоосноос шалтгаалсан өвчлөл илрээгүй гэсэн үг. Мэргэжлийн байгууллагуудаас бидэнд зөвлөмж ирүүлсэн. Зөвлөмжид орон нутгийн төр захиргааны байгууллага, Эрдэнэт үйлдвэрийн зүгээс хийх ажил үүрэг, нөгөө талаас цагаан тоос боссон үед иргэд өөрсдийгөө хэрхэн хамгаалах вэ гэдгийг тодорхой тусгаж өгсөн байгаа. Үүний хэрэгжилтэд Байгаль орчны газар, Мэргэжлийн хяналтын газрууд хяналт тавьж ажиллаж байна.

М.Балжинням

   Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газар, Авлигатай тэмцэх газар, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ хамтран энэ сарын 30, 31-ний өдөр “Авлигагүй нийгмийн төлөө” сургалтыг зохион байгуулж байна. Өнөөдөр Эрдэнэт үйлдвэрийн гүйцэтгэх удирдлагуудын сургалт эхэллээ. Уг сургалт нь Орхон аймаг дахь төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой компани, үйлдвэрийн газрын албан хаагчдад зориулагдсан юм. Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газар, Авлигатай тэмцэх газар хамтран баталсан Авлигын эсрэг сургалт, соён гэгээрүүлэх ажлын нэгдсэн төлөвлөгөөнд тусгагдсанаар энэхүү сургалт зохион байгуулагдаж байна. Мөн эдгээр өдрүүдэд “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын авлигын эсрэг үйл ажиллагаа, мэдүүлгийн бүрдүүлэлтийн ажилтай танилцаж, зөвлөмж өгнө.
   Орхон аймагт ажиллах багийн бүрэлдэхүүнд ТӨБЗГ-ын Мэдээлэл, технологийн албаны дарга Н.Цэрэнсамбуу, Захиргаа, хууль зүйн хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Х.Энхчимэг, Худалдан авах ажиллагааны хэлтсийн мэргэжилтэн Ө.Одбаатар, АТГ-ын Урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх хэлтсийн ажилтан, комиссар Б.Тэрбиш, Хяналт шалгалт, дүн шинжилгээний хэлтсийн ажилтан, комиссар Д.Одонтуяа нар багтаж байгаа юм.

У.Цэрэнбат
Б.Баттөгс



 

Пүрэв, 30 5-р сар 2019 00:00

Цагаан тоосны цаадах учир

   Орхончуудын нийгмийн амьдралд тулгамдсан асуудлуудын тоонд Эрдэнэт үйлдвэрийн Баяжуулах үйлдвэрээс гарч буй хаягдал буюу  элсний хуримтлалаас үүссэн цагаан тоосны асуудал багтдаг болсоор багагүй хугацааг үдэж буй. Тус үйлдвэрийн Хаягдлын аж ахуйн үүсмэл ордод бий болсон цагаан тоос гэнэт л нэг өдөр харагдаж, утаа манан мэт татчихаагүй. Эрдэнэтийн овооны орд газрыг ашиглаж эхэлсэн цагаас зэс молибенийг ялган авч, бусад эрдэс агуулсан хаягдал зузаарсаар эдүгээ цагаан тоосны дэгдэлт үүсгэх элсний хуримтлал бий болсон хэрэг. Байгаль цаг уурын онцлогоос шалтгаалан  салхи шуурганы хурдаар дэгдэлт нь “ширүүсдэг” цагаан тоос үнэхээр тулгамдсан асуудал мөн үү гэвэл мөн. Тиймээс ч Эрдэнэт үйлдвэр цаг үргэлжид цагаан тоос гэгч “гайхал”-ын  эсрэг тэмцэж, нэг хором ч зүгээр суулгүй тоос дарах ажлыг олон удаагийн туршилтаар хийж ирсэн ч өнөөдрийг хүртэл бүрэн шийдэгдээгүй “толгойны өвчин” болсоор буй нь бас үнэн. Гэвч үүний цаана учир холбогдол, хүндрэл бэрхшээл нэлээд бий гэдгийг шалтаг тоочихгүйгээр мэргэжлийн хүмүүсийн судалгаа шинжилгээн дээр түшиглэн гаргасан баримт мэдээллээр тайлбарлахыг зорив. Цагаан тоосны цаана олон хүчин зүйл бий.     


Цагаан тоос бүрэн дарагдах уу?
   Цагаан тоос бүрэн дарагдах уу? Дарагдана. Энэ үгийг Эрдэнэт үйлдвэр ТӨҮГ-ын Ерөнхий захирлын нэгдүгээр орлогч, ерөнхий инженер Т.Батмөнх  бидэнд итгэлтэй хэлсэн. Тэрээр 41 жилийн түүхтэй Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ 30 жилд нь жирийн уурхайчнаас захирал хүртэл албанд дэвшин ажиллахдаа  20 жилийн хугацаанд нь цагаан тоосны чиглэлээрх бүхий л ажилд гар бие оролцож яваа нэгэн. Тиймээс ч түүний толгойд цагаан тоостой холбоотой ажлын бүхий л тайлан, цаашдаа хийх арга зам бүгд бий гэхэд хилсдэхгүй. Т.Батмөнх захирал цагаан тоосыг бүрэн гүйцэд дарж чадна гэж хэлэхдээ хэд хэдэн үндэслэлийг нотоллоо. Хамгийн түрүүний үндэслэл нь өнгөрсөн хугацаанд Эрдэнэт үйлдвэрээс цагаан тоос бууруулах чиглэлээр хийж ирсэн ажлын туршлага, олон удаагийн оролдлого гэдгийг онцлов. Үүн дээр тулгуурлаад, аргачлалаа сайжруулах замаар өнөөдрийн ажлаа үргэлжлүүлж буйг бас нэмж хэлсэн. Эрдэнэт үйлдвэр, Орхон аймгийн мэргэжлийн байгууллагуудын өргөн бүрэлдэхүүнтэй хамтарсан ажлын хэсэг байгуулан, цагаан тоосыг  дарах, дэгдэлтийг бууруулах чиглэлээр төлөвлөгөө боловсруулан ажиллаж байна. Төлөвлөгөө нь аймгийн ИТХ-аар батлагдан, хэрэгжилтэд нь иргэд болон иргэдийн хурлын төлөөлөгчид хяналт тавих нөхцөл бүрджээ. Цагаан тоос дарах ажлаа илүү хүчтэй, урагштай явуулахын тулд Эрдэнэт үйлдвэр Цагаан тоос дарах ажил хариуцсан алба бий болголоо. Энэ алба цагаан тоостой тэмцэх ажлыг дагнан хийнэ. Мөн техник технологийн шинэчлэл, шаардлагатай бодис урвалж авахад 1 тэрбум 300 сая төгрөгийг зардалд нь зориулжээ.
   Өнөөдрийн байдлаар,  Эрдэнэт үйлдвэр цагаан тоосыг гурван аргаар дарж байна. Нэгдүгээрт, хаягдал булингыг дарагч бодистой барьцалдуулан талбайг норгож байна. Өөрөөр хэлбэл дарагч бодис нь нарийн ширхэгтэй элсийг барьцалдуулж өгдөг, физик шинж чанартай. Энэ аргаар  560 га газрын тоосыг дарлаа. Хоёрдугаарт, тоос дарагч бодисыг устай хольж тоостой талбайд цацах арга хэрэглэж байна. Уг аргыг хэрэглэхийн тулд зориулалтын техник ашиглана. Нуурын шаварт суучхааргүй зориулалтын техник захиалсан. Удахгүй ирнэ. Дараагийнх нь үйлдвэрлэлийн технологийн аргаар нь талбайг норгож байна. Ингэснээр тоос дэгдэлт үүсгэдэг 800 га талбайн 560 га буюу 60 гаруй хувийг нь  дарж чаджээ. Одоогийн энэхүү үр дүнгээс харахад ирэх жилийн хавар гэхэд  цагаан тоосны дэгдэлтийг 100 хувь дарах боломжтой гэж мэргэжлийн багийнхан тайлбарлалаа. Тэгэхээр цагаан тоос бүрэн дарагдаж, түүнд “ баяртай” гэж хэлэх нөхцөл хэдийнэ бүрдсэнийг олон арван уурхайчдын урт хугацааны уйгагүй зүтгэл, оролдлого туршилтын үр дүн батална.

  


Цагаан тоос хүний эрүүл мэндэд хор хөнөөл учруулж байна уу?
   Ер нь цагаан тоос гэж юу вэ? Үүнийг маш нарийн ширхэгтэй кварцийн элс гэж мэргэжилтнүүд тодорхойлдог. Тэгэхээр нэг төрлийн элс юм. Элсний ач холбогдлыг Монголчууд сайн мэднэ. Хамгийн энгийн жишээ гэвэл бага насны хүүхдүүдээ элсэн дээр тоглуулж, байгалиас авах нэмэлт тэжээлийг нөхөх эмчилгээ гэж үздэг. Ингээд бодохоор  элсний хуримтлалаас үүсдэг тоосны дэгдэлт аюулын хэмжээнд очих үндэслэл бий юу. Мэдээж, тоос шороон дунд амьдарна гэдэг таатай хэрэг биш гэдэг нь ойлгомжтой. Тиймээс цагаан тоосыг дарах нь нэн түрүүний ажил болох ёстой. Үр дүнд хурдан хүрч, эцсийн цэгийг ч даруй хатгах учиртай.
   Орхон аймагт хүний эрүүл мэндэд цагаан тоос хэрхэн сөргөөр нөлөөлж буйг  тогтоох цогц үзлэгийг 2006 оноос хойш 12 удаа зохион байгуулсан байна. Үзлэгт тоосжилтын болон нөлөөллийн бүсэд амьдарч буй иргэдийн төлөөллийг хамруулж, Орхон аймаг болон Баян-Өндөр сумын ЗДТГ, Байгаль орчны газар, Эрүүл мэндийн газар, Эмнэлэг сувиллын цогцолбор, Эрдэнэт үйлдвэр зэрэг 9 байгууллага хамтран ажиллажээ. Ингэхдээ Эрдэнэт үйлдвэр зөвхөн үзлэг  шинжилгээнд зарцуулагдах төсөв хөрөнгө, шаардлагатай тоног төхөөрөмжийг хангаж байсан бол нарийн мэргэжлийн эмч нарын багийг аймаг орон нутгийн холбогдох байгууллагуудаас бүрдүүлж байв. Энэ хугацаанд нийт давхардсан тоогоор 396 хүн хамрагдахаас 288 буюу 78,9 хувь нь эрүүл мэндийн үзлэгт тасралтгүй хамрагджээ. Үзлэгт хамрагдсан хүмүүсийн тухайн бүсэд амьдарсан жилийг дунджаар нь авч үзвэл 28,6 жил оршин суусан иргэд. Тэр байтугай нэг хүнд үзүүлэх нөлөөллийг тогтоохын тулд 5 настай хүүхдийг 18 хүртэл нь жил бүр эрүүл мэндийн үзлэгт хамруулан ажиглалт хийсэн байдаг. Энэхүү удаа дараагийн үзлэг, судалгааны дүнгээр цагаан тоос хүний эрүүл мэндэд  хор хөнөөл учруулж буй нь батлагдаагүй байна.
   Үзлэгт хамрагдсан иргэдийн эрүүл мэндийн үндсэн үзүүлэлтийг аваад үзэхэд, ихэнх хувь нь архаг хууч өвчтэй, уушигны бронхиттэй гэсэн онош гарчээ. Харин цагаан тоосны урхагаар уушиг тоосжих өвчин илрээгүй. Дээрх хугацаанд үзлэгт хамрагдсан иргэдийн 69,7 хувь нь уушигны үйл ажиллагаа алдаагүй, хэвийн үзүүлэлттэй байдаг. Тоос тоосонцор, тэр тусмаа нарийн ширхэгтэй тоосны сөрөг нөлөө бол  уушиг тоосжих өвчинд хүргэдэг. Өөрөөр хэлбэл, тоос нь хүний ам хамраар дамжиж уушигны цулцанд очиж наалдсанаас үүсдэг өвчин. Тэгэхээр ийм өвчний шинж тэмдэг аль ч үзлэгийн үр дүнгээр илрээгүй гэдгийг Эрдэнэт сувилалын цогцолборын Ерөнхий эмч Ж.Ганчимэг ярьсан.
   Эрүүл мэндийн үзлэгийн үр дүн, дүгнэлттэй холбоотой хардлага, сэрдлэг  чамгүй гардаг учраас Эрдэнэт үйлдвэр бусад  эрүүл мэндийн байгууллагуудад санал тавьж, хөрөнгө зардлыг хариуцсаар ирсэн. Энэ жилийн хувьд ч мөн л гадны эрүүл мэндийн байгууллагад хандаж, нөлөөллийн үзлэг шинжилгээг хийлгэнэ. Бас үзлэгт хамрагдах иргэдийн тоог нэмэгдүүлж, цагаан тоосны өртөлт болон нөлөөллийн бүсийн гурван багийн 400 иргэнийг эрүүл мэндийн үзлэгт хамруулна.  Мөн Шинжлэх ухааны академитай хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулан ажиллаж эхэлжээ. Ингэснээр өмнө нь хийж байсан ажлыг гадны мэргэжлийн хүмүүс үргэлжлүүлж, баталгаажуулах, нөгөө талаас үзлэг судалгааны дүнг шинжлэх ухааны илүү нарийн үндэслэлтэй тогтоох давуу талтай юм. Дараагийн нэг шинжилгээ нь ургамлын бүтцэд цагаан тоос нөлөөлж буй эсэхийг судалж байна. Уг судалгаагаар байгаль орчинд үзүүлж буй нөлөөлөл ямар түвшинд буйг тодорхойлж, зөвхөн ургамал бус мал амьтан, ойр орчмын гол мөрний усны бохирдлыг шинжлэх юм. Хэдийгээр энэ судалгааны ажлыг олон  жил дараалан хийсээр ирсэн ч  эцсийн тодорхой хариуг олж, дам сургаар газар авч тархдаг цуу ярианд цэг тавих зорилготой байгаагаа мэргэжлийн албаныхан дахин хэллээ. Цагаан тоосны сөрөг нөлөө хүний эрүүл мэндэд хор хөнөөл учруулж, аюулын харанга дэлдэх хэмжээнд хүрсэн эсэх асуулт ч эндээс бодит хариултаа хайж байна.

  


Цагаан тоос дарах ажил нарийн технологитой хийгдэх ажил
   Олон удаагийн туршилтаар цагаан тоосыг бүрэн гүйцэд дарж чадаагүй шалтгаан нь үйлдвэрлэлийн үйл явцтай холбоотой байсаар ирсэн. Жил тутам Хаягдлын аж ахуйн тоосыг дарах ажилд их цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө зарцуулсан ч дараагийн жил нь дахиад л тоос босно. Учир нь Баяжуулах үйлдвэр тасралтгүй ажиллаж байгаа тул хаягдал элс байнга гарч байна гэсэн үг. Цагаан тоос элсний хуурай, хатсан хэсгээс босдог. Баяжуулах үйлдвэрийн технологиор бол цагаан тоосны хэмжээ нь 0,074 мм-ийн ширхэгтэй. Энэ хэмжээ нь 0,08 микрон буюу өөрөөр хэлбэл гурилнаас нарийн ширхэгтэй элс. Ийм нарийн ширхэгтэй байж зэс, молибденийг хоосон чулууллагаас нь суллаж авдаг. Нунтаглалт ийм нарийн хийгддэг учраас хаягдал элс ч ийм ширхэгтэй байдаг аж. Хаягдлын аж ахуйн одоогийн далангийн сан нь 1300 метрийн өндөртэй. Элсний хуримтлалыг 1320 метр хүртэл санг ашиглах төлөвлөгөөтэй.  Далангийн өндөр  20 метрт хүрнэ гэсэн үг. Хаягдлын сан 15-17 жилийн дараа дүүрнэ гэсэн тооцоолол бий. Тиймээс Эрдэнэт үйлдвэр дараагийн технологийн ажил буюу шинэ хаягдлын аж ахуйг байгуулах төлөвлөгөөг одооноос боловсруулж,  цагаан тоос үүсэх нөхцөлийг дахин үүсгэхгүйн  тулд шинэ технологиудыг судалж эхэлжээ. Үүнд  өтгөрүүлсэн хаягдал хаях, секционний хаягдлын аж ахуйг бий болгох зэрэг хувилбарууд багтаж байгаа юм.  Өөрөөр хэлбэл, шинэ Хаягдлын аж ахуйг тоос босдоггүй, өнөөгийн ийм хүндрэл үүсгэхгүй байхаар дэлхийн жишгийг судалж, олон улсын хэмжээний мэргэжилтнүүдтэй хамтран ажиллаж байна.

  


Цагаан тоосны асуудлыг дэвэргэх нь хэнд ашигтай вэ?
   Хэт буруу ойлголт нь болсон муу үйл явдлаас ч илүү сүйрэл дагуулдаг гэсэн үг бий. Бодит байдлыг зөрүүлэн мушгиж, асуудлыг хөөргөдөж, ард олныг турхирах нь хэнд ашигтай вэ? Хэнд ч ашиггүй. Тэр тусмаа Эрдэнэтийн овооны ээл буянд багтаж, үр өгөөжид нь түшиглэж амьдардаг Орхончуудад, цагаан тоосны дэгдэлтэнд өртдөг бүс нутгийн иргэдэд өчүүхэн ч ашиггүй. Тиймээс цагаан тоосыг дарахын тулд Эрдэнэт үйлдвэр, энд ажиллаж буй уурхайчид хэрхэн тэмцэж, шинэ гарц, шийдэл хайж буйг нүдээр харж, гараар мэдрээрэй. Нүд үнэнч чих худалчийн үнэнийг бас батлаарай гэж хэлье. Цагаан тоосыг дахин босгохгүйн төлөө бүх дэвшилтэд арга технологийг нэвтрүүлж буй Хаягдлын аж ахуйд “танилцах аялал” хийгээрэй гэж бас сануулья. Үүний дараа аюулын хэмжээнд хүрсэн гэх цагаан тоосны бодит байдал хэн бүхэнд нэгийг бодуулах бизээ. Үйлдвэрлэлийн технологийн үйл явцад сөрөг нөлөө үзүүлэхгүйгээр цагаан тоос дарахын тулд асар  их цаг хугацаа, хөрөнгө зардал, мэргэжилтнүүдийн мэдлэг, ур чадвар гээд олон зүйлийн цогц нэгдэл энд шингэснийг бас харах буйзаа.
   Эрдэнэт бол хариуцлагатай уул уурхайг сонгодог утгаар нь Монголд хөгжүүлж буй  туршлагатай үйлдвэр. Байгаль орчинд учруулах сөрөг нөлөө, ойр орчмын гол ус мөрнийг бохирдуулах эрсдэл гээд олон асуудлыг шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэлийн хосолсон оновчтой бодлогоор шийдэж, хариуцлага гэдэг олон салаа мөчиртэй том сагсгар модыг тарьж, тордсоор иржээ. Нийгмийн хариуцлага, улс болон орон нутгийн төсвийн бүрдүүлэлт, ард иргэдийн халамж тэтгэмж, хөгжил дэвшилд оруулж буй хөрөнгө оруулалт гээд Эрдэнэтгүйгээр төсөөлөхийн аргагүй олон хүчин зүйлс тэрхүү том модыг чимж, бас улс орондоо өнгө нэмж буй.
   Бүх зүйл өөрийн гэсэн мөн чанар, сайн муу талыг агуулан оршдог. Тиймээс учрыг нь олж, хужрыг нь сайтар тунгааж хийсэн ажил, шийдсэн асуудал үргэлж зөв болдог. Цагаан тоосны асуудалд ч ийм л байр суурь, харах өнцөг хэрэгтэй байгаа болохоос аймшигт аюул мэтээр хөөргөдөн туйлшрах сэдэв яагаад ч биш.

  

   М.Балжинням
Фото: Б.Баттөгс

     Орхон аймгийн ЗДТГ-ын хэлтэс, агентлагийн дарга, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ыг төлөөлж Эдийн засгийн бодлогын хэлтэс, Нийгмийн харилцааны хэлтсийн удирдлагууд өнөөдөр Орхон аймгийн ерөнхий боловсролын дөрвөн сургуульд сургалтын хэрэглэл гардуулан өглөө. Энэхүү “LEGO” тоглоомыг ашиглан хүүхдүүд робот зохион бүтээж, программ бичиж сурах юм. Сурагчдын инженер ухааныг хөгжүүлэх энэхүү тоглоом тус бүр нь 3 сая төгрөгийн өртөгтэй. Орхон аймгийн 16 сургуульд хүлээлгэн өгнө.
     “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, Орхон аймгийн хамтын ажиллагааны хүрээнд энэ жил 500 гаруй сая төгрөгийн сургалтын хэрэглэгдэхүүн, тоглоом, номоор аймгийн бүх сургууль, цэцэрлэгийг хангаж, томоохон хөрөнгө оруулалт хийгдэж байгаа юм. Ийнхүү Эрдэнэтийн уурхайчдын хөдөлмөрийн үр шимийг Орхон аймгийн 20 гаруй мянган хүүхэд бүр хүртэж байна.  

У.Цэрэнбат
Б.Баттөгс

   “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ-ын Барилга засварын цехийн засал чимэглэлч, гурван хүүхдийн ээж Д.Хундалай шинэхэн байшингийн түлхүүрээ өнөөдөр гардан авлаа. Нийгэмд сайн мэдээ түгээсэн энэ ажлыг тус цехийн Залуучуудын холбоо санаачилан хэрэгжүүлсэн юм. Барилга засварын цехээс өдөрт 30 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг ажиллаж, төмөр хайс хашаа бүхий 48 м.кв талбайтай байшинг долоо хоногийн дотор барьж дуусгажээ. Цехийн ажилчид энэхүү сайн үйлсийн аянд нэг өдрийн цалингаа хандивлан, найман сая төгрөг цуглуулж, хамтран ажилладаг байгууллагуудаа татан оролцуулснаар нэг өрөө байрны өртөг бүхий шинэхэн байшинг босгосон нь энэ юм. Удам дамжсан барилгачин бүсгүй Д.Хундалай 14 дэх жилдээ Барилга засварын цехэд ажиллаж байгаа бөгөөд аав, ээж нь тус цехийн ахмад ажилчид байжээ.
   Тус цехийн Залуучуудын холбоо нийгэмд эерэг хандлага түгээж, нэгнээ дэмжсэн сайн үйлсийн аянг жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулахаар төлөвлөжээ. Аяны хүрээнд “Данадо” ХХК, “Анхлах аз” ХХК, “Ойгон Арвижих” ХХК, “Тэ-Ён” ХХК, “Ногоон Очир” ХХК, иргэн Н.Ганбат, Соёл урлагийн цогцолбор хамтран ажилласан байна.  

И.Чинтогтох

Даваа, 27 5-р сар 2019 00:00

Удмын уурхайчин

   Эрдэнэт үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аварга, Ил уурхайн экскаваторын машинч Эрдэнэбаатарын Ган-Эрдэнэтэй уулзахаар утас руу нь залгалаа. Тэр дороо утсаа авсан ч “Одоо ажилдаа гарах гэж байна, амжихгүй ээ” гэх товч, тодорхой ганц өгүүлбэр хариулт хэлээд харилцуураа таслах нь нэн түрүүнд ажил шүү дээ гэх утгыг давхар агуулна. Хэдэнтээ учирлан байж уулзлаа. Үг дуу цөөнтэй, шавилхан биетэй шар залуу болзсон цагтаа ирэв. Энгийн үед саравчтай малгай, тамирын хувцсаар гоёсон түүнийг ямар ажил хийдгийг мэдэхгүй хүн бол чөлөөт бөхийн хөнгөн жингийн тамирчин л гэж харахаар. Уулыг нурааж буй аварга техникийн залуурчийг сахалтай, том биетэй нөхөр байхаар төсөөлсөн минь эндүүрэл байв.

   Эрдэнэт үйлдвэр анх байгуулагдахад түүний аав Ховд аймгаас, ээж нь Хөвсгөлөөс илгээлт өвөрлөн ирж, уурхайчдын хотхонд учран ханилж Э.Ган-Эрдэнийг 1983 онд төрүүлжээ. Түүний аав Ил уурхайд экскаваторын туслах машинч, Материал техникийн хангамжийн баазад цахилгаанчин байв. Харин ээж нь Эрдэнэт үйлдвэрийн Дулааны цахилгаан станцын конвейрын машинч Ц.Нямдалай гэхэд үеийнхэн нь андахгүй. Аав, ээжийнх нь ажилч хичээнгүй, зарчимч, аливааг цаг хугацаанд нь цэгцтэй, чанартай хийдэг зан чанар түүнд нэвт шингэсэн. Хүүхэд байхаасаа л үйлдвэрийн тасралтгүй найдвартай үйл ажиллагаа, цаг нартай уралдсан ундарсан их ажлын талаар ойлгож мэдэрсэн төрмөл гэмээр хариуцлага нь түүнийг өнөөдрийн өндөрлөгт хүргэсэн байж ч болох. Удам дагасан уурхайчин гэх брэнд үгний гол утга учир, амин сүнс нь угтаа энэ. Уурхайчны амьдралын жаргал хийгээд “зовлон”-г дэргэдээс нь харж, биеэр мэдэрч өсөхдөө бүхий л сэтгэлээ зориулахаар бахархал, омогшил хамт төлөвшдөг гэлтэй.
    Хичээл тарсны дараа ангийн хөвгүүдтэйгээ чихээ хөлдтөл хөл бөмбөг тоглочхоод маргааш нь пэмбийж хавдсан чихнээс ус дуслахыг харан бие биеэ шоолон инээж байсан багачууд өнөөдөр эрийн цээнд хүрчээ. Тэр үед нэгнээ дэлхийд данстай уул уурхайн үйлдвэрийн Хөдөлмөрийн аварга болохын чинээ санаагүй биз. Э.Ган-Эрдэнэ Эрдэнэт үйлдвэрийнхээ дэргэдэх Технологийн сургуульд экскаваторын оператор мэргэжлээр сурч төгсөн 2002 онд эрдэнэс ил олборлох уурхайд ажилд оржээ. Уулын инженер Н.Лхагважамцын удирдаж байсан ээлжинд Черинов гэх орос машинчийн дохио зангаан дор есөн сар ажилласан байна. Улмаар Тэргүүний уурхайчин М.Болдбаатар машинчийн гарын шавь болон дөрвөн жил гаруй хугацаанд ажиллахдаа цаашдын дүн нуруу цэх байх чанарыг олж авсан гэдэг. Өнөөдөр боломжгүй зүйл маргааш боломжтой болдог гэж хэлэх дуртай Э.Ган-Эрдэнэ аварга одоо шөнийн ээлжинд ажиллаж байна. Илүү анхаарал болгоомжтой, илүү ур чадвартай ажиллах шаардлагатайг тэр сайн мэднэ. Шөнийн нам гүмийг эвдэн хүчит техникүүд гэрлээ гялбуулан сүлжилдэж, уурхайн гүнд их ажил буцалж байгааг экскаваторынхаа бүхээгээс тэр харахдаа Зууны манлай үйлдвэрээрээ үргэлж бахархана. 
   Би Э.Ган-Эрдэнээс “Таны Эрдэнэт үйлдвэрт оруулсан хувь нэмэр юу вэ?” гэж асуухад тэрээр “Хариуцсан техникээ ариг гамтай ашиглах, засвар үйлчилгээг цаг тухайд нь чанартай хийлгэх, өгсөн үүрэг даалгаврыг сайн биелүүлэх, уурхайн дүрэм журмыг чандлан сахиж үр бүтээлтэй, аюулгүй хөдөлмөрлөх, ажлын цагийг ягштал баримталж сэтгэл зүтгэлээ ажилдаа бүрэн зориулах нь миний үйлдвэртээ оруулж буй хувь нэмэр юм даа” хэмээн даруухан агаад үнэн хариулсан юм. Их ажлын ард эгэл боргил оршдог мянга мянган уурхайчдын ажлын чиг шугам, зарчим энэ. Гэхдээ үүнийг ажил, амьдралынхаа мөрдлөг, хэмнэл болгож чадна гэдэг аваргын чансаа.

   Э.Ган-Эрдэнэ Ил уурхайд 16 жилийн хөдөлмөрөө зориулахдаа ЭКГ-10 ¹14, ЭКГ-10 ¹21 экскаваторын машинчаар амжилт бүтээл дүүрэн ажиллаж, уулын цул ачилтын сар, жилийн үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөт даалгавраа чанарын өндөр түвшинд тогтмол давуулан биелүүлж ирсэн туршлагатай уурхайчин. Өнгөрсөн онд түүний бригадын хамт олон 2459 мянган м3 уулын цул ачиж, төлөвлөгөөт даалгавраа 104 хувь биелүүлсэн юм. Мөн цаг ашиглалтын коэффициентыг 0,79 хувь, цагийн хөдөлмөрийн бүтээмжийг 355м3, техникийн бэлэн байдлын коэффициентыг 0,91 хувьд хүргэсэн нь үнэмлэхүй амжилт байлаа. Тэр дундаа хамгийн их уулын цул гаргасан, зогсолт багатай, сэлбэг материалын хэмнэлттэй ажилласан Э.Ган-Эрдэнэ юм. Тэрээр бригад хамт олноо үргэлж манлайлан ажиллаж, өнгөрсөн онд гэхэд экскаваторын шанаганы 10 шүд, 778,5 кг ган татлага хэмнэж, үйлдвэрт 50 орчим сая төгрөгийн хэмнэлт  гаргажээ. Э.Ган-Эрдэнэ нь ЭКГ-10 маркийн экскаватораар сүүлийн таван жилд дунджаар 2182 мянган м3 уулын цул ачиж, үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөт даалгаврыг 102,5 хувь биелүүлсэн байна. Түүний бригадын хамт олон энэ хугацаанд нийт 319 сая төгрөгийн өртөг бүхий уулын цул илүү ачсан юм. Үүнд түүний хувь илүү жин дарах нь тодорхой. Шинэхэн хөдөлмөрийн аварга маань өөрийн ажлын арга барил, мэргэжлийн ур чадвараа залуу ажилчдад зааж сурган дадлагажуулж байна. Түүний шавь Ж.Ган-Эрдэнэ, Л.Алтан-Эрдэнэ нар экскаваторын туслах машинчаар үр бүтээлтэй ажиллаж байгааг журмын нөхөд нь хараад багшийн өв зүтгэл хэмээн бахархдаг.
   Эрдэнэсийн хот гүн нойронд умбана. Харин Эрдэнэт үйлдвэрийн шөнийн ээлжийнхэн баялаг ундраан амсхийх чөлөөгүй ажиллана. Тэр дунд, эхлэл цэгт экскаваторын машинчийн сэтгэл зүрх хамт цохилж байдгийг санаарай.

М.ОДГЭРЭЛ

Мэдээний төрөл

Календарь

« 5-р сар 2019 »
Да Мя Лх Пү Ба Бя Ня
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Зургийн цомог